kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Antonio da Correggio

Italiaanse Schilder, geboren als Antonio Allegri circa augustus 1489/1494 in Correggio (Emilia) - overleden 5 maart 1534 Reggio nell' Emilia.

Correggio, schilder van de hoogrenaissance in Italië, was vooral werkzaam te Parma, waar men nog naartoe moet om sommige van zijn belangrijkste gewrochten te zien. Zijn grote perspectivische ruimten en licht-en-schaduwwerking zijn een overgang naar de barokke modellering met kleurvlekken. Hij was een meester in het vastleggen van lichaamsbeweging en halfschaduw. Zijn schilderijen hebben reeds een meer zinnelijke inslag. Zijn mythologische en vaak sensuele schilderijen en plafonddecoraties hebben veel invloed op de werken van kunstenaars uit Barok periode.

Biografie
Correggio kwam vrij jong in aanraking met de schilderwereld. Zijn oom Lorenzo Allegri was een schilder die hem de basisbegrippen van het vak bijbracht. Zijn vader zelf was een koopman.

Zijn levensloop is niet zo goed gekend. Hij begon zijn loopbaan wellicht in Mantua bij Mantegna, wiens invloed hij onderging, samen met die van Lorenzo Costa, leerling van Mantegna en Francesco Francia. Het schilderen leerde hij bij Francesco Bianchi Ferrara tussen 1503 en 1505. De invloed van Mantegna blijkt o.a. uit zijn fresco's in de San Andrea te Mantua van ca. 1505/07. Mantegna's invloed is ook terug te zien in de vroege werken 'Madonna van St. Franciscus' (te zien in Dresden) en 'Het Huwelijk van St. Catherina' (te zien in de National Art Gallery te Washington D.C.).

Omstreeks 1510 komt het voor zijn vroege oeuvre belangrijke schilderij 'Huwelijk van St. Catharina' tot stand. Weliswaar zien we in dit werk nog de harde belijning van Mantegna, maar deze wordt afgezwakt door een sfeervolle mildheid. In ander vroeg werk is Correggio's meesterschap te zien in het gevoelig uitbeelden van het landschap, terwijl hier de drapering nog tot Mantegna kan worden terug herleid.

Hoewel zijn vroege illusionistische werk duidelijk Mantegna's voorbeeld weerspiegelt, is zijn rijpe stijl toch in volkomen tegenstelling met Mantegna's strengheid. Van invloed was inmiddels ook het erfgoed van Da Vinci en zijn modulering van lijn door schaduw en van schaduw door weerkaatst licht.

In 1514 krijgt hij opdracht voor de altaarschildering 'Madonna met St. Francesco' (1515) voor het klooster San Frencesco in Parma. Hierin kondigt zich reeds de invloed aan van Rafaël en diens Sixtijnse Madonna.

Waarschijnlijk reisde hij in 1518 naar Rome, waar hij het werk van Da Vinci, Titiaan, Raffaël en Michelangelo leerde kennen. Invloeden van de Romeinse schilderkunst worden vanaf deze tijd merkbaar in zijn werk, zoals in zijn fresco's voor de Camera di Paolo in het klooster San Paolo in Parma.

Correggio's rol in de hoogrenaissance schijnt een vreemde speling van de tijd te zijn en bijna al zijn werken zijn anachronismen. Zijn stijl is gekenmerkt door een voorliefde voor illusionistisch perspectief, een vaak wat zwoele sfeer en zachte, vervloeiende contouren. In zijn vroege fresco in de koepel van San Giovanni Evangelista met 'Het visioen van Johannes op Patmos' te Parma (1521) lopen illusie en werkelijkheid door elkaar. Een duizelingwekkende lucht opent zich op een manier die vooruitloopt op de effecten van de barok. Het idee is echter afkomstig van Mantegna terwijl sommige zittende apostelen verwant zijn aan figuren van Michelangelo's plafond van de Sixtina, en de sterk verkorte Christusfiguur die de hemel insuist, doet sterk denken aan Titiaans Hemelvaart van Maria in de Frarikerk te Venetië.

