kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Anish Kapoor

Brits beeldhouwer van Indiase afkomst, geboren 1954 in Bombay, India. Woont en werkt in London.

Anish Kapoor wordt beschouwd als één van de grote figuren van de hedendaagse kunst.
Anish Kapoor is een vertegenwoordiger van een groep Engelse beeldhouwers die begin jaren tachtig internationaal van zich deed spreken. De New British Sculpture kenmerkte zich door opvallend kleurrijk, speels en poëtisch materiaalgebruik. De beeldhouwkunst die traditioneel werd bepaald door zware en massieve materialen als hout, steen, brons of staal, kreeg bij deze jonge kunstenaars een zekere lichtvoetigheid en een bijna ‘schilderkunstig' karakter.

De beelden van Kapoor gaan vaak over de verschillen tussen man en vrouw, licht en schaduw, binnen en buiten. Volgens de kunstenaar kunnen we zijn werken ook begrijpen als een synthese van twee verschillende werelden: India, waar hij opgroeide tot zijn 17de en Engeland, waar hij woont sinds hij naar Europa kwam.

biografie
Kapoor heeft een veelzijdige culturele achtergrond. Hij werd geboren in India, uit een hindoestaanse vader en een joodse moeder en bracht zijn jeugd door in het vrij westerse Bombay.

Zijn opleiding als kunstenaar volgde hij in Engeland in het begin van de jaren zeventig. Hij begon kunststudies aan Hornsey College of Art en daarna aan de Chelsea School of Art.

Een reis naar zijn geboorteland in 1979 inspireerde hem tot een eigen beeldtaal, waarin hij streeft naar een eenheid in tegenstrijdige elementen, zoals organisch en geometrisch, mannelijk en vrouwelijk, spiritueel en materieel.

Een reis door India, die hij in 1979 na zijn studie maakte, betekende een nieuwe kennismaking met zijn geboorteland. Zo waren de kleine heiligdommen aan de kant van de weg en de hoopjes pigment die aan de tempelingangen voor cosmetisch en ritueel gebruik verkocht werden, mede van invloed op de ontwikkeling van zijn werk.

In het begin van de jaren tachtig, stelt de kunstenaars werken voor die bedekt zijn met dikke lagen pigment op zo'n manier dat “het productieproces” van het werk niet meer zichtbaar is. Zo behouden de beelden een zekere “magie” en lijken ze te bestaan zonder enige tussenkomst van de mens.

Het gebruik van pigment kenmerkte de verrassende verschijning van 1000 Names, een geheel van werken dat tussen 1979 en 1981 ontstond. Steeds is een aantal moeilijk te benoemen vormen in kleine groepjes op de vloer geplaatst, terwijl een enkele uit de muur naar voren steekt. Ze zijn geheel bestrooid met los pigmentpoeder (in stralend rood, geel, helder blauw, wit), waardoor hun contouren worden verzacht. De elementen herinneren nu eens aan architectuur, dan weer aan organische vormen – en vaak aan iets daar tussenin: vormen in overgang, ergens tussen abstractie en natuur. Het pigment belichaamt een tegenstrijdigheid die Kapoor tot uitdrukking wilde brengen: de zinnelijkheid van materiaal en kleur en de onmogelijkheid om het aan te raken zonder het beeld te verstoren.

In de loop van de jaren tachtig verdwenen de intense kleuren uit het werk van Kapoor. De vormen die eerst zo naar buiten gericht waren, keren zich naar binnen om een donkere holte te omsluiten.

Rond het jaar 1986 constateert men een duidelijke evolutie met het verschijnen van de “Voids Field” waar het idee van innerlijkheid werkelijk in de kern van het beeld wordt gelegd. Spectaculaire monolieten met de holtes waarin men kleur ontdekt vervangen de voorwerpen bedekt met pigment. Men vindt hierin het gebruik van pigment terug, maar deze liggen nu diep in de werken. Hierover verklaart Kapoor: “Ik wilde de massa veranderen in de innerlijkheid en hun volumineuze uitzicht tot in het extreme verzachten. Het zijn leegtes, hemels binnenin de vloer. “

Zo bestaat het indrukwekkende Void Field, waarmee Kapoor in 1990 Engeland op de Biënnale van Venetië vertegenwoordigde, uit zestien ruwe blokken zandsteen die rechtstreeks uit de groeve lijken te komen. Alleen bevindt zich aan de bovenzijde van iedere steen een raadselachtig zwart gat: een uitholling in de steen die met donker pigment bekleed is en de blik naar een ondefinieerbare binnenruimte leidt. Beelden als deze zijn bijna het omgekeerde van wat we gewoonlijk sculptuur noemen, omdat de binnenzijde zeker zo wezenlijk wordt als de buitenkant. Juist die lege, innerlijke ruimte is het beeld waar het Kapoor om gaat: ‘Ik ben altijd met het innerlijk bezig geweest, dat wat binnenin is. Nu is die innerlijkheid evident geworden (...).' In de Voids wordt de kijker geconfronteerd met een leegte die hem met angst en ontzag, maar ook met verlangen kan vervullen. Tegelijkertijd lijkt Kapoor over deze ruimte te denken als een (mogelijke) volheid, een plaats waar zich iets kan manifesteren wat in eerste instantie onzichtbaar is. ‘De leegte heeft vele gedaanten', zegt Kapoor.

zwart is maar dat de hele ruimte een paarse gloed heeft en donker gestoffeerd lijkt. De fluweelzachte uitstraling van vloer, wanden en plafond verraadt dat deze niet zomaar zijn beschilderd, maar met puur pigment zijn bestreken. Het wolhok blijkt een verrassende kijkdoos. Bij langer en aandachtig kijken doemt uit de duisternis een enorme donkerblauwe bol op. De grote cirkelvorm hangt als een ondergaande zon in de ruimte en tekent zich langzaam af tegen de achtergrond. Ondanks deze monumentale aanwezigheid blijft de bol ongrijpbaar op afstand. Hij zweeft in de ruimte zonder dat we er vat op krijgen. Met de ronde vorm en de peilloze duisternis heft Kapoor de hoekige begrenzing van het wolhok op. De oude fabrieksarchitectuur tovert hij om in een welhaast meditatieve ruimte.

