kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 31-12-2015 voor het laatst bewerkt.

Arti et Amicitiae

Arti et Amicitiae (1839)

Latijn) aan kunst en vriendschap (gewijd);

kunstenaarsverenigingen
Aan het begin van de tweede helft van de negentiende eeuw verminderde de overheid de steun voor de eigentijdse kunst. Kunstenaars, meer onzeker van hun bestaan, sloten zich aaneen in kunstenaarsverenigingen zoals Arti et Amicitiae in Amsterdam (1839) en Pulchri Studio in Den Haag (1847). Deze kunstenaarsverenigingen waren zeer actief en droegen bij aan een bloeiend kunstleven in beider steden.

Halverwege de negentiende eeuw begon het kunstklimaat te veranderen. Belangrijke ontwikkelingen waren de toename van het aantal tentoonstellingen en inzendingen daarnaartoe en de toename van het aantal kunstenaars (wellicht als gevolg van de vele tekenscholen die door de Vierde Klasse waren opgericht). De groei van het aantal kunstenaars zorgde ervoor dat door de ontstane concurrentie nieuwe stromingen ontstonden, die door de leden van de diverse overheidsinstanties niet bepaald
werden gewaardeerd. Het toenemende aantal tentoonstellingen zorgde voor de dalende reputatie van de exposities.

1839 oprichting Arti et Amicitiae
Maatschappij Arti et Amicitiae opgericht 1839 onder bescherming van H.M. de Koningin-Regentes.

In 1839 werd in Nederland de eerste vereniging van beeldende kunstenaars opgericht; Arti et Amicitiae. De vereniging van kunstenaars en kunstlievende leden.

Oprichters o.a.: Jan Kruseman, portretkunstenaar en directeur van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Amsterdam.

Als reactie op de toegestroomde ‘kunstliefhebbers' in de grote staatsinstellingen, en omdat zij zich daar van wilden distantiëren, werd in 1839 door een aantal kunstenaars Arti et Amicitiae opgericht. De doelstellingen van de vereniging waren de onderlinge verbroedering van
kunstenaars en de bevordering van de bloei der beeldende kunsten.

kunstlievende leden
De Amsterdamse kunstenaarsvereniging organiseerde niet alleen tentoonstellingen en evenementen van en voor werkende leden, maar lieten ook niet-werkende leden toe. Deze niet-werkende, kunstlievende leden genaamd, waren vanzelfsprekend in kunst geïnteresseerden en potentiële kopers van de kunst der werkende leden. Hiertoe organiseerden de kunstenaarsverenigingen naast de tentoonstellingen ook kunstbeschouwingen en lezingen over kunst door de werkende leden, Verder organiseerden zij meer informele avonden zoals feesten, gekostumeerde bals, diners en de zogenaamde "gezellige bijeenkomsten". Het bleek een succesvolle wijze om kunstschilders en verzamelaars in een ongedwongen sfeer samen te brengen.

bibliotheek
De Maatschappij Arti et Amicitiae werd in 1839 opgericht, de bibliotheek nog geen jaar later. Het 'gemis in ons vaderland van eenige voldoende publieke inrigting van gelijken aard', was voor de vereniging reden voor haar leden een kunstboekerij op te zetten. De kern van de collectie werd gevormd in de jaren vanaf de oprichting tot 1875, de bloeiperiode van Arti. In het aanschafbeleid lag het accent op die vakliteratuur die voor privé-aanschaf te kostbaar was. Een belangrijk deel van de collectie kwam tot stand door schenkingen, die keurig werden vastgelegd in de jaarverslagen. Dat Arti et Amicitiae in de negentiende en begin twintigste eeuw een conservatieve koers volgde, komt ook tot uitdrukking in de bibliotheekcollectie. Hoewel deze een "vraagbaak voor het wetenschappelijke der Kunst" pretendeerde te zijn, schoot de boekverzameling voor wat betreft de avant-gardistische kunststromingen danig tekort. Toch bevat de collectie tal van belangrijke bronnen en kon door de verwerving van deze boekerij menig hiaat in de kunsthistorische kennis worden opgevuld.

Het gebouw
Gesitueerd in het centrum van Amsterdam staat het markante gebouw van Arti. Het pand bevat twee monumentale tentoonstellingszalen, een sociëteit en een prachtig trappenhuis dat eind 19de eeuw door de architect H.P. Berlage werd ontworpen. Ook het interieur van de sociëteit is van de hand van Berlage en ademt een bijzondere sfeer die zeer geëigend is voor kunst-ontmoetingen; de sociëteitsruimte wordt regelmatig bij de tentoonstellingsactiviteiten betrokken.

