kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

David Claerbout

David Claerbout werd in 1969 geboren in Kortrijk. Hij studeerde van 1988 tot 1992 aan de St-Lucashogeschool in Gent. Hij bezocht dan het Nationaal Hoger Instituut voor Schone Kunsten in Antwerpen en verbleef in 1996 aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten / Academie voor Beeldende Vorming in Amsterdam.

In 1995 nam hij deel aan 'Freeze' in Gent, een groepstentoonstelling omtrent het documentaire in de fotografie. Het jaar daarop volgden 'Projecten' in de Antwerpse Galerie Montevideo en 'CARAVA(A)N', een mobiel project in Goes, Middelburg en Vlissingen. Eveneens in Vlissingen was hij in de Watertoren te gast.

Zijn eerste solotentoonstelling liep in 1997 in het Kunsthuis van de Vrienden van het PMMK in Oostende. In datzelfde jaar presenteerde Argos, toen nog een Brusselse Galerie voor videokunst , een monumentale projectie. Hij won in 1997 ook de befaamde prijs voor Jonge Belgische Schilderkunst in het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel. Verder was hij ook te zien in Barcelona in 'Pica en Flandes'. In de daaropvolgende jaren bracht hij meerdere solotentoonstellingen en werkte hij mee aan diverse groepstentoonstellingen. Opmerkelijk is ook zijn Online Project 'Belgische kunstenaar David Claerbout heeft een eigenzinnig oeuvre ontwikkeld dat zich in een steeds toenemende internationale belangstelling mag verheugen. In het oeuvre van Claerbout worden foto's in beweging gezet en komen videofilms tot stilstand. De grenzen tussen fotografie en videofilm vervagen.

Zijn video-installaties vertonen duidelijk affiniteit met de schilderkunst en fotografie, dit laatste alleen al omdat hij veel van zijn projecties in zwart-wit toont. Claerbout laat zien dat hij gevoel heeft voor de juiste verhoudingen binnen het tweedimensionale vlak. De zorgvuldig gebalanceerde compositie, contrastrijke lichtval en verstilling in zijn beelden doen denken aan de schilderijen van Edward Hopper. Voor een deel ligt de kwaliteit van zijn werk in het figuratieve samenstel van tonen. Meer nog, en daarmee passeert hij de meesters van het statische beeld, zijn het de minieme bewegingen binnen een vastgelegd moment die de toegevoegde waarde van zijn werk bepalen. Claerbout reanimeert oude fotobeelden. Hij maakt gebruik van ‘found footage' en bevreemdt dit door het en détail digitaal te activeren.

David Claerbout is een ervaren videast. Hij wordt beschouwd als een van de beste hedendaagse kunstenaars die van dit medium gebruik maken. Het gebruik dat de heer Claerbout van nieuwe technieken maakt in zijn werk is minimalistisch te noemen, maar wel met een grote impact op de aandachtige kijker. Als tekenaar en schilder raakte hij stilaan uitgekeken op het medium, als fotograaf wilde hij als autodidact met nieuwe media een meerwaarde toevoegen.

Vertrekpunt daarbij was zijn fascinatie voor real time opnamen van bomen in de wind en bij zeer wisselende lichtinval (b.v. bij licht stormweer). Daarrond ontwikkelde hij een hele reeks projecten:

Zo werd op een oude Hollandse prentkaart 'Ruurlo, Bocurloscheweg, 1910' uit 1910 de kruin van de nog steeds bestaande boom van toen beweeglijk ingevoegd:
De video-installatie (1997) toont via een projectie op groot scherm een zwart/wit ansichtkaart met een 'gestold' beeld uit het begin van de twintigste eeuw; een grote eik op de voorgrond, een klein dorpje met een hoge windmolen op de achtergrond. Deze landelijke pastorale, een archetypisch Nederlands landschap, doet qua onderwerp en compositie denken aan talloze 18de en 19de eeuwse schilderijen van Hollandse meesters. Op een landelijke weg staan er twee boeren naast een gigantische boom. Verderop zie je een molen en de contouren van een dorp. Op het eerste gezicht lijkt dit niet meer dan een documentaire foto van een pastoraal en pittoresk stukje landschap. Pas wanneer men nauwkeurig kijkt, ziet men dat de bladeren van de boom zachtjes heen en weer worden bewogen door de wind.

