kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Chinese kunst

Al in de Han-dynastie (206 v.C.- 220 n.C.) werden er, onder invloed van de Scythen, voorwerpen vervaardigd in brons met voorstellingen van dieren als inlegwerk.

Uit de Han-periode komt ook het veerste Chinese glas dat veelal bestaat uit sieraden in de vorm van dieren en platte schijven met een gat in het midden (pi). Het glas is blauw of groen en bevat barium, een grondstof die alleen bij Chinees glas voorkomt.

De bloeitijd van de Chinese kunst lag in de Tang-dynastie (618 tot 907) die volgde op de Sui-dynastie. De boeddhistische schilderkunst bracht een enorme productie van uit klei geboetseerde en deels gebakken grafkeramiek voort (Tang-paarden). Ook werd er porselein gemaakt met door metaaloxyden veroorzaakte kleuren en ontwikkelde zich de kalligrafie.

Chinees porselein
De meest gebruikte indeling van het Chinese porselein is de chronologische dynastieke indeling. In de kunsthandel en voor de verkoop kwam meer de indeling naar kleur in zwang, famille rose, etc. Liefhebbers onderscheiden ook eierschaalporselein en kraakporselein.

De Tang-dynastie ging vooraf aan de Periode van Vijf Dynastieën en Tien Koninkrijken, onderbroken door de Tweede Zhou-dynastie (690-705) toen keizerin Wu Zetian de troon besteeg.

Song (of Sung)-dynastie (960-1279)
Onder de Sung-dynastie domineerden in de schilderkunst monochrome landschappen. Verder is het de klassieke periode van de porseleinfabricage. Song porselein is bekend vanwege de vorm en het fraaie glazuur, zoals het groen-grijze Celadon. Het steengoed van deze tijd valt op door de vrije vormgeving van het glazuur.

Tijd der Mongolen
In de tijd van de Mongolen is mogelijkerwijs onder Perzische invloed het blauwwitte porselein ontstaan.

Ming-dynastie (1368-1644)
Ten tijde van de Ming-dynastie kwam in de schilderkunst de kleurschakering en weergave van fijne details in opmars. De monochrome schilderkunst werd geperfectioneerd, doch ook gekunsteld.
Er werd lakwerk, cloisonné, weefkunst en vooral roodwit, blauwwit - soms ook met groen - en polychroom (meerkleurig) porselein gemaakt. Legendarisch zijn de zogenaamde Ming vazen.

Overgangsperiode (1626-1661)
Overgangsporselein heeft een dikkere scherf en is van betere kwaliteit.

Tot de Qing dynastie werd het meeste glas uit het Midden-Oosten geïmporteerd waardoor er weinig ontwikkeling was in de glasvervaardiging.

Qing (ook Ch’ing, Tsing of Qing) dynastie (1644-1912)
Qing porselein heeft gladde, heldere motieven; er vinden experimenten plaats met glazuur en er wordt teruggegrepen op oude vormen. Er ontstonden nieuwe soorten porselein: Sang de boeuf (ossebloed) en Blanc de Chine (Chinees wit). Er is sprake van een teruglopende creativiteit, maar een grotere technische volmaaktheid.

Kangxi (1662-1722), porselein in combinatie van blauw, rood of groen

In de 17de eeuw werd door de jezuïeten de techniek van het glasblazen na ingevoerd. In 1680 werd door keizer K’ang Hsi een glashut in Peking geopend. Door gebreken in de samenstelling van de glasmassa vertoonde dit geblazen glas veel barstjes en scheurtjes. In de latticinio-decoratie en opgelegde ribben is de invloed van de façon de Venise zelfs hier duidelijk merkbaar; ook de Nederlandse diamantgravure vond aanvankelijk navolging. De Chinese glasmakers keerden echter snel terug naar het zware gegoten glas met een olie-achtig oppervlak dat met snij- of slipwerk is versierd.

Yongzheng (1723-1735), porselein met gebruik van kleuren als roze en aubergine

Onder keizer Yung Chêng (1723-1735) werden glazen vazen van een goede kwaliteit melkglas gemaakt.

. Qianlong porselein (1736-1795), verfijnd en subtiel.
Tijdens de regering van Ch’ien Long legden de glasmakers zich toe op het imiteren van edelstenen, sierstenen, lakwerk, schildpad en marmer en werden ca. 7 cm hoge snuifflesjes van melkglas met emailbeschilderingen aan buiten- en/of binnenkant gemaakt die ook in het Westen zeer gezocht waren en nog zijn.

