kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 03-03-2011 voor het laatst bewerkt.

Arp

Hans (Jean) Arp

Duits-Franse Schilder, dichter en sculpteur, geboren 16 september 1887 in Straatsburg, (toen nog Duitsland) - overleden 7 juni 1966 te Bazel, Zwitserland.

Jean Arp ook bekend als Hans Arp is een belangrijk vertegenwoordiger van verscheidene kunstrichtingen, van het dadaïsme via het surrealisme tot de concrete schilderkunst toe.

In de poëtische, picturale werelden die Arp creëerde wist hij twee ogenschijnlijk tegenstrijdige stijlen te verenigen: surrealisme en abstractie. Over het abstracte werk van Arp wordt gezegd dat hij het maakte met behulp van toeval en automatisme. Zijn organische sculpturen hebben ronde vormen die gedaantes suggereren en zijn vervaardigd uit veelal gepolijste materialen. Aan de non-figuratieve plastieken en schilderijen van Arp lijken vaak menselijke gestalten en vormen uit het plantenrijk ten grondslag te liggen.

Zijn Duitse en Franse synthetische gedichten bestaan uit zuiver associatieve beelden of woorden waarin de logica geen rol speelt; ontstaan soms ook met behulp van het toeval. Hij knipt bijvoorbeeld zinnen in stukken, gooit ze op de grond en stelt daaruit willekeurig een gedicht samen. Vaak zijn ook woorden op hun klank gekozen.

Biografie
De vader van Jean Arp was Duits en zijn moeder kwam uit de Elzas. Jean werd als Hans Arp geboren na de Frans-Pruisische oorlog, toen het gebied dat door Frankrijk aan Duitsland was teruggegeven bekend was als Elzas-Lotharingen. Na de herovering van de Elzas door Frankrijk aan het eind van de Eerste Wereldoorlog, bepaalde de Franse wet echter dat hij voortaan "Jean" zou gaan heten in plaats van "Hans".

Arp behaalde in 1904 het diploma van de kunstnijverheidsschool (École des Arts et Métiers) in Straatsburg, waarna hij naar Parijs ging en daar voor het eerst gedichten publiceerde.

Hij bevond zich van 1905 t/m 1907 op de Kunstschule te Weimar in Duitsland en verbleef hierna weer in Parijs waar hij onderricht kreeg op de Academie Julian.

Hij trachtte zich los te maken van de traditionele, de natuur nabootsende kunst, waarbij hij kennis maakte met Paul Klee.

Vanaf 1909 leefde Arp in Zwitserland. In 1910 richt Arp samen met Walter Helbig (Falkenstein/Sachsen 1878 - 1968 Ascona) en Oskar Lüthy (1882-1945) in Luzern de Moderner Bund op.

In 1912 exposeerde hij met semi-figuratieve tekeningen in München met de groep Der Blaue Reiter waarmee hij via Kandinsky in contact was gekomen. Hij werkte mee aan diens gelijknamige boek. In 1913 werkt hij mee aan Der Sturm en exposeerde in Berlijn met de Duitse expressionisten.

In 1914 vertrok hij weer naar Parijs waar hij optrok mat Apolinaire en zich associeerde met avant-garde kunstenaars als Picasso, Delaunay en Modigliani. Ook begint een lange vriendschap met Max Ernst.

Van het werk uit de periode tot ongeveer 1914 is niets meer over, omdat Arp het zelf heeft vernietigd. Naar het schijnt was dit expressionistisch van aard.

Periode 1915-1919: abstracte schilderijen, collages van (manueel of machinaal) gescheurd papier, belangrijke aandacht voor het toeval.

Sophie Taeuber-Arp
Vanwege het uitbreken van de oorlog vertrekt hij naar het neutrale Zwitserland waar hij in 1915 Sophie Tauber (1889-1943) ontmoet waarmee hij in 1921 zou trouwen. Met haar experimenteerde hij met reliëfs, constellaties, collages van gescheurd gekleurd papier en andere media, vormgegeven naar toeval.