Met behulp van subtiele digitale technieken heeft de kunstenaar de media fotografie en video samengebracht en zo laat hij de bladeren zachtjes in de wind bewegen. Hij breekt de mechanisch geproduceerde beelden open en geeft er een ziel aan. Zo voegt hij een magische dimensie toe aan dit videografisch stilleven.

Hetzelfde gebeurde met een foto van een door de Italiaanse pre-fascistische architect Guiseppe Tarani opgezette nieuwe open schoolbouw met daarop geuniformeerde meisjes temidden van prille boompjes.

Kindergarten Antonio Sant'Elia, 1932 (1998) is een grootscherm projectie gebaseerd op een oude zwart-wit foto waarop men kinderen ziet spelen in wit uniform op een schoolplein. Belangrijk is te weten dat de strenge ordening in het beeld (van oorsprong propagandamateriaal) te maken heeft met de architect van de kleuterschool Giuseppe Terragni, één van de belangrijkste vertegenwoordigers van het fascistische Razionalismo. Op het eerste gezicht bevat dit werk de directheid van een schilderij of foto. Wanneer we langer kijken, zien we dat er een lichte wind door het beeld waait en dat de bladeren aan de boom bewegen. Hier bevindt Claerbout zich tussen het statische en dynamische, tussen documentair en simulatie. De autoriteit en waarachtigheid van de originele foto wordt in twijfel getrokken.

Fotografie en video zijn media die voor de tijdservaring van de mens onverenigbaar zijn. Zijn (bijna) stilstaande beelden creëren een grote spanning tussen het tijdsverloop en een 'gestold' tijdsmoment. Meteen stelt de kunstenaar zich ook vragen omtrent de authenticiteit van het beeld in zijn relatie tot tijd en ruimte. Hoewel de kunstenaar bij zijn ingreep gebruik maakt van een videoloop -de beweging van de bladeren blijft dezelfde - verstoort de digitale dynamiek van de bewegende bladeren het ordenend principe van de oorspronkelijke ansichtkaart.

Ook andere kunstwerken getuigen van een gevoel voor het opzetten van onopgeloste spanning met zeer eenvoudige middelen: een opname van een kat en een parkiet samen in een box, een stenen grafbeeld van een engelachtig jongetje met koperen - bewegende - bloemen in zijn hand, een opgezette ontmoeting van vier personages voor een groot gebouw, waarbij steeds minder duidelijk wordt hoe de relatie tussen de personen in deze collage in elkaar zit en hoe de toeschouwer bij het netwerk betrokken wordt - deze spanning wordt nog onderstreept door een gesampelde soundtrack met vooral diepe tonen.

Ook in Untitled, Carl et Julie (2000), vloeien foto en video samen. In een wederom uitgekiende compositie zien we een man en kind aan tafel zitten. De man kijkt de toeschouwer aan terwijl het kind met haar rug naar ons is toegekeerd. Gedurende de projectie blijft het beeld onveranderd. Pas op het moment dat de bezoeker het scherm nadert, wordt een sensor geactiveerd, de vader maakt het dochtertje attent op een voorbijganger, de kijker ?, ze kijkt even om en zit dan verder neer in haar stoel. Het interactieve element geeft dit werk het aspect van een ‘living picture'. Met een subtiele manoeuvre ondermijnt Claerbout het bevroren moment en creëert hij een nieuwe benadering van het stilstaande geprojecteerde beeld.

Ook oude en recente foto's van leerlingen worden door digitaal inzoomen b.v. en door de lichtinval tot beklijvende beelden gemaakt. Zo heeft hij een aantal foto's waarop je zelfs de weerkaatsing van het flitslicht ziet. Braeckman is geïnteresseerd in de materie van wat hij fotografeert en hoe het licht inwerkt op datgene wat hij fotografeert, een beetje zoals een schilder het fijn vindt om de verf er dik op te leggen zodat je wil gaan voelen. Op die manier probeert hij bij het fotograferen van behangpapier het reliëf in het behangpapier te laten zien. We ontmoeten mensen, relaties, situaties, gebouwen, landschappen, maar niets wordt voltooid of in een verhaal vastgelegd.

