kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Charlotte Dumas

Nederlandse kunstenaar, fotografe, 1977 Vlaardingen

Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam, NL, 1996-2000, afdeling fotografie
Rijksacademie, Amsterdam (2001-2002)

Charlotte Dumas zoekt in haar werk naar de schilderachtige kwaliteit van de fotografie. Een kwaliteit die zij heeft gevonden in polaroids en inktjet prints waarmee zij haar dierenportretten maakt. In 2002 trok zij de aandacht met de serie portretfoto's van politiehonden, politiepaarden.

Haar werk mist iedere ironie, evenals sentimentaliteit. Kenmerkend voor haar benadering is de onvooringenomen aandacht waarmee zij haar onderwerp in beeld brengt. De formaten van de foto’s zijn fors, maar niet zo groot dat de intimiteit verloren gaat. De dieren zijn centraal en monumentaal in het beeldvlak geplaatst, in poses die aan de actie voorafgaan of erop volgen. Alle aandacht gaat uit naar hun houding, naar de zachtheid en de kleurschakeringen van hun vacht of het reliëf van aderen op een glanzende huid. Het zijn verstilde beelden, die zich door hun setting en lichtval aan het momentane van het hier en nu lijken te onttrekken.

Ze zal honderden, duizenden keren per jaar op het knopje van de camera drukken. Maar slechts vier tot tien resultaten noemt ze een ‘foto’, een plaatje dat het waard is bij haar oeuvre te horen. Charlotte Dumas vindt haar inspiratie bij klassieke schilders. Ook die produceerden slechts enkele werken per jaar.
Delacroix en Géricault zijn haar grote voorbeelden. Ze is gefascineerd door de manier waarop deze kunstenaars paarden hebben uitgebeeld; heroïsch en tragisch, vurig en toegewijd. Net als bij deze schilders gaat het Dumas in haar foto's in de eerste plaats om de expressieve zeggingskracht van het beeld. Daarvoor zet zij naast uitsnede en pose ook de lichtval als belangrijk middel in.
Zoals Delacroix of Géricault probeerden om het zijden licht over de spierbundels van een paardenflank te reproduceren met hun penseel, zo zoekt de fotografe de juiste hoek en het juiste moment waarop de waarheid het mooist is.

Day is done
In de uit 2004 daterende reeks Day is done liet zij de paarden van de Romeinse carabinieri a cavallo in al hun kwetsbaarheid zien in het nachtelijk duister van de stallen.
Voor haar afstudeerproject aan de Rietveld Academie maakt Charlotte Dumas portretten van Nederlandse politiepaarden. Als vervolg hierop maakte ze afgelopen jaar een fotoserie bij de Carabinieri a Cavallo in Rome; het enige nog bestaande bereden leger van Europa. Haar fascinatie voor 'paardenfoto's' komt voort uit een interesse in de symboliek en de eigenschappen die de mens aan dieren heeft toegekend.
Dat deze recente serie juist in Rome is ontstaan, is veelzeggend. De stad is als geen andere doordrenkt van de symboliek en de militaire traditie van het paard. De vele ruiterstandbeelden verraden deze historie. Ook de jaarlijkse feestelijke parades met honderden paarden zijn nog immer vol machtsvertoon en rituelen. Voor Dumas speelt deze historische dimensie, de eeuwenlange relatie tussen mens en paard, een belangrijke rol.
De politiepaarden zijn, gefotografeerd in hun eigen leefomgeving - nooit in een studio - vereeuwigd in klassieke, verstilde poses. Dumas gebruikt daarbij uitsluitend het beschikbare licht, zoals ze het op dat moment aantreft. Van de actie en het geweld waar de dieren mee te maken krijgen is geen spoor te bekennen. Alleen het motief van het liggende paard is hiervan een stille getuige. Het liggende dier, dat in deze positie zeer kwetsbaar is, is een verwijzing naar het gevallen paard, het dode dier. Uit de foto's rijst een beeld op van het paard als eeuwige, tragische held.

De foto's kunnen als portretten worden opgevat. De intensiteit van de beelden en het dramatische gebruik van licht en donker roepen herinneringen op aan de geschilderde paarden van Uccello, Delacroix, Géricault en Caravaggio. Haar werk schept daarmee niet alleen een tijdloos beeld van het paard, maar brengt tegelijkertijd een ode aan het individuele dier; een eerbetoon aan de in het verleden op het slagveld gesneuvelde paarden.

Parijs en Palermo staat het paard centraal. Voor de tweede serie reisde Dumas in het afgelopen jaar naar reservaten in Noorwegen, Italië, Duitsland en Amerika. In deze fotoportretten heeft zij de wolf in beeld bracht.

In de nu tentoongestelde serie blijft ze dichter bij het traditionele paardenportret. Door het terugkerend motief van de touwen en kettingen waarmee de dieren zijn vastgeketend, en door de halsters en felgekleurde bedekking waaronder de paarden soms bijna geheel schuil gaan, krijgen de foto’s echter een lading die sterk afwijkt van die in traditionele paardenfoto’s. En dan is er de lichtval die de beelden een eigen poëzie geeft. In de in Parijs gefotografeerde portretten is het licht contrastrijk, heftig en expressief, in de in Palermo gemaakte foto’s heerst een helder licht, dat niet alleen de paarden maar ook de verweerde muur achter hen een serene uitstraling geeft.

In haar portretten van wolven heeft Dumas voor een geheel andere benadering gekozen. Terwijl de serie paarden zijn kracht en ritme ontleent aan de overeenkomstige wijze van fotograferen, is de wolf op steeds verschillende wijze in beeld gebracht: opkijkend, slapend, speurend, op zijn hoede of juist op zijn gemak. En ook hier is de lichtval essentieel voor de soms bijna broze stemming.

Net als bij het paard berust de aantrekkingskracht die de wolf als thema op Charlotte Dumas heeft op de complexe relatie tussen de mens en dit dier. De symbolische en emotionele lading die zowel paard als wolf in onze cultuur hebben, vormt de context waarbinnen haar portretten zich laten zien. Staat het paard, als trouwe metgezel in oorlog en vrede, symbool voor de hechte band tussen mens en dier dan belichaamt de wolf de andere kant van het spectrum. De vaak heftige reacties die deze ‘underdog’ van de roofdieren oproept, variëren van een bijna morele afschuw tot een grizzlyman-achtige behoefte aan identificatie. Dumas’ beelden onttrekken zich aan een dergelijke eenduidige karakterisering. Dat komt ook in de confrontatie van de twee series naar voren. Ondanks de aan hen toegeschreven aard krijgen de wolven, vergeleken met de nauwelijks te beteugelen vurigheid van de paarden, iets kwetsbaars. Een zweem van melancholie hebben beide series gemeen.

Websites: www.vpro.nl/nachtpodium, www.photoq.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 726.