kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 29-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Deimantas Narkevicius

beeldhouwer en filmmaker, geboren in 1964, Utena, Litouwen. woont en werkt in Vilnius, Litouwen.

Hoofdthema van Deimantas Narkevicius is geschiedenis vanuit een subjectief en hedendaags gezichtspunt. Met behulp van interviews, archiefmateriaal, animaties en fotografie focust hij zich op authentieke en existentieel gekleurde biografische ervaringen. Aan de hand van hedendaagse thema’s legt hij historiografische processen bloot en roept hij vragen op rond culturele identiteit.

... De films van Deimantas Narkevicius hebben een anachronistisch tintje met 'geschiedenis' als steeds terugkerend thema. Het anachronisme in de films van Narkevicius komt niet enkel tot uiting in de manier waarop de Geschiedenis met hoofdletter 'G' onderbroken en gecorrigeerd wordt, maar heeft ook betrekking op de documentaire filmkunst en haar narratieve conventies. Narkevicius maakt in zijn werk ook gebruik van een technisch anachronisme door opzettelijk te kiezen voor verouderde attributen zoals camera's en opnamemateriaal uit het communistische tijdperk. Zo creëert hij een esthetiek die niet beantwoordt aan de tijd waarin hij zelf leeft maar die de tijd reflecteert waarin de in beeld gebrachte gebeurtenissen plaatsvinden ... (The Vincent Award 2008.

Opleiding 1987-1994 Lithuanian State Art Institute-Vilnius Academy of Arts, Vilnius, Litouwen

Europe 54º 54' - 25º 19' (9' / 1997 / Litouwen / Kleur/ Engelse titels)
Een eenvoudige documentaire over een trip die Narkevicius op een ochtend maakte van zijn voormalige flat naar het geografisch centrum van Europa. Op de geluidsband wordt de bedoeling van de reis duidelijk.

His-Story (7'30” / 1998 / Litouwen / Kleur / Engelse titels)
In His-Story rakelt Narkevicius jeugdherinneringen op om op die manier de Litouwse geschiedenis van de jaren ’70 op te linken met zijn vaders traumatische beleving van die periode.
Het verhaal, verteld door de kunstenaar zelf en zijn familie, is een reconstructie van een vakantietrip naar zee, zoals hij die in de jaren zestig en zeventig dikwijls heeft gemaakt. In de winter van 1998 onderneemt hij die reis opnieuw, maar nu wordt de rol van de zoon gespeeld door Narkevicius’ eigen zoon. De verhalen belichten niet alleen de familierelaties maar ook de invloed van het Sovjet regime op het privé-leven van de vader. Narkevicius gebruikte camera’s, geluidsapparatuur en 35 mm films uit de jaren zeventig en liet de films ontwikkelen in een laboratorium in Minsk volgens het destijds gangbare procédé. De stijl van de film lijkt mede daardoor op die van oude Sovjetfilms. In het cinematografische oeuvre van Narkevicius is His-story een sleutelwerk, omdat het op meerdere manieren raakt aan wat je het dynamische geheugen zou kunnen noemen: hij verbindt zijn persoonlijke herinneringen met de politieke context van die tijd, en dat met een uitgesproken mediumspecifieke benadering, die door de kunstenaar zelf wordt vergeleken met de methoden van de archeoloog

‘Energy Lithuania’ (Lietuvos Energija)(17' / 2000 / Litouwen / Kleur / Engelse titels) (film gaat Narkevicius op zoek naar de persoonlijke herinneringen van de arbeiders en ingenieurs uit de begintijd van de centrale, toen deze nog het kloppend hart was van het zich snel industrialiserende land. Het optimisme van het ‘nieuwe’ heeft bij Narkevicius plaatsgemaakt voor een minder eenduidige, subjectieve gelaagdheid. Beeld en geluid vertellen ieder hun eigen verhaal en beïnvloeden elkaar wederzijds. Terwijl een mannenstem vertelt over de vreugde die de aanleg van elektriciteit destijds bracht, tast de camera in een trage, ronddraaiende beweging de vaal verlichte ruimte af van een hal, die niet meer in gebruik is, om vervolgens over te gaan op line-dansende inwoners van Elektrënai, die opgaan in de strikte bewegingen van de choreografie. En dan zijn er de close-ups van de wandschildering in sociaal-realistische stijl, die onder de melancholieke klanken van een pianosonate van Mozart voorgoed afstand lijkt te doen van iedere heroïek.
Narkevicius is niet op zoek naar een nieuwe beeldtaal, maar onderzoekt de oude; woonblokken hebben in zijn film de kleur van verschoten kleurenfoto’s uit de jaren’60. De ingenieur, die een trotse rondleiding geeft langs de grote, in Rusland vervaardigde turbines, is gefilmd in de stijl van de propagandistische televisiebeelden, waarmee Narkevicius is opgegroeid. Hoewel de vorm herinnert aan die van de documentaire, is ‘Energy Lithuania’ in de eerste plaats een subjectieve verbeelding. Het wisselend ritme, de kleur, die zich ontwikkelt van helder naar gedempt en het soms haarscherpe, dan weer korrelige beeld verlenen daaraan een eigen poëzie. Bij Narkevicius is het heden vervuld van het verleden. (Kleur / Engelse titels)
Scena is geïnspireerd op de architectuur van een huis. Dit gebouw typeert de stijl van het functioneel modernisme van de jaren zestig. 'Het paleis voor tentoonstellingen' was opgedragen aan de vijftigste verjaardag van de oktoberrevolutie. Begin jaren negentig werden er officiële kunstexposities gehouden. Het formaat van de ruimte en de functionele inrichting staan geen compromissen toe.

