kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Charley Toorop

Nederlandse schilderes en lithografe, geboren 24 maart 1891 in Katwijk - overleden 6 november 1955 te Bergen (Noord-Holland).

Biografie
Charley Toorop was de dochter van Jan Toorop en had het vak van haar vader geleerd. Jan Toorop (1858-1928) was opgeleid aan de academies van Amsterdam en Brussel. In de Belgische hoofdstad had hij zich in 1885 aangesloten bij de vooruitstrevende kunstenaars-vereninging Les Vingt waardoor hij in contact kwam met vele avantgarde-kunstenaars uit België, Frankrijk, Duitsland en Engeland.

Haar atelier in De Vlerken - het huis dat haar vader in 1921 voor haar in Bergen had laten bouwen - was een ontmoetingsplek vooreeldend kunstenaars, musici en literatoren. Zij zette zich in voor de verspreiding van de moderne kunst en was mede oprichtster van een aantal kunstenaars-initiatieven zoals de ASB (Architecten, Schilders en Beeldhouwers) en de Filmliga.

Op 2 juli 1926 werd de kunstenaarsvereniging De Brug opgericht, naar voorbeeld van de eerder in Duitsland opgerichte vereniging Die Brücke. Doel was de introductie van de Nieuwe zakelijkheid in de schilderkunst. Leden van het eerste uur waren bekende kunstenaars als Charley Toorop, John Rädecker, Dick Ket, Johan Polet, Jacob Bendien en Henri Boot.

Charley Toorop schilderde eind jaren twintig en begin dertig in een objectieve, plastische meer zakelijk realistische stijl.

Het grootste 'project' van Charley Toorop was misschien wel haar oudste zoon, Edgar Fernhout (1912-1974. Edgar bleek over een fijnzinnig tekentalent te beschikken en Charley probeerde hem zoveel mogelijk te stimuleren in zijn ontwikkeling. Zij voorzag jarenlang in zijn onderhoud (en dat van zijn vrouw) zodat hij zich in zijn eigen tempo kon ontplooien. Ook toen hij in het buitenland woonde organiseerde zij in Nederland exposities van zijn werk en spoorde verzamelaars aan zijn schilderijen te kopen. In 1938 schreef zij over hem: 'Zijn groei is nog een lange, maar ik geloof dat hij in holland een heel aparte figuur wordt'.

Charley Toorop (1891-1955) en John Raedecker (1885-1956) waren goed bevriend en behoorden beiden al jaren tot de gevestigde orde. Zij ontmoetten elkaar waarschijnlijk voor het eerst in 1919, toen Rädecker met vrouw en kind de kamers huurde in de vervallen Amsterdamse villa Huize Meerhuizen, die Charley Toorop tot die tijd met haar zoons had bewoond. De hechte vriendschap tussen Toorop en Radecker ontstond echter pas later, aan het begin van de jaren dertig. Toen kreeg Rädecker de opdracht een monument te maken voor Charleys vader, de in 1928 overleden jan Toorop. Charley voorzag Rädecker van de benodigde foto's van haar vader, niet alleen van zijn oude dag, maar ook uit eerdere periodes van zijn leven. Het granieten monument dat Rädecker maakte bestond uit een portretkop van jan Toorop met een paar bijfiguren, geplaatst op een sokkel van drieënhalve meter hoogte. Het comité dat de op-dracht had gegeven en dat bestond uit vertegenwoordigers van kunstgenootschappen als de Haagse Kunstkring, Arti et Amicitiae, de Nederlandse Kring van Beeldhouwers en de Bond van Nederlandse Architecten, was zeer tevreden met het resultaat.

