kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Camille Claudel

Camille Claudel (1864-1943)

Franse Beeldhouwster,

Camille claudel werd in 1864 geboren in het franse plaatsje Villeneuve-sur-Fère in de Franse provincie.

Al zeer jong begon Camille claudel op eigen houtje te boetseren en te beeldhouwen, en kreeg ten slotte van haar vader gedaan dat ze lessen mocht gaan volgen. Als kind was ze al geobsedeerd door alles wat met beeldhouwen te maken had. Volgens een vriend draaide het hele huishouden om haar geïmproviseerde atelier. Paul, haar broer, die in 1868 ter wereld kwam en later een bekend auteur/dichter werd, herinnerde zich dat ze een wrede invloed op zijn kindertijd heeft gehad, omdat iedereen moest doen wat zij zei; Paul, haar zus, de meiden in huis en haar schoolvrienden. Dat Camille talent had bleek uit het feit dat ze al portretten van Napoleon en Bismarck maakte in die tijd. Daarnaast maakte ze David en Goliath en groepen figuren geïnspireerd op gedichten van de poëet Ossian.

Op twaalfjarige leeftijd verhuisde vader Louis-Prosper Claudel in 1881 met zijn gezin naar Nogent-Sur-Seine, een stadje ten zuidoosten van Parijs. Er woonden in het stadje twee belangrijke beeldhouwers: Alfred Boucher en Paul Dubois, die in 1878 directeur werd van de Ecole des Beaux-Arts in Parijs.

Boucher was eveneens een getalenteerd beeldhouwer. Hoewel hij pas twintig was, had hij al sinds 1874 in de Salon geëxposeerd. Hij spendeerde zijn hele leven andere kunstenaars aan te moedigen hun talenten te ontwikkelen; Chagall, Soutine, Modigliani, Lipchitz, Archipenko en Zadkine waren na Claudel zijn protegées.

Louis Prosper bracht zijn dochters werk onder de ogen van Boucher, die diep onder de indruk was en haar bij Dubois introduceerde. Met de steun van beide mannelijke artiesten werd Camille toegelaten in de Academie Colarossi, een van de weinige kunstopleidingen die vrouwelijke studenten aannam.

Camille besloot naar Parijs te gaan rond 1881. Haar ouders waren bezorgd over haar toekomstperspectieven; van alle kunsten had Camille de meest ondankbare gekozen. Daarnaast bracht beeldhouwen weinig inkomsten. De Claudels hadden geen geld om haar opleiding te betalen. Dat maakte niet uit: Camille organiseerde een 'kolonie' studentes die de huur en het salaris van modellen en leraren deelden. Ze studeerde een tijd samen met Boucher, maar die vertrok op een gegeven moment voor 6 maanden naar Florence na het winnen van de Prix de Salon. Voor hij wegging vroeg hij zijn leraar Paul Dubois om Camille advies te geven over haar beeldhouwkunst. Toen die ging kijken naar haar werk zag hij grote overeenkomsten met dat van Rodin. Camille kende Rodin toen nog niet. Op aanbeveling van Dubois werd Rodin uitgenodigd om les te geven aan de groep rond Camille.

De ontmoeting tussen de drieënveertigjarige Rodin en de negentienjarige Camille was de eerste aanzet voor een vijftien jaar durende verhouding. Als Camille Claudel in 1884 op 19-jarige leeftijd de vierentwintig jaar oudere, getrouwde rodin ontmoet wordt zij al snel zijn assistent en minnares. De gevolgen daarvan op haar leven waren groots, want zeker aan het einde van de negentiende eeuw werd zo'n buitenechtelijke relatie niet geaccepteerd. Wanneer de 'schandalige' relatie tussen Camille Claudel en Auguste Rodin bekend geraakt, krijgt ze problemen met haar familie, vooral haar moeder, en moet ze de ouderlijke woning verlaten. Van dan af woont ze alleen: ze heeft nooit samengewoond met Auguste Rodin die meer dan twintig jaar durende verhouding met Rose Beuret niet wil afbreken.

