kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Christian Dotremont

Belgische CoBrA kunstenaar, schilder, graficus, schilder, tekenaar en schrijver, geboren 12 december 1922 in Tervuren - overleden 20 augustus 1979 in Buizingen (Halle).

Dotremont en Joseph Noiret waren de twee Belgen die betrokken waren bij de oprichting van de Cobra-beweging. Hij werkte veel samen met schilders (onder andere Asger Jorn en Pierre Alechinsky), waarbij teksten en werken op doek gecombineerd werden, de zogenaamde Peinture-mots. Vanaf de jaren '60 begon Dotremont ook te schilderen. Kenmerkend voor zijn werk is het gebruik van zijn eigen handschrift, om daarmee zelfverzonnen tekens in zwarte inkt te maken, een vorm van visuele poëzie. Met een penseel gedoopt in Chinese inkt, creëert de kunstenaar kronkelige vormen op papier, snelle en nerveuze tekens, als schreef hij in een mysterieuze taal. Zijn schilderijen - of logogrammen - zijn grafisch en poëtisch, en zijn bovendien echte artistieke krachttoeren. Zijn uitgangspunt is de integratie van taal in de afbeelding.

Levensloop
In 1940 ontmoet hij Magritte.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog woonde C.H. Dotremont enige tijd in Frankrijk.

Dotremont richt met de steun van Marcel Mariën in 1947 te Brussel samen met enige vrienden de groep van het ‘Le Surréalisme révolutionnaire’ op: een beweging van kunstenaars die de bevrijding van het bewustzijn wilde combineren met een sociale revolutie. Surrealisten en communisten hoopten daartoe eendrachtig samen te werken. Deze groep jongere surrealisten had zich de restauratie van de avant-garde tot doel gesteld, het 'centre international de documentation sur l'art d'avant-garde'. Oprichters zijn de leden van Haute Nuit, Noël Arnaud en Edouard Jaguer, Louis Scutenaire, Marcel Mariën, Paul Nougé, I. Hamoir en A. Chavée. Een gelijknamige en gelijkgezinde vereniging wordt in 1947 in Frankrijk opgericht.
Breekt met A. Breton. Publiceert haar stellingen in Les Deux Soeurs (februari 1947).
In 1947 publiceerde Dotremont het manifest 'Le surréalisme révolutionaire'. Dit manifest leidde tot de oprichting van een beweging, waarvan ook Atlan, Doucet en Noiret deel uitmaakten. Op het ogenblik van de publicatie van haar eerste manifest, La Cause est entendue (Parijs, 1947) hebben reeds enkele leden met de vereniging gebroken. De groep organiseert in 1947 "La Conférence du Surréalisme Révolutionnaire" en publiceert één nummer van het Bulletin International du Surréalisme Révolutionnaire. Onenigheid met de Franse communistische partij betekent het einde van de groep in Frankrijk. In België gaat ze op in Cobra, in Nederland leidde Het Surréalisme révolutionaire eerst tot de Nederlandse Experimentele Groep en later tot CoBrA.

CoBrA 8-11-1948,
CoBrA - niet alleen de naam van een slang, maar ook een samenvoeging van de Franse namen Copenhague, Bruxelles en Amsterdam: een idee van Christian Dotremont - werd eind 1948 in Parijs opgericht via de fusie van drie experimentele groeperingen uit Denemarken, België en Nederland.
In het Parijse café Notre Dame ondertekenen Christian Dotremont (uit Brussel), asger jorn (uit Kopenhagen), Joseph Noiret en en constant, corneille en karel appel (uit Amsterdam) het manifest: 'La Cause était entendue' (De zaak was beklonken). Dit manifest, opgesteld door Dotremont, is een reactie op een verklaring vanuit het Franse surrealisme die 'La Cause est entendue' (De zaak is beklonken) heet. Dotremont maakt in zijn betoog duidelijk dat zij het niet meer eens zijn met deze Franse kunstenaars. De cobra kunstenaars willen een nieuwe weg inslaan: zij willen zonder vooropgezet plan en met veel fantasie werken.