The Role of a Lifetime (18' / 2003 / Litouwen / Kleur / Engelse titels)
Narkevicius' film combineert drie verschillende elementen. Het eerste is zijn interview met Peter Watkins, opgenomen in Litouwen, waar Watkins vele jaren verbleef. Het tweede is een reeks landschapstekeningen, waarvan sommige een merkwaardig themapark afbeelden: Gruto Park, de bewaarplaats voor beelden uit de Sovjettijd. Het derde bestaat uit scènes die door de jaren heen werden opgenomen in Brighton door een amateurcineast.
Narkevicius' film benadrukt de waarde van de twijfel en de onmogelijkheid van objectiviteit.
Omwille van het portret van de radicale regisseur Peter Watkins in The Role of a Lifetime, kan men deze film beschouwen als een manifest over het regisseren van documentaires. Narkevičius verwijdert de traditionele geluids- en beeldrelaties, en verenigt Watkins commentaar met amateurfilmfragmenten en Litouwse landschapsschilderijen, met als doel het genre ‘documentaire’ uit te dagen.

Matrioskos, 23' / 2005 / Litouwen / Kleur / Engelse titels
Matrioskos is gebaseerd op het populaire Belgische televisiedrama Matroesjkas, waarin het leven wordt geschetst van Litouwse prostituees in West-Europa. Deimantas Narkevicius interviewde de drie actrices van de televisieserie; zij antwoorden echter in hun rol en vertellen hun televisieverhaal. Zoals veel van Narkevicius’ werk engageert Matrioskos zich met (de Litouwse) geschiedenis en identiteit, en bevraagt het tevens de wijze waarop documentaire en fictie-genres zich tot onze beeldvorming verhouden.

Once in the XXth Century (8' / 2004 / Litouwen / Kleur / Engelse titels)
Voor Once in this XX Century, een bijtend commentaar op de media en geschiedenisconstructie, verhaspelt Narkevičius behoedzaam de chronologie van een Litouwse tv-opname die de verwijdering toont van het Leninmonument op een plein in Vilnius in de jaren ’90.
Once in this XX Century legt een verbinding tussen de schijnwereld van mediabeelden en hun invloed op onze herinnering aan historische gebeurtenissen. De video Once in the XX Century toont opnamen die wij veelvuldig op de TV hebben gezien: het neerhalen van standbeelden van Lenin, televisiebeelden die symbool staan voor de ineenstorting van het Sovjetregime en het failliet van de communistische ideologie. Narkevicius, die gebruik maakte van opnamen van CNN en van een freelancevideoreporter uit Vilnius, heeft de beelden echter zodanig gemonteerd dat het lijkt alsof het standbeeld weer terug op zijn sokkel wordt gezet. Daarmee reflecteert Once in the XX Century de actualiteit in veel postcommunistische landen, die weliswaar ‘het einde van de geschiedenis’ hebben gevierd maar die niettemin de noodzaak van een sterk historisch besef voelen. Narkevicius constateert dat in veel Oost-Europese landen onder invloed van de verregaande liberalisering van de economie grote groepen mensen hun idealen, dromen en utopieën zijn kwijtgeraakt. Daarbij raakt de realiteit van de voormalige SovjetUnie steeds verder in de vergetelheid. Voor de hedendaagse jeugd is het communisme een exotisch concept, losgeraakt van de dagelijkse staatsrepressie en de ideologische ‘kolonisatie’ van naties, en daarmee lijkt het opnieuw een valide tegenwicht te vormen voor het mondiale liberalisme.