Rodin was zo onder de indruk van haar werk, dat hij haar de handen en voeten van zijn beelden liet maken, elementen die in zijn werk van groot belang waren. Op artistiek vlak is het duidelijk dat Camille Claudel beïnvloed werd door Auguste Rodin, maar het omgekeerde is ook waar. Voor Rodin was de relatie met Camille zeer vruchtbaar, niet in het minst op creatief gebied. Tussen 1884 en 1894 maakte hij een groot aantal erotische beelden, waaronder De Kus. Deze drukten, zoals hij zelf zei, zijn ideeën over de liefde uit.

'Claudel was een getalenteerde beeldhouwster. Het werk Femme accroupie (Gehurkte vrouw) uit 1884/85 dat Claudel maakte toen ze net twintig was bewijst dat zij op zeer jonge leeftijd al de beeldtaal op hoog niveau wist te spreken. Het is niet vreemd dat Rodin haar direct in zijn atelier in dienst nam, toen hij haar werk zag', aldus Struyk.

Struyk herkent de invloed van Rodin in latere werken van Claudel als het werk L'homme Penchée (De gebogen man) dat typisch Rodineske trekken vertoont zoals overdreven spiermassa's, een grove bewerking van het figuur en de overgang van de handen in de sokkel. Maar het belangrijkste vindt Struyk juist het verschil met Rodin. 'Terwijl Rodin zeer expressieve, groteske beelden creëerde, gaat van Claudels werk het fijne, kleine en emotionele uit. Daar waar de beelden van Rodin zich uitstekend lenen voor monumenten, is Claudels werk juist bij uitstek geschikt voor privécollecties', aldus de beeldhouwer.

Madame Paris, kleindochter van Paul Claudel, de broer van Camille, kocht op haar negentiende het eerste beeld van haar oudtante. Volgens haar heeft Claudel meer invloed gehad op Rodin, dan andersom. Daarmee doelt zij niet alleen op het artistieke vlak: 'Ze had een buitensporige behoefte alles om haar heen te controleren,' meent Paris, 'ook Rodin leed onder haar dwangmatigheid'.

In 1885 maakte Camille haar debuut in de Salon met twee Rodin-achtige werken.

Rodin besprak alles met haar en nam pas een beslissing als zij het er volledig mee eens was. Tussen 1886 en 1887 ontstond echter een spanning in de relatie. Camille ging met een gezamenlijke vriendin, Jessie Lipscomb, een beeldhouwster, naar Engeland. Uit haar correspondentie met Rodin blijkt dat hij Camille veel brieven schreef over de leegte die hij voelde na haar vertrek. Hij wilde graag dat ze terugkwam. Niets hielp, ze schreef niet terug. Uiteindelijk nodigde Jessie hem uit naar Engeland te komen. Echter, de ontmoeting met Camille was geen succes. Rodin's aanwezigheid irriteerde haar. Hij moest weer terug naar Frankrijk. Wat de spanning tussen hen veroorzaakte is niet precies duidelijk. De brieven die Rodin aan Camille schreef zijn zoekgeraakt, volgens sommigen zoekgemaakt. Uit de herinneringen van Jessie Lipscomb weten we dat Camille twee onwettige zonen van Rodin kreeg. Hij wilde ze niet als de zijne erkennen en vond dat het vaderschap voor andere mensen was. Camille en hij hadden belangrijker zaken aan hun hoofd dan kinderen op te voeden.

Rodin wilde graag dat ze terugkwam en om dat te bespoedigen regelde hij een opdracht voor haar bij Léon Gauchez, de redacteur van het in die tijd beroemde blad L' Art. Hij had besloten dat ze een beroemd beeldhouwster zou worden en vroeg zijn belangrijke vrienden hem te helpen haar carrière op te starten.

Na 1889 bracht Camille veel tijd met hem door in zijn favoriete studio. Hier maakte hij honderden schetsen voor nieuwe ideeën, met haar aan zijn zijde. Gedurende de tijd die zij bij hem werkte, modelleerde ze onnoemelijke details voor hem, vergrootte zijn maquettes en voerde zijn ontwerpen uit. Daarnaast stond ze model voor verschillende portretten. Een daarvan is getiteld La Pensée. Camille draagt een Bretonse kap en buigt haar hoofd. Haar gezicht is net vanaf de kin te zien. Rodin liet haar juist op deze manier zien, het zwakke punt in haar gezicht was haar terugwijkende kin, die op deze manier enigszins verborgen werd.

