kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 20-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Documenta 12

In 2007 zal de twaalfde documenta van 16 juni t/m 23 september doorgaan.

Cijfers Documenta XII
Gedurende honderd dagen zijn op vijf plaatsen in Kassel ruim 500 werken van 113 kunstenaars uit de hele wereld te zien. In totaal worden 650.000 bezoekers verwacht. De persvoorstelling alleen al werd door meer dan 2000 journalisten bijgewoond.
Het budget van de twaalfde editie bedraagt 19 miljoen euro, waarvan de helft wordt verstrekt door de stad, de deelstaat Hessen en de federale staat en de andere helft uit toegangskaarten (18 euro voor een dag) en van de sponsors komt. De expositieoppervlakte beslaat alles bij elkaar 8.000 vierkante meter.

Aue-Pavillon
Het tentoonstellingsoppervlak werd met 9.500 m² uitgebreid met een nieuw glazen bouwwerk, het zogenaamde Aue-Pavillon in het centraal gelegen Karlsaue-park. Dit tijdelijke bouwwerk, gebouwd met staal, polycarbonaat en veel glas moest licht en transparant ogen. Zilveren gordijnen en een forse klimaatinstallatie moeten de hitte buiten houden.

Naast het Museum Fridericianum, de Neue Galerie en de Documentahalle bieden dit jaar ook Schloss Wilhemshöhe, Bergpark en het culturele centrum Schlachthof onderdak aan de meer dan 500 kunstwerken van zo'n honderd kunstenaars.

Website: documenta GmbH

Curators
De leiding van dee Documenta berust dit keer bij Roger Martin Buergel (Berlijn, 1962) (artistiek leider), docent van de Universität Lüneburg, en zijn vrouw en kunsthistorica Ruth Noack (hoofdcurator). Buergel studeerde filosofie en kunst en was jarenlang privésecretaris van de Oostenrijkse actiekunstenaar Hermann Nitsch die bekend werd met controversiële werken rond naakt, dode dieren of bloed.

Voor de twaalfde editie van de documenta kregen de ruim 100 uitgenodigde kunstenaars van het duo Buergel/Noack drie centrale thema's of Leitmotive, die een rol dienden te spelen in hun inzending(en):
. Ist die Moderne unsere Antike? (Zijn de modernen onze klassieken?) (worden onze hedendaagse cultuur en maatschappij nog steeds beregeld door de modernistische idealen van vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid?)
. Was ist das bloße Leben? (Wat is het naakte bestaan?) (Wat is ons eigenlijke leven? Wat is het gewicht van de politieke dimensie op ons alledaags leven, in het bijzonder op de seksualiteit?)
. Was tun? (Wat staat ons te doen?) (Onderwijs: wat doen we ermee? Wat is het belang en welke zijn de mogelijkheden van opvoeding en bewustmaking door de kunst?)

"Wij tonen een esthetische geest die leeft bij kunstenaars. We hopen dat die geest zich kan verspreiden", aldus Buergel. Toch maakten ze een enigszins eigenzinnige keuze door kunstenaars die slechts in beperkte mate bekend zijn een internationaal podium te bieden.

Documenta 12 zal in navolging van de vorige editie een politiek geëngageerde tentoonstelling zijn (Buergel: "Kritiek op het kapitalisme wordt een van de hoofdthema's"), maar vindt vooral plaats onder het motto ‘Sense and Sensibility’ (“schoonheid en zinnelijkheid”). De selectie gebeurt op basis van drie vragen: ‘Is de mensheid in staat een gemeenschappelijke horizon te zien die de onderlinge verschillen overstijgt?’, ‘Is kunst een middel om tot die horizon te komen?’ en ‘Kan kunst helpen om door te dringen tot de essentie der dingen?’. Tijdens de editie in 2002 waren er heel wat deelnemers uit landen die vroeger niet aan bod kwamen en uitpakten met opvallend documentair werk. De twaalfde Documenta wil die lijn verder zetten en moet een globale tentoonstelling worden, volgens Buergel.

Artistiek directeur Roger Martin Buergel kiest dan ook bewust voor kunst in de "periferie van de kunstmarkt" uit Afrika, Azië of Latijns-Amerika. Niet gebaseerd op commercieel succes maar op kunst zelf. "Als directeur van Documenta word je altijd geconfronteerd met de sterren in het Westerse kunstwereldje", "Als je dan kunstenaars kiest die binnen dit enge wereldje niet bekend zijn, wekt dat dadelijk de indruk dat je de meest obscure figuren te voorschijn tovert".