When I Am Pregnant (1992),
Het is verwonderlijk hoe Kapoor erin slaagt om de ervaring van het kijken heel intens te maken. Materie verschijnt en verdwijnt en de grenzen tussen werkelijkheid en illusie, zijn en niet zijn, vervagen. De laatste jaren lijkt Kapoor zijn thema's opnieuw te transformeren. In plaats van met materialen die het licht vasthouden werkt hij nu met oppervlakken die het terugkaatsen of die transparant zijn. De werken zijn verchroomd, van gepolijst aluminium, van albast of puur en stralend wit. Steeds intensiveert de wisselwerking tussen licht en donker de manier van kijken. Zo ook bij Als ik zwanger ben, een werk dat sinds Kapoors tentoonstelling in 1995 deel uitmaakt van de collectie van De Pont. De uitstulping van de wand is van voren, in het volle licht, ternauwernood te zien. Maar van opzij wordt de sensuele en suggestieve vorm in volle omvang zichtbaar.
een witte wand waarop een grote gipsen uitstulping bijna niet te zien is. Slechts van opzij is de bolle vorm als een grote buik zichtbaar. Bij een frontale aanblik verdwijnt de witte bolling volledig in het wit van de wand. Het standpunt van de beschouwer en de lichtval op het werk bepalen de mate waarin vorm en contour zichtbaar zijn.

Ook het massieve stenen beeld Zonder titel (1994-1995) in De Pont toont de tegenstellingen van de vierkante buitenvorm en de ronde holte, de ruwe buitenkant en de glad gepolijste binnenkant, de donkere steen en de weerkaatsende lichtinval. En zelfs in de reflectie van het licht zien we de wereld tegengesteld; boven wordt onder en links wordt rechts. Met een steen van zes ton geeft Anish Kapoor ons een immaterieel en raadselachtig beeld van de wereld op z'n kop.

Gouaches
Zijn gouches bekleden een eigen plaats binnen het œuvre van Anish Kapoor, met thema's die de kunstenaar dierbaar zijn, zoals de cirkel, het oneindige, de hemel, de melkweg…

een van de ‘wolhokken' van De Pont. Wie binnen treedt, ziet een lege ruimte met witte wanden. Midden op de vloer ligt een zwarte cirkel. Meer niet. Het ronde vlak is zo'n 60 centimer in doorsnee en is intens donker. De cirkel trekt onmiddellijk de aandacht, maar roept tegelijk ook vragen op. Kijken we naar een plat vlak of naar een duistere diepte? De twijfel over hetgeen we waarnemen, maakt dat we het werk met een zekere voorzichtigheid benaderen. Een verkeerde stap zou immers een val kunnen veroorzaken. De visuele ervaring van het werk conditioneert ons gedrag en onze beweging in de kleine ruimte van het wolhok. Alleen met onze ogen kunnen we proberen het werk af te tasten. Langzaam groeit het besef dat we naar een zwart gat kijken. De platte cirkel is in werkelijkheid een donkere, bolvormige holte onder de vloer. Zo donker dat we geen perspectief en ruimte meer kunnen waarnemen. Anish Kapoor heeft dit effect bereikt door het gat vanbinnen helemaal met een donkerblauw pigment te bestrijken. Het pure pigment absorbeert al het licht en zo kunnen we geen diepte meer zien. Wat rest is het illusoire beeld van een platte, zwarte cirkel. Descent into Limbo betekent letterlijk: afdaling in het ongewisse. Op treffende wijze geeft de kunstenaar hiermee aan dat het avontuur in de ervaring van zijn werk vooral is gelegen in het kijken zelf. Door zijn werk worden we visueel op het verkeerde been gezet en worden we ons ervan bewust dat we onze ogen niet altijd kunnen geloven.

‘Marsyas', vulde tijdens het Unilever 2003-project de enorme ruimte van de turbinehal van het Tate Modern.

My Red HomeLand (2003)
Een monumentale installatie, die bestaat uit een cirkel van 12 meter diameter, en waarvan de stalen basis werd gevuld met 25 ton roodkleurig machinevet. Het evenwicht wordt in stand gehouden door een stalen arm, die constant in beweging is rond de centrale as, en die de materie in beweging houdt in een tempo van exact één rondgang per uur.

Anish Kapoor de opdracht om een nieuw werk - dat geïnspireerd was door de plaats - te maken. Dit ruimtelijke werk - dat vergelijkbaar is met Marsyas - gaat uit van de idee van vormverandering. Er wordt in dit geval uitgegaan van een cirkel die overgaat in een vierkant. Het werk is ongeveer 36 meter lang, en 6.80 meter hoog. Het bestaat uit twee basisstructuren: een cirkel van 6.80 meter diameter en een vierkant met zijden van 6.80 meter, respectievelijk het begin en het einde van het werk aanduidend. De twee elementen zijn met elkaar verbonden door middel van een immens – lichtdoorlatend - wit doek, waarvan de structuur kan worden vergeleken met het doek van circustenten. Dit doek bestaat uit meerdere stroken, die volgens een bepaald patroon werden gesneden, en die vervolgens aan elkaar werden gekleefd.

Voornaamste bron: www.depont.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 20.