Voor beiden was het een opwindende tijd. Rodin produceerde vele erotisch getinte werken. Camille volgde hem daarin met haar eigen versie van l'extase de la passion. Ze won een eervolle vermelding op de Salon van 1888 met een sculptuur van een man die op zijn knieën zit en wanhopig een vrouw vastklampt die op het punt staat in zijn armen te vallen. De titel Cacountala slaat op een hindoeïstisch mythologisch verhaal over een kluizenares die stiekum het kind van een koning baart.

In 1888- 89 maakte Camille een buste van Rodin die veel aandacht trok op de Salon van 1892. Rodin zelf verklaarde dat het 'het best gebeeldhouwde hoofd was sinds Donatello'. Het meest spectaculaire werk dat uit haar jaren met Rodin voortkwam was La Valse , een man en een vrouw verbonden in een wals. Van dit beeld werd gezegd dat het 'leek alsof het paar wil gaan liggen en de dans afmaken door met elkaar te vrijen'. Ondertussen ontstond er een vriendschap tussen Camille en de componist Claude Debussy. Zij schonk hem het beeld en naar het schijnt heeft hij het zijn hele leven gekoesterd.

In de jaren 1891 tot 1893 was het beurtelings aan en uit. Zij had veel contact met componist Claude Debussy en verweet Rodin dat hij teveel rotzooide met modellen. Nu Rodin wat meer geld verdiende en modellen kon huren, ging een nieuwe wereld voor hem open. Zijn reputatie van meest succesvolle beeldhouwer van Parijs maakte het hem mogelijk wat men toen un érotique noemde, te worden, een serieus verzamelaar van interessante vrouwen. Afgezien van de vele avontuurtjes, bleef Rodin Camille en zijn vrouw Rose goed behandelen. Rose kreeg langzamerhand weer meer invloed op Rodin, hetgeen Camille merkte.

De relatie tussen Rodin en Camille Claudel eindigt in 1892, waarschijnlijk na een ongewenste abortus, al blijven ze nog regelmatig in contact, tot 1898.

Het kwam tot een ruzie toen Rose Rodin en Camille tegenkwam op een tochtje door de stad. In 1893 schreef Camille Rodin een brief over haar twijfels over de relatie en haar verwijdering van Rodin. Ze was weer 'on speaking terms' met haar ouders en verbrak de relatie met Rodin.

Tussen 1893 en 1905 produceert Camille Claudel haar meest creatieve werk, waarbij ze ook experimenteert met nieuw materiaal zoals onyx. Ze is een zeer goede 'vakvrouw' zowel met klei als gips, en in het bewerken van marmer zelfs beter dan Auguste Rodin. Maar beeldhouwen is zwaar werk en de materialen zijn duur. Alhoewel haar genie wordt erkend heeft ze het moeilijk om te overleven: een eerste bestelling van de Staat loopt op niets uit o.a. omdat Auguste Rodin tegenwerkt. Langzaam maar zeker verzinkt ze in armoede, drinkt te veel en gaat haar gezondheid achteruit.

Na vijftien jaar koos Rodin toch voor zijn vrouw. (2 weken voor haar dood in 1917 is hij uiteindelijk met deze vrouw getrouwd, waar hij vanaf 1864 een verhouding mee had).
Vanaf die tijd probeert claudel haar eigen weg te vinden en een eigen stijl te ontwikkelen. En alhoewel zij in deze tijd nog steeds exposeert en werk verkoopt glijdt zij af naar de zelfkant van de maatschappij.

Ze leefde twintig jaar zonder Rodin voor haar familie erin slaagde haar in een gesticht te stoppen. Rodin bleef haar in die tijd financieel en moreel steunen, meestal door tussenpersonen. Camille echter, weigerde iedere hulp, als ze wist dat het van Rodin afkomstig was. Ze was een excentriekeling geworden, die haar werk in een staat van euforie maakte, om het in een depressieve bui weer te vernietigen. Ze ontwikkelde de gewoonte om aan het begin van elke zomer alle werken die ze het voorgaande jaar gemaakt had, kapot te maken.