Historie gebouw
In 1840 verwierf de kort daarvoor (1839) opgerichte Maatschap Arti et Amicitiae een pand aan het Rokin vlakbij de hoek met het Spui. Een jaar later werd op de verdieping van het pand een kunstzaal gebouwd naar ontwerp van M.G. Tetar van Elven.

In 1855/56 volgde uitbreiding met het hoekpand, waarna beide panden werden samengevoegd tot één gebouw achter een nieuwe (huidige) voorgevel. Verantwoordelijk voor het uitgevoerde ontwerp was architect J.H. Leliman. Hij ontwierp een tweede kunstzaal, een kopie van de eerste.

In 1893/94 werd de indeling van het gebouw gewijzigd, waarbij de vertrekken op de begane grond werden verenigd tot een grote sociëteitszaal, de hoofdingang naar het Spui werd verplaatst en het trappenhuis en meubilair werden vernieuwd. De verbouwing werd uitgevoerd onder leiding van de architecten A.C. Bleys en H.P. Berlage.

Na kleine verbouwingen in 1936 en 1950 werd het gebouw in de jaren 1962/64 gerestaureerd naar plannen van J. Schipper. Bij die gelegenheid werd de hoofdingang weer naar het Rokin verplaatst.

De symmetrische en zeven traveeën brede gepleisterde voorgevel is een vroeg voorbeeld van het eclecticisme in Amsterdam. De voorgevel wordt bekroond met een klein fronton. In het bewerkte veld of timpaan is een zandstenen gevleugelde ossenkop aangebracht. De ossenkop is het embleem van Arti en oorspronkelijk symbool van de evangelist Lucas, patroonheilige van de schilders.
Boven de rijk bewerkte kapitelen van de pilasters werden beschilderde en oorspronkelijk in grenenhout uitgevoerde beelden geplaatst van de hand van F. Stracké. Zij symboliseren (v.l.n.r.) de bouw-, beeldhouw-, graveer- en schilderkunst. De huidige beelden zijn gepatineerde bronzen afgietsels van de oorspronkelijke beelden, die overigens na een intensieve restauratie konden worden behouden en in de sociëteitszaal worden bewaard.

Het in vakken verdeelde plafond van die zaal is rijk en gevarieerd betimmerd en met ornamenten beschilderd. Tegen de bouwmuur is een in 17de-eeuwse stijl uitgevoerde schouw geplaatst, naar ontwerp van Bleys. Berlage tekende voor het in grote variatie uitgevoerde meubilair in de zaal, waarvan veel bewaard is gebleven.

Ook de hal en het trappenhuis zijn grotendeels ontworpen door Berlage. Een brede bordestrap voert naar de kunstzalen op de verdieping. De lambriseringen en de rijk gesneden hoofd - en tussenbalusters zijn uitgevoerd in eikenhout. Ongeveer halverwege de trap is een gesneden houten standaard opgenomen waarop een fraaie gietijzeren gaskroon is geplaatst. Het vierkante en baldakijn-achtige houten plafond in het trappenhuis is in gedecoreerde vakken verdeeld. De steekkappen van de daaronder gelegen (gedeeltelijke) tongewelven zijn aan de binnenzijde voorzien van geschilderde plantmotieven. Twee bepleisterde rondbogen, ondersteund door een marmeren zuil in het midden en pilasters tegen de wanden scheiden het plafond van het trappenhuis van dat van de verdieping.

Arti Anno 2000
Maatschappij Arti et Amicitiae is een kunstenaarsvereniging voor beeldende kunstenaars, opgericht om de belangen van kunstenaars te behartigen en de kunst in algemene zin te bevorderen. Maatschappij Arti heeft leden kunstenaars die alle disciplines in de beeldende kunst vertegenwoordigen. Verder heeft Arti kunstlievende leden.

Met ten minste tien tentoonstellingen per jaar trekt de Maatschappij Arti et Amicitiae, Rokin 112 te Amsterdam, een steeds groter aantal bezoekers. Maatschappij Arti et Amicitiae is een inmiddels meer dan 160 jaar oude vereniging van beeldende kunstenaars die een bijzondere plaats inneemt binnen de kunstwereld. Zij is noch museum, noch galerie, maar is veeleer een 'laboratorium' voor beeldende kunsten en staat zodanig open voor iniatieven van kunstenaars. Met haar tentoonstellingen en andere activiteiten volgt Arti onder meer de nieuwste ontwikkelingen op de voet, stelt deze ter discussie en biedt ruimte aan reflectie, kritiek en vernieuwing.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 905.