Verrassend op een tentoonstelling van hedendaagse kunst is het aanbod aan oude kunst, zoals Perzische miniaturen of tapijten uit Mali. Zo hangt er in het Fridericianum abstract geometrisch werk uit de jaren zeventig naast hedendaagse kunst. "Oudere kunst is soms oneindig keer meer actueel dan hetgeen vandaag in ateliers wordt gemaakt", zegt Buergel. Buergel wil verschillende kunstvormen verbinden. Hij hangt oude en nieuwe werken en kunstuitingen uit verschillende werelddelen bij elkaar, waardoor ze op elkaar inwerken en veranderen. "Plaats deze werken in een andere cultuur en je krijgt een "migratie van vormen": een reis door tijd en ruimte die het kunstwerk volledig verandert." Ook wil hij hiermee duidelijk maken hoe bepaalde kunstvormen of motieven zich hebben weten te handhaven door de eeuwen heen, of over landsgrenzen heen.

Buergel wil ook verrassen. Zo zal de Spaanse avantgardekok Ferran Adria, chef van het wereldvermaarde restaurant elBulli aan de Costa Brava, dagelijks koken voor twee willekeurige bezoekers van Documenta. Volgens Buergel vloeien keuken en kunst in elBulli samen. De artistiek directeur duidt dagelijks zelf de twee geluksvogels aan. De prominente Spaanse sterkok Ferran Adrià zou eigenlijk in Kassel komen koken, maar het bleek niet mogelijk, aldus Buergel, zijn keuken naar Duitsland te verplaatsen. Daarom is zijn restaurant in Barcelona nu een officiële locatie van de documenta. Elke dag staat daar een tafel voor twee documenta-bezoekers klaar. Wie er mogen eten, bepalen de curatoren “volledig willekeurig”, aldus Buergel. “Maar wie erom vraagt, komt in ieder geval niet in aanmerking.” De reis naar Spanje wordt gesponsord door de Spaanse toeristische dienst.

De bezoeker moet op Documenta 12 niet alleen zijn eigen beelden en gedachten vormen, maar hier en daar ook 'participeren'.

Kunstenaars
Abdoulaye Konaté, Agnes Martin, Ahlam Shibli, Ai Weiwei, Alejandra Riera, Alice Creischer, Alina Szapocznikow, Allan Sekula, Amar Kanwar, Anatoli Osmolovsky, Andrea Geyer, Andreas Siekmann, Andrei Monastyrski, Annie Pootoogook, Aoki Ryoko, Artur śmijewski, Atul Dodiya, Běla Kolářová, Bill Kouélany, Charlotte Posenenske, Churchill Madikida, Ck Rajan, Cosima Von Bonin, Danica Dakić, David Aradeon, David Goldblatt, Dias & Riedweg, Dierk Schmidt, Dmitri Gutov, Eleanor Antin, Ferran Adrià, Florian Pumhösl, George Osodi, Gerhard Richter, Gerwald Rockenschaub, Gonzalo Díaz, Graciela Carnevale, Grete Stern, Grupo de artistas de vanguardia (Archivio Tucumán Arde), Guy Tillim, Halil Altindere, Harun Farocki, Hito Steyerl, Hu Xiaoyuan, Ibon Aranberri, Imogen Stidworthy, Ines Doujak, Iñigo Manglano-ovalle, Iole De Freitas, Ion Grigorescu, James Coleman, Jd ’okhai Ojeikere, Jirí Kovanda, Jo Spence, Johanna Billing, John Mccracken, Jorge Mario Jáuregui, Jorge Oteiza, Juan Davila, Jürgen Stollhans, Kateřina Šedá, Kerry James Marshall, Kirill Preobrazhenskiy, Kwiekulik, Lee Lozano, León Ferrari, Lidwien Van De Ven, Lili Dujourie, Lin Yilin, Lotty Rosenfeld, Louise Lawler, Lu Hao, Luis Jacob, Luis Sacilotto, Lukas Duwenhögger, Maja Bajević, Mária Bartuszová, Martha Rosler, Mary Kelly, Mira Schendel, Mladen Stilinović, Monika Baer, Nasreen Mohamedi, Nedko Solakov, Olga Neuwirth, Oumou Sy, Peter Friedl, Poul Gernes, Ricardo Basbaum, Romuald Hazoumé, Saâdane Afif, Sakarin Krue-on, Sanja Iveković, Sheela Gowda, Shooshie Sulaiman, Simon Wachsmuth, Simryn Gill, Sonia Abian Rose, Tanaka Atsuko, Trisha Brown, Tseng Yu-chin, Xie Nanxing, Yael Bartana, Yan Lei, Yvonne Rainer, Zheng Guogu, Zoe Leonard, Zofia Kulik, David Thorne / Katya Sander / Ashley Hunt / Sharon Hayes / Andrea Geyer

Werken
De Franse kunstenaar Saadane Afif (1970) heeft dertien zelfspelende zwarte gitaren en dertien versterkers opgesteld.

Monika Baer toont een reeks nieuwe schilderijen.

De esthetische benadering van de curatoren komt o.a. tot uiting in de keuze van de installatie van Trisha Brown en Iole De Freitas.

De Braziliaanse kunstenaar Ricardo Basbaum (1961) heeft onder Kasselse huishoudens voorwerpen van 125 bij 80 centimeter met in het midden een gat uitgedeeld met de vraag: wat kunt u daar mee doen?

