kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-03-2008 voor het laatst bewerkt.

Agnolo Bronzino

zelfportret op martyrium van St. Laurentius

Italiaan maniëristisch schilder, geboren 17 november 1503 Monticelli d’Ongina bij Florence - overleden 28 november 1572 te Florence.

Agnolo, ook Angelo, Bronzino, eigenlijk: Angelo Allori, was leerling van Pontormo (1494-1557) waarmee hij altijd bevriend bleef, maar hij kan ondergebracht worden in de versierende stijl, al wijst niets in zijn werk op imitatie van Raffaël. Hij decoreerde meerdere villa's en paleizen en gold als de belangrijkste vertegenwoordiger van het Florentijnse maniërisme. In 1540 kwam hij in dienst van Cosimo I van Toscane en Eleonora van Toledo, die hem tot hofschilder benoemden.

Bronzino leverde veel portretten af van vorsten en hovelingen, waarin hij in een scherp getekend karakteristiek en fraai koloriet de voorname hofstijl meesterlijk weergeeft. In zijn religieuze composities vervalt hij in koude gemaniëreerdheid.

Agnolo Bronzino onderscheidt zich door zijn duidelijke lijnvoering. In zijn werk is geen atmosferische zachtheid, zijn figuren zijn scherp omlijnd. Daarmee gaat Bronzino voort in het spoor van de schilders van de 15e eeuw. Zijn schilderwijze komt overeen met de pietra duratechniek die kort daarop in Florence in zwang kwam.

Biografie
Agnolo Bronzino, ook wel Agnolo di Cosimo of Agnolo Tori, was leerling van Raffaelino del Garbo.

Zijn eerste opdracht na zijn leerperiode waren de fresco's in de Certosa di Galuzzo te Pavia en te Pesaro nabij Florence, waaraan hij samen met Pontormo (1494-1557) werkte. Deze samenwerking was van groot belang voor zijn verdere ontwikkeling. Hoewel hij niet dezelfde spirituele bedoelingen als Pontormo bleef navolgen, blijft de invloed van Pontormo zichtbaar. Bronzino ontwikkeld een verfijnde opzichzelf staande esthetiek.

Eleonora di Toledo en haar zoon Giovanni, 1545, Uffizi

In 1539 werkte Bronzino mee aan het decoratieprogramma voor de bruiloft van Cosimo I de' Medici met Eleonora van Toledo, van wie hij een portret maakte dat zijn bekendste zou worden. Met zijn uitstekende werk verwierf hij in 1540 een aanstelling als hofschilder aan het hof van de Medici. Zijn portretten worden beschouwd als de meest verfijnde van de 16e eeuw.

Portret van Lucrezia Panciaticchi, ca. 1540, olie op paneel, 104x85, Firenze, Galleria degli Uffizi
Lucrezia di Gismondo Pucci trouwde in 1528 met Bartolomeo Panciaticchi van wie Bronzino waarschijnlijk voor dit paneel een pendant schilderde. Ze zijn de eerste werken waarin Bronzino zich begint los te maken van de invloed van Pontormo. Bronzino geeft haar een schitterend kleed en heeft aandacht voor haar aristoricratische waardigheid en elegantie. De gouden halsketting is voorzien van kleine plaatjes waarop een tekst staat (“sans fin amour dure”) die verwijst naar de liefde en de huwelijkstrouw. In de typische stijl van Bronzino is de dame gekleed in een weelderig kleed van satijn en zwart fluweel. (wga)
Bronzino's portretten waren niet alleen zeer gegeerd aan het hof van Cosimo I, maar ook de aanzienlijke burgerij wilde zich op deze manier laten vereeuwigen. De schilder, die zijn model in een koel licht min of meer in een beeldhouwwerk verandert, plaatst het daarmee in een geestelijke atmosfeer, waaraan persoonlijk noodlot vreemd schijnt te zijn. Deze nobele schoonheid werd in 1562 samen met haar van ketterij beschuldigde gemaal naar de beruchte Stinchegevangenis gebracht. Het was aan de bescherming van Cosimo te danken, dat hij slechts een boetetocht naar de dom moest maken en dat zijn geschriften werden verbrand. (Hoechst 1993)

Tijdens zijn reis naar Rome van 1546 tot 1548 bestudeerde Bronzino werken van Rafael en Michelangelo. In zijn latere werk experimenteerde hij met allegorische scènes, waarbinnen een zorgvuldig afgewogen sensualiteit tegenover uitbundige compositie versterkende elementen worden samengevoegd.