Jan Toorops exotische trekken, die hij te danken had aan een mengeling van Javaans-Chinees en Nederlands bloed, waren inderdaad bijzonder goed getroffen. De gladde kop die Rädecker links naast die van Toorop uithakte stelt 'de Inspiratie' voor en de 'de verweerde mannenkop rechts Arbeid', terwijl tussen deze beide in een 'Muze' opduikt. Toch viel het beeld niet bij iedereen in de smaak. Toen er in de Haagse gemeenteraad besloten moest worden waar het zou komen te staan werd het door een tegenstander zelfs als 'totempaal' bestempeld. Een plaats in de nabijheid van het Gemeentemuseum werd van de hand gewezen en na veel geharrewar kwam het uiteindelijk op de Jacob Catslaan terecht, daar, waar die de Buitenrustlaan kruist.
Het bronzen masker van jan Toorop, dat Rädecker als voorstudie voor het monument had gemaakt, kwam in het bezit van Charley Toorop. Ze kreeg het in ruil voor een - toen nog door haar te maken - familieportret van de Rädeckers, dat zich nu in het Stedelijk Museum te Alkmaar bevindt. Het masker stond op een sokkel in haar atelier, naast haar bureau. Dat is te zien op de foto die Eva Besnyo in 1941 van Charley Toorop maakte. De kunstenares zit kaarsrecht op een trapje en werkt aan de eerste opzet van het schilderij De drie Generaties. Zij is begonnen met het schilderen van de bronzen beeltenis van haar vader. Later zou zij nog een zelfportret en een portret van haar zoon Edgar Fernhout toevoegen. Het was niet zomaar een familieportret, het was het portret van drie generaties schilders.

Vlak nadat Rädeckers Tooropmonument in 1937 was onthuld, vond in Den Haag de tentoonstelling 'De Drie Generaties' plaats, bij kunsthandel Nieuwenhuizen Segaar. Het was de eerste expositie die aan het werk van alledrie de kunstenaars uit de Toorop-dynastie gewijd was en het bracht Charley er een paar jaar later toe een schilderij met dezelfde titel te gaan maken. Charley Toorop begon eraan in 1941, maar het duurde jaren voordat zij het kon voltooien.

Bij een dreigende evacuatie in december 1942, schreef ze dat ze nog bezig was met de kop van Jan Toorop en het landschap in de achtergrond. Het uitzicht door het grote atelierraam laat inderdaad dorre takken zien. Toen ze een half jaar later haar huis moest verlaten nam ze het grote doek mee naar Blaricum, waar ze bij Bart van der Leck een tijdelijk onderkomen vond. Ze maakte daar de eerste opzet van Eddy's portret, sleepte het in 1944 weer mee naar Bergen waar ze heimelijk enige tijd in haar eigen atelier werkte en liet het daarna opslaan in de kelders van het Stedelijk Museum.

Maar de oorlog was niet de enige oorzaak dat het schilderij nog steeds verre van voltooid was in de tijd dat Charley Toorop op de thee gevraagd werd bij koningin Wilhelmina. Haar gezondheid liet erg te wensen over en wat in dit verband misschien wel even belangrijk was: Eddy wilde niet poseren. Tijdens en na de oorlog ontworstelde hij zich aan zijn moeders invloed en hij voelde er kennelijk lange tijd niets voor om zich als een ondergeschikt deel van de familietraditie te zien afgebeeld. Het zou nog tot 1949 duren voordat hij weer model zou staan. Zijn zelfstandigheid was toen gevestigd en misschien begon het hem te dagen dat hij werkelijk zou uitgroeien tot de 'aparte figuur' die Charley Toorop in hem had vermoed.

Vlak na de oorlog, het was december 1945, werd Charley Toorop samen met de dichters Adriaan Roland Holst, Jacques Bloem en Victor van Vriesland bij koningin Wilhelmina op de thee gevraagd. De dichters lazen voor en Charley Toorop had foto's van haar werk meegenomen die zij aan de koningin liet zien. 'Het was werkelijk heel gezellig' schreef Charley aan vrienden, 'en ik heb met haar gepraat alsof ik haar allang kende, samen op een canapétje' En: 'Volgende week gaat John Rädecker met een paar andere beeldhouwers naar haar toe. Zij ontvangt schijnbaar graag mensen'.

vier generaties Toorop
Jan Toorop (1858-1928) geldt als een belangrijk vernieuwer, onder meer omdat hij het neo-impressionisme in Nederland introduceerde. Zijn dochter Charley Toorop werd beroemd door haar eigengereide, expressionistische stijl. De schilderkunst van haar oudste zoon Edgar Fernhout (1912-1974) ontwikkelde zich van een precies realisme naar volledige abstractie. Zijn broer John Fernhout (1913-1986) koos een ander vak: met zijn leermeester Joris Ivens wordt hij gerekend tot de pioniers van de Nederlandse filmkunst. De vierde generatie van deze bijzondere kunstenaarsfamilie wordt vertegenwoordigd door de schilder Rik Fernhout (1959), Edgars zoon.

zie ook http://www.inghist.nl/


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2138.