kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Bernd Lohaus

Duits Belgisch kunstenaar, beeldhouwer,

Het combineren van sobere, massief sculpturale vormen, beschreven met enigmatische en gebalde taalfragmenten, vormt al jaren het fundament van het werk van Bernd Lohaus. Reeds decennia lang bouwt hij aan een zeer coherent Oeuvre. Hij genoot een opleiding aan de Academie voor Schone Kunsten van Düsseldorf van 1960 tot 1967, waar hij onder meer les kreeg van een van de boegbeelden van de hedendaagse Europese Kunst: Joseph Beuys. In de loop der jaren groeide Lohaus uit tot een grote, gevestigde naam op internationaal niveau.

Leeft en werkt sinds 1965 in Antwerpen

In deze periode sluit een aantal kunstenaars aan bij enkele tradities van de vooroorlogse avantgarde. Een van die tradities is die van de geometrische abstractie, die door de 'neo-avantgarde' van de jaren 70 (op)nieuw leven ingeblazen wordt, maar tegelijkertijd verder beoefend wordt door oudgedienden uit de jaren 50 en 60. Onder diverse noemers als fundamentele schilderkunst, neo-constructivisme en minimalisme onderzoeken uiteenlopende kunstenaars als Raoul De Keyser (1930), Willy De Sauter (1938), Guy Vandenbranden (1926), Dan Van Severen (1927), Mark Verstockt (1930), Marthe Wéry (1930) en Bernd Lohaus (1940) de impact van vorm, kleur en structuur op de perceptie van het kunstwerk en van de omgeving. In tegenstelling tot de gedemodeerde 'lyrische' abstractie blijkt de geometrische variant haar historische continuïteit tot diep in de jaren 80 te bewaren.

Kenmerkend voor het werk van Bernd Lohaus is de combinatie van sobere, massief sculpturale vormen met taalfragmenten. De woordboodschappen verwijzen vaak naar menselijke relaties; zoals de woorden ‘Ich/Du' aangebracht aan weerszijden van een muur, een reflectie over de bepaling van het ‘ik' en het zichzelf aannemen als ‘de ander'. De combinaties van woorden roepen tegenstellingen en overeenkomsten op, en leggen zo innerlijke spanningen bloot.

De verhouding tussen Kunstenaar, kunstwerk en toeschouwer is een essentieel element in het werk van Bernd Lohaus. Hij selecteert zijn houten balken met liefde als dragers voor woorden. Hij ‘beschrijft' zo zijn innerlijke bewogenheid in hun compacte en zwijgzame massa en communiceert op die manier met de toeschouwer. De uitgebeitelde of (meestal in Krijt) opgeschreven woorden refereren naar primaire begrippen van het taalvocabularium. Op die manier krijgt het materiaal - meestal verweerd Hout of onbewerkte steen - een tegenstrijdige betekenis: door het raadselachtige, persoonlijke opschrift krijgen deze logge materialen meteen een soort abstracte broosheid mee. De moedertaal van Lohaus, het Duits, legt de Sculpturen voor de toeschouwer een nog krachtiger suggestief vermogen op. De combinaties van woorden, in relatie met hun drager - het materiaal - roepen tegenstellingen en overeenkomsten op, en leggen zo innerlijke spanningen bloot. Ze verwijzen vaak ook naar menselijke relaties (samen/alleen, mannelijk/vrouwelijk, ik/jij).

5-2 t/m 10-4-2005 Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (SMAK)
De meest recente werken van Bernd Lohaus, die het gros van deze tentoonstelling uitmaken, ontberen echter meer en meer de aanwezigheid van de taal. Dit wil echter niet zeggen dat deze Sculpturen naar de kijker toe ontoegankelijker worden, integendeel zelfs. De glashelder gebouwde beeldhouwwerken ‘zwijgen' meer, maar hun zeer geordende Structuur zorgt ervoor dat ze voldoende ‘open' blijven om verschillende woorden en interpretaties bij de toeschouwer te ontlokken. Door het weglaten van het taalelement - en de noodzakelijke Interpretatie die hiermee samenhangt - lijkt Bernd Lohaus deze keuze nu volkomen bij de toeschouwer te leggen. Hiermee benadrukt hij de eenzaamheid van zulke mentale interpreterende activiteit enerzijds en van de uitstraling van de Sculpturen zelf anderzijds. De inherente kracht van deze woordloze Sculpturen uit zich ook in het specifieke op of naast elkaar plaatsen van de verschillende elementen, en de onderlinge verhoudingen die ze hierdoor verkrijgen.
De lichamelijke en mentale arbeid die het opstellen en constelleren van de zware houten elementen vereist, vormt voor Lohaus dan ook een wezenlijk aspect van zijn werk. Het veroorzaakt een fysische spanningskracht tussen het gekozen materiaal en de Kunstenaar zelf. Het letterlijk en mankundig ‘manipuleren' van de onderdelen van een Sculptuur is immers niet meer mogelijk: het opstellen van de kunstwerken wordt in de opbouw van de tentoonstelling zelf een sociaal feit dat overleg, twijfel en mechanische behendigheid vereist. Het over en naast elkaar schuiven van loodzware balken tot een open, toegankelijke en zelfs betreedbare Sculptuur koppelt de intuïtieve artistieke en filosofische bedoelingen van de Kunstenaar aan de plaatsgebonden beperkingen van de tentoonstellingsruimte. De Sculptuur wordt hierdoor meer en meer een plaats.

Met deze solotentoonstelling worden een aantal bestaande werken getoond, naast werken die voor het eerst te zien zijn. Enkele afgewerkte bronzen worden geconfronteerd met hun modellen in cire perdue (verloren was); de subtiele maar krachtige suggestie van de voorafgaande ideeën (ideaal) en het in brons gegoten eindresultaat (werkelijkheid).

Deze dualiteit is eveneens terug te vinden in de verrassend frèle en figuratieve Aquarellen van Bernd Lohaus, die pril ontloken bloemen voorstellen. Volgens de Kunstenaar verwijzen ze naar het proces van ‘groeien' en ‘worden'. Deze intieme penseeltekeningen staan in schril Contrast met vroeger tekenwerk van Lohaus, dat zich vormelijk veel meer aansloot bij zijn sculpturaal werk en veelal schetsmatig en Abstract was. In de recente tekeningen daarentegen, lijken de Sculpturen eerder hun oorsprong te vinden dan hun tekenkundige aanvulling: Of om het met de woorden van Lohaus zelf te zeggen: “Aus Blumen Das Holz”.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 48.