In de 19e eeuw werd steeds witter porselein geproduceerd en qua patroon en vorm is teruggegrepen op eerder geproduceerd porselein of brons. De ovens lagen tijdens de Taiping-opstand (1851-1864) stil of werden verwoest.

In China voltrok zich aan het begin van de twintigste eeuw de overgang van het traditionele keizerrijk naar een meer open maatschappij. Voor de Vier Mei Beweging van 1919 leerden Chinese schilders hun vak vooral door het naschilderen van de grote meesters. Daarbij moet men denken aan schilders die hun stijl en manier van werken konden terug voeren tot hun voorgangers uit Song dynastie (960-1279) en soms zelfs tot nog vroegere beroemde schilders zoals Gu Kaizhi en Wu Daozhi; hoe langer de traditie hoe beter.

In de jaren twintig werd door schilders zoals bijvoorbeeld Xu Beihong (1859-1953) voor het eerst op enige schaal met olieverf op linnen gewerkt. Xu Beihong studeerde van 1919 tot 1927 in Parijs en kreeg daar de olieverftechniek onder de knie. Na zijn terugkeer doceerde hij deze techniek aan zijn studenten van de Shanghai Kunstacademie. Onder andere door gebrek aan olieverf en geschikt linnen werden de schilders in de roerige jaren daarna gedwongen terug te keren naar de traditionele Chinese technieken.

De productie van artistiek porselein kwam na 1937 stil te liggen als gevolg van de bezetting van China door Japan. De productie van huishoudporselein is nog steeds omvangrijk.

In navolging van Rusland verplichtte voorzitter Mao Zedong de kunstenaars vanaf de Communistische machtsovername in 1949 het sociaal realisme in hun kunstwerken tot uiting te brengen. Kunst in dienst van het volk was de leuze. Daarbij moesten eenvoudige en vooral realistische afbeeldingen van arbeiders en gezonde jonge mensen het volk een nieuw gevoel van hoop op de toekomst geven. Alle andere kunstuitingen waren vanaf die tijd uit den boze.

Pas na Mao's dood in 1976, en de daarop volgende val van de 'Bende van 4' in 1978 kwam er opnieuw ruimte voor nieuwe ontwikkelingen in de kunst.

De politieke en economische vernieuwingen onder leiding van Deng Xiaoping gaven een jonge generatie kunstenaars de gelegenheid zich los te maken van de traditionele regels van de schilderkunst en zich tevens te bevrijden van het Maoistische keurslijf. Deze kunstenaars wierpen al spoedig iedere beperking van zich af en maakten gebruik van alle materialen en technieken die hen van pas kwamen om zich uit te drukken.

De nieuwe Chinese kunst werd goed ontvangen in het Westen. Schilderijen, beelden en installaties lieten een veelheid aan technieken zien en gaven de westerse toeschouwer een geheel nieuwe blik op China en op de Chinese samenleving. De voorstellingen zijn vaak onmiskenbaar Chinees; schilderijen met meer dan levensgrote Mao portretten, groepen Chinese schoolkinderen in uniform of een groepje jongens met kale koppen die stuk voor stuk op elkaar lijken als twee druppels water. In de kring van de over het algemeen jonge kunstenaars streefden velen ernaar China te verlaten en zich in het westen te vestigen. Dit kwam gedeeltelijk voort uit economische motieven, maar ook de opnieuw ingevoerde beperkingen in 1989 droegen hiertoe bij.

Enkele van de eerder genoemde generatie nieuwe kunstenaars hebben weliswaar ook in China enige bekendheid, maar andere zijn uitsluitend in het Westen bekend. Het meest opvallende aspect is echter dat in China deze kunstwerken als 'Westerse Moderne Kunst' gezien worden. Daarnaast bestaat er de 'Chinese Moderne Kunst', die nog steeds gebaseerd is op de traditionele schilderkunst en op de oude schildertechniek. Vernieuwing binnen de traditionele Chinese techniek en de keuze van nieuwe onderwerpen maken dit in Chinese ogen tot moderne kunst.

ABC
Chien yao
Afgeplatte Japanse thee kommen die vroeger in China gemaakt werden en waarvan het glazuur aan hazenvacht, vogelveren, schildpadschilden of olievlekken doen denken. De overheersende kleurschakeringen donkerblauw, bruin en groen gaan van het midden uit of vormen wolkachtige vlekken. Het glazuur wordt aangebracht in verscheidene lagen, die een aantal keren gebakken worden. Zo ontstaat een kleureffect dat steeds wisselt met de lichtsterkte.

Websites:
. GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Porselein#Chinees_porselein.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 15.