kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Dan Graham

De Amerikaanse kunstenaar Dan Graham is een van de toonaangevende kunstenaars die eind jaren zestig de conceptuele kunst en de popart in een politieke context plaatsten. Zijn belangstelling gaat uit naar waarnemingspsychologische processen: hoe nemen individuen de hen omringende omgeving waar?

Vanuit dit perspectief analyseerde hij toentertijd door middel van zijn beeldende werk een voor onze consumptiesamenleving zo kenmerkend fenomeen: etalages kijken. Zijn onderwerp is de waarneming van de consument die een blik op de in de etalage opgestelde goederen werpt. De ruit werkt hierbij als een reflectiescherm: we zien niet alleen de begerenswaardige hebbedingetjes maar tegelijkertijd zien we ook onszelf in de flauwe spiegeling in de ruit. Deze verdubbeling werkt op een onbewust niveau door. Dit betekent onder andere dat geest en lichaam, binnenwereld en buitenwereld, privesfeer en publieke sfeer door elkaar gaan lopen. Er komt een spel van toeeigening en onteigening, van bezit en bezetenheid op gang. In Grahams videoinstallatie is achter in de etalage een spiegel en voorin als een feitelijke bevestiging een video camera opgesteld die de kijker real time life op een scherm in de etalage weergeeft.

Goederen en zelfbeeld vullen elkaar aan en het is deze mentale vervreemding die als ontvreemding wordt ervaren. Deze reflexieve splijting, meent Graham, 'helpt om het verlangen op te wekken om de waren te bezitten'. Wat ooit een goddelijke presentie suggereerde in de gothische kathedralen is nu tot een beeldmatige zelfbespiegeling geworden die wij kennen als de huidige security samenleving waarin niet meer gespiegeld, maar geregistreerd en getoond wordt: niet meer de lens, maar de cameralens, niet meer de spiegel maar beeldschermen beheersen onze levens. We leven in een in zichzelf gekeerd kristallen paleis. Plato's verlichte grot, zullen we maar zeggen.

Voor Dan Graham is het kunstwerk een manier om jezelf te ervaren. In zijn performances in de jaren '70 zocht hij naar een middel om de toeschouwer direct in zijn werk te betrekken. Hij vond de spiegel, voor het eerst in 1977 in Performance Audience Mirror. Maar de vooronderstelling dat je jezelf herkent in het kunstwerk met behulp van de spiegel is dat je jezelf herkent in de spiegel.

Jacques Lacans theorie over herkenning in de spiegel is terug te vinden in Dan Grahams werk. In 'De spiegelfase' beschrijft Lacan een kind dat zich voor het eerst ziet in een spiegel. Het identificeert zich met het beeld in de spiegel. Het beeld wordt zelfbeeld.

Dan Graham haalt de toeschouwer op twee manieren in het kunstwerk. Visueel, door het zelfbeeld in de spiegel en conceptueel door de kijker zelf te laten uitmaken wat hij ziet. Hij schotelt de kijker weliswaar een qua vorm en materiaal afgewerkt object voor, maar dat object geeft de mogelijkheid tot vele perspectieven.

De idee├źn van de Amerikaanse kunstenaar Dan Graham behoren tot de fundamenteelste van onze hedendaagse cultuur. Zijn veelzijdige belangstelling voor zowel conceptuele kunst en architectuur als voor rockmuziek en media komt niet alleen in zijn geschriften tot uiting, maar ook in zijn performances, films, video's, foto's, installaties, sculpturale architectuurmaquettes en glazen paviljoenen. Het maakt een overzicht van zijn oeuvre er niet gemakkelijker op. .


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 82.

Tweets by kunstbus