CoBrA. De klank heeft de eigenlijke betekenis van dit woord overstemd. Zou Christian Dotremont hebben beseft dat de naam van de giftige brilslang een begrip in de kunstgeschiedenis zou worden? Er is in ieder geval sprake van een gelukkige vondst. De samenvoeging van de experimentele groeperingen in Kopenhagen, Brussel en Amsterdam in de herfst van 1948, bij toeval in Parijs, was een impulsieve daad en als zodanig kenmerkend voor de opvatingen van de Deense, Belgische en Nederlandse kunstenaars die op dezelfde golflengte bleken te verkeren.

Een paar kunstenaars houden zich niet alleen bezig met het maken van kunstwerken, maar ook met theorieën over kunst en de rol van de kunstenaar in de maatschappij. Asger Jorn, Christian Dotremont en constant Nieuwenhuys zijn hier in de eerste plaats mee bezig. Zij gaan uit van de communistische leer van marx, maar vullen diens ideeën aan met gedachtegangen over kunst. Hun streven is een kunst vóór en vooral ook dóór iedereen, ongeacht klasse, nationaliteit, kennis- en opleidingsnivo. Jorn, Dotremont en Constant zoeken een kunst die spontaan voortkomt uit de fantasie.

Het was ook een gelukkig toeval dat Karel Appel en Corneille in contact met de marxist Constant kwamen. Omdat zij het spontane levensgevoel zonder marxistische bijgedachten tot uitdrukking brachten, konden zij de politieke stellingname van zowel Constant als van de revolutionaire surrealist Dotremont relativeren. Zij kregen daarbij steun van Eugène Brands, Anton Rooskens en Theo Wolvecamp, die de kunst eveneens als een gevoelsdaad beschouwden.

In de zomer van 1949 komen gedurende een maand cobra leden en vrienden, sommigen met hun vrouwen en kinderen, samen in een weekendhuis voor Deense architectuurstudenten te Bregneröd, vlakbij Kopenhagen. De Denen zijn in de meerderheid, enkele kunstenaars komen uit Frankrijk, Engeland en Zweden, Dotremont is de enige Belg, de Nederlanders zijn echter niet aanwezig.

Het tijdschrift van de cobra beweging krijgt dezelfde naam als de groep: 'Cobra'. Het is het beste middel om de internatiomale samenwerking te realiseren. Christian Dotremont is behalve secretaris van de groep ook hoofdredacteur van het blad.

In België, waar de interesse voor het schrift groot is, bestuderen een aantal cobra kunstenaars de oosterse kalligrafie. Dotremont en alechinsky (met wie hij samen diverse werken creëert), zijn geboeid door het persoonlijk handschrift; zij zien dit als de meest intieme en directe uiting van de psyche van de mens. Dotremont creëert "woordtekeningen" en "woordschilderijen", dit wil zeggen dat hij zijn poëzie in de schilderijen van andere kunstenaars verwerkt. Het was Christian Dotremont die in 1962 voor het eerst experimenteerde met de schilderkunst om zo het verband tussen woord en emotie tot uiting te brengen.

De pogingen van de onvermoeibare Jorn de CoBrA-ervaring levend te houden, eerst in Albisola en daarna in het milieu van de Situationisten waartoe ook Constant behoorde, hebben de ontwikkeling van een CoBrA-stijl niet kunnen verhinderen. Zijn te vroege dood (1973) en ook het overlijden van Dotremont (1979), die als een Cerberus over de CoBrA-erfenis waakte, hebben een eind gemaakt aan de illusie van een andere maatschappij, die met Provo in Amsterdam en de studentenopstand in Parijs toch nog werkelijkheid leek te worden, definitief in rook te zijn opgegaan.

Relevante verwijzingen: Jaski_CoBrA


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1194.