kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 01-01-2016 voor het laatst bewerkt.

akropolis

Akropolis (of acropolis) is Grieks voor het hoogste punt van de stad (polis) en is de naam die in de steden (poleis) werd gegeven aan de stadsburcht of citadel. In modern spraakgebruik is "akropolis" vooral de benaming voor de burchtheuvel van Athene.

De burchten lagen op een bergachtige hoogte die laag genoeg was om vanuit de vlakte enigszins toegankelijk te zijn en hoog genoeg om gemakkelijk te worden verdedigd. Van hieruit kon de feodale heer (de "anax") het omringende gebied beheersen en de burgers beschermen die zich aan de rand van de berg nestelden en in tijden van nood hun toevlucht konden zoeken in de burcht. Zo ontwikkelden zich nederzettingen als Athene en Korinthe die uitgroeiden tot machtige steden.

Na het verval van de Myceense vorstendommen verloren de burchten hun defensieve functie en boden nog slechts in noodtoestanden een toevlucht voor de burgers zoals gebeurde bij de Akropolis van Athene tijdens de Perzische aanval in 480 v. Chr.. De militair onbelangrijk geworden akropolis voor de burgerij bleef echter haar waarde behouden als bakermat van de gemeenschap en zetel van de goddelijke machten, onder wier bescherming de polis was gegroeid.

Naarmate de democratie veld won, kwam de nadruk steeds meer op de zich steeds uitbreidende benedenstad te liggen. Op de oude bovenstad (akropolis) werden de burchten en paleizen veelal vervangen door heiligdommen.

Sommige akropoleis behielden hun militair-strategische betekenis en verscheidene burchtheuvels herwonnen in de late oudheid en de Middeleeuwen hun oorspronkelijke rol van militaire vesting, waaronder die van Korinthe, waar Byzantijnen, kruisvaarders, Venetianen en Turken hun versterkingen bouwden op de oude burcht.

Sommige steden hadden specifieke namen voor hun "akropolis": Zo werd de burcht van Argos Larissa genoemd (volgens Homerus),
die van Troje 'Pergama', die van Thebe 'Cadmia' en de burcht van Korinthe heette Acrocorinthus.

nu

toen

Akropolis van Athene

De Akropolis van Athene is de 156m hoge tafelberg (berg met een platte top en steile hellingen) in de Griekse hoofdstad. De Akropolis was door zijn ligging, omringd door een vruchtbare vlakte op veilige en toch niet verre afstand van zee, van kilometers ver te zien en leende zich bij uitstek tot een nederzetting.

Er werd al eerder gewoond, maar de eerste belangrijke periode van dit gebied viel in de Myceense tijd, tussen 2000 en 1200 v. Chr. De koningsburcht was hier de kern van de burcht die uit de 13e eeuw v. Chr. stamt. Van de 6m dikke ommuring van zware blokken steen van deze "Pelasgische muur" is rechts voorbij de Propyleeën nog steeds een stuk te zien.

Nadat de bevolking zich in de benedenstad vestigde en de stad zich begon uit te breiden bleef de Akropolis de religieuze kern van de stad waar de beschermgodin Athena haar belangrijkste heiligdom had: het 100 voet lange Hekatompedon, gebouwd in de 6e eeuw v. Chr. De tiran Pisistratus verhoogde de pracht van de Akropolis nog met allerlei bouwwerken en wijgeschenken.

In 480 v. Chr., kort voor de slag bij Salamis, werd het hele plateau nog vernield door de Perzen. Maar na de oorlog werd onder Kimon II onmiddellijk aan de wederopbouw begonnen. In het puin van de verwoesting waarmee het terras van het gehele complex werd genivelleerd en uitgebreid, werden nog vele sculptuurfragmenten van vóór 480 v. Chr. gevonden die nu te bewonderen zijn in het Acropolismuseum. De wederopbouw gebeurde onder leiding van Pericles, bijgestaan door de beeldhouwer Phidias als artistiek adviseur. Financieel werd de uitvoering mogelijk gemaakt door het overbrengen van de kas van de Delische Bond van Delos naar Athene in 454 v. Chr. Vanaf dan was de Akropolis uitsluitend een religieus centrum en nationaal heiligdom en behoorde zijn militaire en politieke functie tot het verleden.

De belangrijkste (nog deels bestaande) gebouwen op de Atheense akropolis zijn:

de Parthenon: begonnen in 447 en stilgelegd in 432 v. Chr., architecten Ictinus en Callicrates, supervisie en ornamentele sculpturen Phidias.

de Nikè-tempel: begonnen in 427 en voltooid in 424 v. Chr.

het Erechtheion: begonnen in 421 onder architect Mnesicles (?) en na een lange onderbreking voltooid in 407 v. Chr. onder de architecten Philocles en Archilochus. Naast de tempel groeit de olijfboom die ooit door de godin Athene aan de stad geschonken zou zijn.

de Propylaeën (met hallencomplex, de toegang tot de tafelberg): begonnen in 437 en voltooid in 433, architect Mnesicles


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 63.