James Coleman zet met Harvey Keitel een Grieks drama op video.

De Chileens-Australische kunstenaar Juan Davila gebruikt hakenkruisen in combinatie met de Amerikaanse vlag.

De Belgische Lili Dujourie toont o.a. een drietal installaties, bestaande uit vederlichte constructies in ijzerdraad en een groepje abstracte beelden, die uitmunten door eenvoud en verfijning.

De veel gefotografeerde opgezette giraffe "Brownie" is afkomstig uit de enige dierentuin op de Westelijke Jordaanoever en was een van de slachtoffers van de tweede intifada in het Midden-Oosten. In 2002 schrok Brownie van een Israëlische aanval waarbij hij zijn hoofd stootte en overleed, waarna hij werd opgezet. De Oostenrijkse kunstenaar Peter Friedl (1960) haalde Brownie naar de Documenta-Halle in Kassel om de standaardbeelden, in dit geval uit het Midden-Oosten, te doorbreken.

Een brok druipend kaarsvet van Zheng Guogu, Waterfall genaamd, is een beeldecho van een keramiek werk van Ai Wei Wei, dat de golf van Hokusai verbeeldt.

Kunst en politiek vinden elkaar ook op deze documenta: schrijnende toestanden uit de Arabische wereld, Afrika, Azië en Latijns-Amerika worden via installaties en performances aangeklaagd. Zoals de grote opgelapte sloep van Romuald Hazoumé uit Benin, "als teken van rouw voor alle gezinnen uit Afrika die niet weten waar de lichamen zijn van hun zonen die in bootjes illegaal naar Europa vertrokken".

Op het weidse veld voor het Fridericianum zou een rode zee van papavers moeten komen, een kunstwerk van Sanja Ivekovic. Bij de opening steken alleen nog maar kleine stekjes boven de grond uit, een paar dagen later komen hier en daar een paar rode bloempjes tevoorschijn, maar vooral veel onkruid.

Amar Kanwar (1964) uit New Delhi laat op zes videoschermen zien hoe Pakistaanse soldaten in de oorlog in Bangla Desh in 1971 zich misdroegen tegenover vrouwen.

De Thaise kunstenaar Sakarin Krue-On wilde in park Wilhelmshöhe een rijstveld aanleggen, maar er zijn "grootschalige irrigatiesproblemen", aldus de verantwoordelijken. Het plan was om op een helling van 7.000 vierkante meter terrassen te bouwen en er rijst te verbouwen. Er moet nu worden uitgezocht welk irrigatiesysteem het beste is. De kunstenaar gaat ook traditionele landbouwmethodes onderzoeken. "Het project is echter helemaal niet mislukt", zegt woordvoerster Catrin Seefranz. "Sakarin is erg gelaten".

De schilderwerken van Lee Lozano vormen misschien wel een van de hoogtepunten van de Documenta.

In een vaag verlichte loods staat de 'Phantom Truck' van de Spaanse kunstenaar Iñigo Manglano-Ovalle (1961). De truck is een kopie van de Iraakse legertruck die als bewijs moest dienen dat Irak bezig was met de ontwikkeling van biologische wapens.

De Afro-Amerikaanse kunstenaar Kerry James Marshall (1955) toont onder meer ondermeer in slot Willemshöhe, een museum op een heuvel boven de Duitse stad, vier schilderijen tussen die van Karel van Mander en Ferdinand Bol, schilders uit de Nederlanden van de zestiende en zeventiende eeuw.

Van de grote namen uit het commerciële circuit is de Duitse schilder Gerhard Richter uitgenodigd.

In het Auepaviljoen wisselen de hoekige sculptuur van John McCracken uit de jaren tachtig en de hoekige gebouwtjes van Charlotte Posenenske af met de fotografie van Jo Spence, die haar borstkanker als onderwerp nam, of het studieuze onderzoek van Jorge Oteiza, dat favela's als levende organisme in kaart brengt.

De Bulgaarse kunstenaar Nedko Solakov is poëtisch en subtiel om zijn korte verleden in de Bulgaarse geheime dienst.

Lidwien van de Ven, naast Yael Bartana een van de twee Nederlandse kunstenaars, heeft een eigen ruimte voor haar fotoserie Document, waarin ze op zoek ging naar de conflictmatige grenzen tussen het Midden-Oosten en Europa.

Opvallend zou ook de Chinese bijdrage "Fairytale" met Ai Weiwei moeten zijn. Hij laat 1001 landgenoten overbrengen naar Kassel als symbool van de globalisering. Zij lopen rond op de tentoonstelling, praten met bezoekers, bekijken kunstwerken en maken foto's. Zij komen gedurende de Documenta echter slechts in groepjes van 4 waardoor zij onzichtbaar zijn voor de bezoekers.

De performancekunst van de jaren zestig en zeventig van Bijvoorbeeld Trisha Brown wordt aangevuld met eigentijdse performancevideo's zoals Who's listening van Tseng Yu-Chin.

Websites: GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Documenta


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 859.