In 1916 was hij een van de oprichters van de dada beweging in Zurich in cafe voltaire samen met Hugo Ball en diens vrouw de nachtclubzangeres Emmy Hennings, Marcel Janco, Tristan Tzara en Richard Huelsenbeck en exposeerde hij zijn eerste abstracte werken. De proclamaties van deze groep moeten worden opgevat als kritiek op zowel de traditionele kunstopvattingen als op de normen en warden van de bourgeois-samenleving. In het werk van Arp werd de klassieke schildering met olieverf nu definitief verdrongen door de collage, waarin hij aan beeldende losse onderdelen van de alledaagse wereld een nieuwe poëtische kwaliteit verleent.

In 1920 voegt hij zich, toen weer als Hans Arp, bij de Keulse dadaisten rond Johannes Theodor Baargeld (pseudoniem van de sociale activist Alfred Emanuel Ferdinand Grünwald), een Duits dadaistisch, schrijver/dichter en graficus (9 oktober 1892 Stettin Duitsland (nu Szczecin Polen) - 16/17 augustus 1927 Franse Alpen) en van diens goede vriend, de dadaistisch schilder en beeldhouwer Max Ernst met wie hij samenwerkt aan composities. Hij werkte daarbij ook nauw samen met Kurt Schwitters. Alfred Grünwald gaf het schilderen op in 1921 en stierf in een lawine bij de beklimming van de Aiguille de Bionnassay in de Franse Alpen.

Na de zomer is hij weer actief in de Parijse Dada-beweging.

Arp werkt in 1923 samen met schwitters aan verschillende publicaties.

Neemt vanaf 1924 deel aan verschillende activiteiten van de surrealisten.

Hij publiceerde 'The Isms of Art' met El Lissitzky (1890-1941) in 1925.

1925

Danseres, (la danseuse), 1925, olieverf op houtreliëf, 149x112, Parijs, Musée National d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou
Een verzadigd kleurgebruik met abstracte, reliëfachtige vormen die volgens ‘de wet van het toeval’ op het hout zijn geordend en een sterk werkende, meerduidige gedaante aannemen. Hans Richter vertelt dat Arp al in de tijd van het ‘Cabaret Voltaire’ (1916) met uit hout gezaagde vormen en papierknipsels werkte.. (Leinz 87)

Uit de kunst- en maatschappijkritiek van de dadaïsten kwamen de aanknopingspunten naar voren voor de surrealisten, aan wier eerste grote expositie, in 1925 in Parijs, Arp deelnam samen met Man Ray, Max Ernst, Joan Miró en Giorgio de Chirico. Het surrealisme, waartoe Arp tot 1928 gerekend moet worden, bracht echter een zich afwenden van beeldende elementen met zich mee.

Na verhuisd te zijn naar Meudon, vlakbij Parijs (1926), exposeerde hij samen met de Parijse surrealisten. Later dat jaar naar vertrekt hij weer naar zijn geboortestad Straatsburg. Hier hielp hij zijn vrouw en Van Doesburg bij de herinrichting van amusementscentrum l'Aubette. Hij ontwiep in de kelder van het gebouw in kenmerkende Arp-stijl een cabaret- annex danszaal, beter bekend als Caveau-dancing. Heeft daar ook contacten met de surrealisten.
De Aubette geniet als ‘Gesamtkunstwerk’ grote bekendheid. Het gebouw, dat dateert uit de achttiende eeuw, werd in de jaren twintig van de vorige eeuw opnieuw ingericht door de Nederlandse kunstenaar theo van Doesburg (1883-1931), de franse Hans Arp (1887-1966) en de Zwitserse kunstenares Sophie Taeuber-Arp (1889–1931). De drie kunstenaars verdeelden hun kleurontwerpen over de verschillende ruimtes. Van Doesburg ontwierp de kleurenschema’s voor de grote en de kleine feestzaal op de 2e verdieping, het cafe-restaurant en cafe-brasserie op de eerste verdieping, de foyer en het trapportaal. Hoewel de herinrichting als een van de belangrijke realisaties van De Stijl werd gezien en er in tal van publicaties naar dit monument van het modernisme is verwezen, liep het project in eerste instantie uit op een teleurstelling. Met name op het gebied van materiaalgebruik moest Van Doesburg concessies doen en al snel nadat de Aubette in februari 1928 in gebruik was genomen werd het interieur weer veranderd. De Aubette bestaat nog en in april 1994 is de eerste restauratie van de interieurs van Van Doesburg en Arp voltooid. Het jaar 1994 is tevens het oprichtings-jaar van de Association Theo van Doesburg die met gerichte acties het restauratieproces van de Aubette en het aandeel daarin van Theo van Doesburg onder de aandacht wil brengen.