Hemelvaart van Maria

Eén van zijn belangrijkste werken is het fresco De hemelvaart van Maria in de koepel van de dom in Parma (ca. 1524/25). Correggio's fresco's in de koepel van de Dom van Parma met hun fantastische onstuimige spiralen van wervelende figuren kondigen nog duidelijker de 17de-eeuwse plafondschilderkunst aan. Vooral door dit soort fresco's wordt hij als een voorloper van de barok beschouwd. Correggio's altaarstukken zijn, ook in gevoel en opbouw, ver verwijderd van de monumentale, ideale en klassieke symmetrie van vele hoogrenaissance werken. Ze hebben een smeltende tederheid die vooruitloopt op de rococo charme van een Boucher.

In het beroemde 'La Notte' (1527-1530, Dresden, Gemäldegalerie) of 'De aanbidding der herders' zijn de figuren rondom het Christuskind zo liefhebbend in intiem als een familie die vertederd is over een gedoopte zuigeling. De behandeling van de verf, vooral de suggestie van het waas van jong leven op de huis, is uniek. Het licht is gebruikt om de sfeer van een wonder op te roepen. La Notte, een opdracht uit 1522, wordt wel eens de eerste monumentale nachtelijke scène uit de Europese schilderkunst genoemd en geldt als pendant voor De Madonna met Sint-Hiëronymus (ook gekend als De Dag). Er is verwantschap met een aantal bekende werken van Titiaan. Het licht lijkt het kind zowel te accentueren als dat het eruit opstraalt en het gelaat van Maria belicht.

Danaë, ca 1531, tempera op paneel, 161x193, Rome Galleria Borghese
In zijn latere werk nam Correggio's dramatische expressiviteit toe. Zijn composities worden losser en steeds oorspronkelijker. Deze rijpe schilderijen vallen op door hun warm koloriet en lyrische stemming, zoals Danaë in de Galleria Borghese in Rome. De Danaë heeft de zachte lichtheid en heerlijkheid van de mooiste rococo, zonder de wellust ervan.
De scène speelt zich af in een rijkelijk versierd interieur met een raam waarachter zich een landschap uitstrekt. Danaë ligt op een klassiek ligbed. Eros fungeert als bemiddelaar tussen Zeus en het meisje en symboliseert de goddelijke drang. Hij helpt Danaë het laken op te heffen zodat zij bezwangerd kan worden. Op de grond zien we nog twee eroten (één met en één zonder vleugels), wel eens geïnterpreteerd als voorstellingen van de sacrale en profane liefde. Er is wat reminiscentie naar Titiaan, maar vooral een zichtbare invloed van Giulio Romano. Correggio’s schilderij behoudt een zuiverheid van stijl die nooit afglijdt naar vulgaire erotiek. Het is bijna een voorafspiegeling van Canova’s latere sculpturen en een aantal 17de- en 18de-eeuwse schilderijen. (wga).

Dana vertelt één van de vier verhalen over de “liefdes van Jupiter” (uit de Metamorfozen van Ovidius). De bestelling kwam van Federico II Gonzaga van Mantua als een geschenk voor Karel V. De drie overige scènes bevinden zich in het Weense Kunsthistorisches Museum en de National Gallery te Londen. Tot deze serie behoren o.a. ook de beroemde Leda met de Zwaan (1531-32) en Jupiter en Io (1531).

De invloed van Correggio op zijn tijdgenoten was beperkt maar de onafhankelijkheid en oorspronkelijkheid van zijn eigen visie bleef door de jaren heen fris. Correggio heeft geen onmiddellijk opvolgers gehad, noch blijvende invloed op de kunst van zijn eeuw, maar tegen 1600 begon zijn werk in brede kringen waardering te vinden. Hierna werd hij gedurende anderhalve eeuw als de gelijke van Raffaël en Michelangelo beschouwd, terwijl de maniëristen , die men eerst veel belangrijker had geacht, grotendeels werden vergeten.

Websites: www.dbnl.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 691.