Allegorie van Venus en Amor, ca. 1546, olie op paneel, 155x144, Londen, National Gallery
Vermoedelijk geschilderd voor het hof van Cosimo de Medici als geschenk voor de koning van Frankrijk. Het is ontworpen als een soort puzzel en bevat symbolen en raadgevingen uit de wereld van de mythologie en emblematische beeldspraak. Het zou het perfecte geschenk zijn geweest voor de Franse koning die bekend stond voor zijn erotisch getinte wensen, zijn jacht op Italiaanse cultuur en schittering en interesse voor heraldiek en obscure symbolen.
Venus, de godin van de liefde en de schoonheid, afgebeeld met haar attribuut de gouden appel (die zij van Paris kreeg) en haar duiven, heeft de pijl van Amor verwijderd. Aan haar voeten staren maskers hen aan, misschien symbolen van de sensuele nimfen en saters. Het naakte kind rechts stelt het Gekke Genoegen voor; het strooit rozenblaadjes rond en lijkt niets te voelen van de doorn door zijn rechtervoet. Achter het kind staat de Misleiding, met een prachtig gelaat, maar een lelijk lichaam, met in de ene hand een honingraat en in de andere de angel in haar staart.
Achter de minnaars zien we een donkere figuur die men vroeger identificeerde als de Jaloersheid. Recentelijk heeft men eerder de neiging om er een personificatie van Syfilis in te zien, een ziekte die waarschijnlijk vanuit de Nieuwe Wereld naar Europa was gekomen en omstreeks 1500 epidemische vormen begon aan te nemen. De scène tussen Amor en Venus zou dus een symbolische voorstelling kunnen zijn van de onkuise liefde, uitgelokt door het Plezier en aangevuurd door de Misleiding. Maar er zijn ook de pijnlijke consequenties ervan. De Vergetelheid de figuur boven links probeert het gebeuren te bedekken met een deken, maar wordt daartoe verhinderd door de Tijd, misschien een allusie op de latere gevolgen van syfilis.
De figuren zien er koud als marmer uit en staan tegen een achtergrond met ultramarijn. De hele compositie verwijst naar de Bronzino’s toenmalige ontwerpen voor de tapijtenfabrieken van de hertog van Toscane. (wga)
De naakten van Bronzino zijn halfslachtige nabootsingen van die van Michelangelo, maar in deze allegorie van de Tijd en de Waarheid die het kwaad van de wellust onthult, ademen de fijne tekening en de kleurenrijkdom een sensualiteit die de grote meester beslist afgekeurd zou hebben. (KIB ren 102) Volgens Michelangelo had Bronzino, die de schilderkunst superieur achtte aan de beeldhouwkunst, minder verstand dan de eenvoudigste dienstbode.

Portret van Laura Battiferri, ca. 1555-1560, olie op linnen, 83x60, Firenze, Palazzo Vecchio, Collezione Loeser
Een van de meest fascinerende vrouwenportretten uit de Renaissance. Een terugkeer naar een portrettype uit de vroege 15de eeuw. De figuur staat in profiel: die houding doet denken aan een medaillonportret. De vrouw heeft een buitenproportioneel uitgerekt bovenlichaam en een smal hoofd waaruit de lange, licht gekromde neus naar voren steekt. Over haar schelpvormig mutsje op haar strak gekamde haar draagt ze een doorzichtige sluier. Deze valt op haar borst en bedekt de wijde, geplooide bovenkant van haar kleding. Ze vermijdt trots - of beschaamd - oogcontact met de toeschouwer, waardoor ze een plechtige uitdrukking krijgt. Toch zijn er in het werk aanwijzingen 'ad spectatorem'. De gespreide lange vingers van haar linkerhand zijn op maniëristische wijze afgebeeld en wijzen in het opengeslagen boek een regel uit Petrarca's sonnetten voor Laura aan. Blijkbaar wordt de geportretteerde met haar geïdentificeerd. Bij Petrarca is Laura "de ongenaakbare, onbereikbare schoonheid..., kuis als de aanbedene bij de troubadours, bescheiden en vroom als de Beatrices van de dichters van de 'stile nuovo'. De persoonlijkheid van Laura is nog ongrijpbaarder dan haar uiterlijke verschijning. Ze blijft de kuise en edele schone."
Laura Battiferri was voorstander van de jezuïtische Contrareformatie; ze gold - en dat bleek al uit haar populariteit aan het Spaanse hof - als streng katholiek. De strenge zedelijkheid die uit haar houding en kleding spreekt, weerspiegelt de nieuwe ethiek die sinds het concilie van Trente aan strengere katholieke normen gebonden was. (Portret 64)

Zijn belangrijkste leerling en navolger was Alessandro Allori. Ten tijde van zijn overlijden in 1572 woonde Bronzino in het huis van Allori. Hij is nauwelijks buiten Florence actief geweest.

Websites: GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Agnolo_Bronzino.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 560.