Vanaf 1905, ze is dan 41 jaar, begint het duidelijk te worden dat ze geestelijke problemen heeft: ze vernietigt beelden, verdwijnt herhaaldelijk voor lange perioden en lijdt aan achtervolgingswaanzin waarbij ze zich volledig keert tegen Auguste Rodin die ze beschuldigt van het stelen van haar ideeën en aan het hoofd te staan van een samenzwering om haar te doden.

Camille was weer op goede voet komen te staan met haar familie, maar kon hier niet de waardering voor haar werk vinden die ze nodig had. Ze bracht lange uren door in musea en maakte wandelingen door de stad. Het werk dat definitief de breuk met Rodin aangaf was L'Age Mur (1907). Een oude man met Rodins grote handen en voeten wordt weggeleid door een oude vrouw, de geest van de ouderdom, terwijl een jong, mooi, naakt tevergeefs probeert hem tegen te houden. Ondertussen ging haar geestelijke toestand sterk achteruit.

Haar vader die steeds in haar is blijven geloven en getracht heeft haar te helpen, sterft in 1913. Claudine wordt hiervan niet op de hoogte gebracht, maar 8 dagen later wordt ze op aanvraag van haar moeder onder dwang naar een psychiatrische inrichting gebracht, eerst in de buurt van Parijs daarna, bij het begin van de oorlog, naar Montdevergues in de buurt van Avignon. Camille werd opgenomen in het gesticht Ville-Evrard. In de laatste dertig jaar van haar leven dat ze daar zat hebben verschillende mensen, waaronder Rodin en Jessie Lipscomb geprobeerd haar eruit te halen. Jessie wilde niet geloven dat ze gek was.

Na een perscampagne die de familie Claudel beschuldigt een geniale beeldhouwster te hebben geïnterneerd, wordt het stil rond Camille Claudel. Volgens het medisch dossier wordt er herhaaldelijk voorgesteld aan de familie haar vrij te laten, maar dit stuit steeds op een weigering van haar moeder, die haar ook verbiedt post te krijgen van iemand anders dan van haar broer, de dichter Paul Claudel.

Armoede en isolatie zijn in de laatste jaren van haar leven het enige dat zij nog kent. na dertig jaar opsluiting zal ze op 19 oktober 1943 op 82-jarige leeftijd roemloos sterven: in de instelling heeft ze nooit meer iets gecreëerd en sommige naslagwerken vermelden reeds haar dood in 1920. 3 dagen later vindt de begrafenis plaats, geen enkel familielid is aanwezig. Aan het begin van de jaren '60 wordt het graf ontruimd. Camille is allang vergeten, voor de maatschappij en de kunstwereld is zij al jaren dood.

In 1951 organiseert haar broer Paul Claudel een retrospective in het Musée Rodin, maar het is eerst in de jaren tachtig dat het grote publiek Camille Claudel herontdekt dankzij verscheidene boeken die aan haar gewijd zijn. In 1984 is er een grote tentoonstelling van haar werk, en in 1988 wordt er een film gemaakt over haar leven.

Een deel van het werk van Camille Claudel is verloren gegaan omdat ze het zelf vernietigd heeft, maar de ongeveer 90 beelden, schetsen en tekeningen die overblijven geven het beeld van een geniale kunstenares, die nog al te dikwijls vooral beschouwd wordt als de geliefde van Auguste Rodin en de zuster van Paul Claudel.

Leerlinge, muze en minnares van de beroemde beeldhouwer Rodin. Maar zij was méér dan dat. Wie enkele van haar beelden kent, weet dat zij een zeer getalenteerde beeldhouwster was. Helaas is haar werk altijd in de schaduw van Rodin blijven staan. Hoe groot de invloed van Rodin was op het werk van Claudel en andersom zal altijd wel een punt van discussie blijven. Op velerlei manieren is haar leven én werk met deze grootmeester van de beeldhouwkunst verweven.

Zie ook Tentoonstelling Camille Claudel in RealVideo, http://www.indymedia.nl/ en de bron http://galatea.let.vu.nl/


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 450.