In juni 1926 ontstond ook het idee om met Theo en Nelly van Doesburg ergens rond Parijs een dubbelhuis te bouwen. In maart-juni 1927 kochten ze een stuk grond op de Rue des Châtaigniers 33 in Meudon. Dit dubbelhuis Arp-Van Doesburg ging echter niet door. De Arps namen het deel van Theo en Nelly van Doesburg over en bouwden er in 1928 een eigen huis, dat nu in gebruik is als Fondation Arp, musée et jardin de sculpteurs.

Na 1930 hield Arp zich weer bezig met de collage en ging de confrontatie aan met de concrete schilderkunst. In 1931 brak hij met het surrealisme om een andere groep te vormen, Abstraction-Création, die een periodiek uitgaf, Transition genoemd.

In de jaren dertig ging hij voornamelijk over op sculpturen (alhoewel hij nog steeds houten beschilderde reliefs maakte als 'Constellation in Five White Forms' en 'Two Black' uit 1932) vooral in marmer en brons en maakte drie-dimensionale abstracte sculpturen met gebogen rondingen die organische vormen suggereerden in tegenstelling tot de geometrische vormen van andere kunstenaars die op dat moment in zwang waren.

1933, Concrétion humaine

Arps' werken worden kenmerkend 'kunstplanten' genoemd, omdat zij plantaardige vormen zijn. Zaadkiemen, Pagodenvruchten, Wasdom, Metamorfose zijn enkele namen van zijn scheppingen. Ook de mens wordt bij deze organische weergaven van de natuur betrokken - tot werkelijkheid gemaakt. Voor hem is het kunstwerk 'een vrucht die in de mens groeit als de vrucht bij de plant of het kind in de moederschoot.' - geen vervanging van de natuur, maar door de mens voortgebracht als een belevenis. (KIB 20ste 152)

In 1942 vluchtte hij uit zijn huis in Meudon voor de Duitse bezetting. Hij woonde in Zürich tot het eind van de oorlog.

Hij evolueert naar driedimensionale beeldhouwkunst en tapijtontwerpen. Na 1943 (overlijden van zijn vrouw) maakt hij minder interessant werk.

Terug in Meudon na in de 2e wereldoorlog in Grasse te hebben verbleven, publiceerde Arp gedichten en in 1948 poezie and essays.

In 1949 had Jean Arp een solotentoonstelling in New York, bij de Buchholz Gallery.

In de verenigde Staten in 1950 maakte hij een muurrelief voor de Harvard University in Cambridge, Massachusetts.
Arp won de Internationale Prijs voor Sculptuur op de biennale van Venetie in 1954.
In 1958 maakte hij een muurschildering voor het UNESCO gebouw in Parijs.

In 1958 werd een overzichtstentoonstelling gehouden van zijn werk in het Museum of Modern Art in New York, gevolgd door een tentoonstelling in het Parijse Musée National d'Art Moderne in 1962.

Arp overleed op 80-jarige leeftijd in Bazel. .


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 640.