Dissapearance of a Tribe (10' / 2005 / Litouwen / Kleur/ Engelse titels)
Op het punt waar fotografie de materialiteit van de film raakt, traceert het elegische Dissapearance of a Tribe de familie van de filmmaker.

Kaimietis (Countryman)
Monologen van twee individuën, die verlangen naar nieuwe ervaringen in een ander land.
Gebaseerd op monologen van twee personen die elkaar niet kennen en allebei buiten beeld blijven. De mannelijke stem is afkomstig van een jonge beeldhouwer die zich opmaakt om Litouwen te verlaten. De vrouwelijke stem, van een studente, werd opgenomen net nadat ze haar moederland had verlaten. Beide personages zijn geen exemplarische economische of politieke emigranten. Zij delen een verlangen naar nieuwe ervaringen in een ander land met een andere cultuur.

Revisiting Solaris (Aplankant Soliari) (2007)
In deze korte film speelt Donatas Banionis na meer dan veertig jaar opnieuw Chris Kelvin, het hoofdpersonage uit Tarkovski’s film Solaris. Het verhaal is gebaseerd op het laatste hoofdstuk van Stanislaw Lems boek, dat door Andrej Tarkovsky niet werd verfilmd. In dat hoofdstuk denkt Kelvin terug aan een bezoek aan de planeet Solaris, net voor hij huiswaarts keert.
Astronaut Chris Kelvin wordt bezocht door een vrouw die uiterlijk identiek is aan zijn overleden vrouw. Dit verhaal werd destijds nogal vrij verfilmd door de legendarische Andrej Tarkovski. Volgens regisseur Narkevicius stond Tarkovski niet zo kritisch tegenover de toenemende impact van de elektronische media op menselijke relaties als Stanislaw Lem, de oorspronkelijke auteur van het verhaal. In deze korte film speelt acteur Donatas Banionis opnieuw Chris Kelvin, veertig jaar na Tarkovski's film.
Gefilmd op de kust van de Zwarte Zee, verwijst het werk stilistisch naar de originele film. Het creëert een gevoel van oneindigheid, een uitzicht op het universum. Om het landschap van Solaris te visualiseren, gebruikte Narkevicius een reeks foto's uit 1905, gemaakt in Anapa, door de Litouwse schilder/componist Mykolojus Konstantinas Ciurlionis.

2007 Skulptur Projekte Münster 07: Project: The Head (Der Kopf)
When Lew Kerbel was commissioned to create a monumental sculpture of Karl Marx for a parade ground there, he surprised everyone with a design for an enormous bronze bust on a plinth: “Karl Marx has no need for legs or hands; his head says everything.” Seven meters high, seven meters wide, and nine meters deep, the philosopher’s bust weighs a full forty tons. When it was unveiled in 1971, a quarter of a million people were in attendance to celebrate the occasion. A film by Narkevičius presents people’s reactions to the monument, both then and now.

Recente solotentoonstellingen (selectie)

2007 Programme, Jan Mot, Brussel, België

2006
Instead of Today, GB Agency, Parijs, Frankrijk
Deimantas Narkevicius. Once in the XX Century, Arnolfini Gallery, Bristol, Verenigd Koninkrijk
Deimantas Narkevicius, Galerie für Zeitgenossische Kunst, Leipzig, Duitsland
This Not What You See, Gallery of Contemporary Art Bunkier Sztuki, Kraków, Polen

2005
Once in the XX Century, Academy of Arts, Berlijn, Duitsland
Residency DAAD, Berlijn, Duitsland

2004
Two Sculptures, CAC, Contemporary Art Center, Vilnius, Litouwen
Film screening, Tate Modern, Londen, Verenigd Koninkrijk
Foksal Gallery, Warschau, Polen
Deimantas Narkevicius Screenings, Rooseum Contemporary Art Center, Malmö, Zweden
Legend Coming True, Museum of Jewish Art and History, Parijs, Frankrijk; Galerie der Stadt Schwaz, Tirol, Oostenrijk

2003
The Role of a Lifetime, Art and Sacred Places, St. Peters Church, Brighton, Verenigd Koninkrijk
Either true or fictitious, FRAC des Pays de la Loire, Frankrijk
Déplacements, ARC Musée d’Art Moderne de la ville de Paris, Parijs, Frankrijk

( zie www.skulptur-projekte.de en www.kunstkanaal.net )

Websites: www.iak.be, www.filmfestivalrotterdam.com, www.desireproductions.be, www.stedelijkmuseum.nl en www.janmot.com.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 44.