Het is Claerbout hierbij te doen om ons op een concrete manier, maar zonder dat de elementen echt narratief zijn, tot een beter besef van de tijd te laten komen. Hij ziet het als zijn taak in een wereld waar we constant met beelden overspoeld worden, en waar iedereen deze beelden kritisch heeft leren verdenken, weer een andere relatie tot beelden tot stand te brengen, ze te ontzwellen.

De reeks fotobakken illustreert dit ten volle:
Venice Lightboxes,
Zijn foto-installatie Venice Lightboxes bestaat uit een drietal lichtboxen met nachtelijke beelden van Venetië; beelden die door hun tijdloosheid direct refereren aan de beroemde schilderijen van Canaletto en Guardi. De Venice Lightboxes onttrekken zich aan het reguliere karakter van een ‘nachtfoto'. De foto's van bekende plaatsen en gebouwen in Venetië zijn zo duister dat de toeschouwer in eerste instantie naar een volledig duister vlak kijkt. Wie de tijd neemt, zal na enige minuten echter ontdekken dat het om nachtlandschappen gaat, zowel uit de natuur als uit het verwonderlijke donkere Venetië 's nachts.

Reanimatie
Het proces van reanimatie, van het tot leven wekken van stilstaande beelden, vindt in deze Venetiaanse nachtfoto's niet door een subtiele toepassing van digitale technieken plaats, maar door middel van het natuurlijke proces van menselijke waarneming. In een quasi absolute duisternis wordt immers niet alleen het kijken, maar ook het luisteren en het voelen op scherp gezet. Deze zogenaamde reanimatie van het oorspronkelijke beeld ontneemt de foto zijn tijdelijke karakter, en doet een ander tijdsbesef ontstaan. Dit spel met het zichtbaar maken - en bewust worden - van tijd, ligt aan de basis van Claerbouts oeuvre. De beelden die Claerbout aanbiedt, verplichten de beschouwer moeite te doen om ze uiteindelijk te doorgronden. In die zin stelt Claerbout ook de noodzaak om nieuwe beelden te produceren ter discussie.

David Claerbout is een bijzonder gevoelig kunstenaar, die antwoorden zoekt op vragen over de voorstelling, problematiek en authenticiteit van beeld, tijd en geluid. Kunst en media evolueren immers onophoudelijk op de subtiele grens tussen illusie en simulatie. Volgens Claerbout moeten we de autoriteit en waarachtigheid van het beeld terug in twijfel trekken. In de plaats daarvan moeten we ons laten vervullen door de waarheid van de simulatie die de kunstenaar ons biedt.

Claerbout speelt met zijn medium en houdt zijn werk voortdurend in een wankel evenwicht tussen documentaire en simulatie. 'Hoe echter het werk lijkt, des te valser is het. Dat is de les die het oog moet leren. Gedaan met het ware, het menselijke, het waarschijnlijke. Schoonheid is alleen op bedrog gebaseerd'. Claerbout houdt ervan om de toeschouwer te laten twijfelen. 'Toeschouwers die een tentoonstelling bezoeken, verwachten altijd een tussenkomst van de kunstenaar. Ze wachten ongeduldig tot die er eindelijk komt. Daar probeer ik altijd rekening mee te houden'.

Volgens Claerbout zijn we geneigd de autoriteit en de waarachtigheid van het beeld in twijfel te trekken, om ons met een rustig gemoed over te leveren aan de geneugten van de artistieke simulatie. In die zin komt Claerbout tegemoet aan een verzuchting die de Italiaanse dichter en salonheld Dino Segre, alias Pitigrilli, reeds in 1992 formuleerde:' We hebben genoeg aan het ware, het menselijke, het waarschijnlijke. Enkel in het bedrog is er schoonheid'.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1101.