kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Duccio di Buoninsegna

Italiaanse kunstschilder uit Siena, die schilderde in de Byzantijnse stijl, geboren ca. 1255 verm. Siena, - overleden in 1318 in Siena.

Duccio da Buoninsegna, 'vader van alle schilders van Siena', leefde rond 1300 en bracht het grootste deel van zijn leven door in Siena. In zijn schilderijen vinden de tot dan toe prevalente byzantijnse stijl en de nieuwe gotische stijl uit het noorden een perfecte synthese, die zich uit in een sierlijke maar toch monumentale stijl, met veel gebruik van goud en fijne details, een stijl die lijnrecht staat tegenover de zware plastische schildertrant van b.v. Giotto, waarmee de renaissance ingeluid wordt.

Karakteristieke verschillen tussen Giotto & Duccio:
Duccio, Siena: eleganter en verfijnder, troon meer gedecoreerd, meer geconcentreerd op detail.
Giotto, Florence: strenger, monumentaal, meer geconcentreerd op de figuren.
Beide werken met ruimte, diepte en emoties, maar Duccio is verfijnder & Giotto monumentaler.

Simone Martini werd beinvloed door Duccio, maar wilde meer logica in de ruimte.

Hoewel hij nog zeer nauw verbonden is met de byzantijnse kunst, pakt Duccio de nieuwe impulsen van de gotische kunst uit Frankrijk op en ontwikkelt zo een moderne schilderstijl. Men neemt trouwens aan dat hij een reis naar Parijs zou gemaakt hebben, waar hij in contact zou zijn gekomen met de Franse miniatuurkunst. Duccio borduurde voort op de stijve, steriele Byzantijnse schilderkunst, maar wist veel meer levendigheid en gevoel in zijn werk te leggen dan zijn voorgangers. Grotere werken zijn omgeven door allerlei kleine tafereeltjes uit het dagelijks leven. Naast de verfijnde lijnen en de licht kleuren wordt zijn werk gekenmerkt door een realistisch modellering en een ritmische verdeling van de figuren over het gehele beeldvlak.

Voor zover bekend hebben tien van zijn werken de eeuwen doorstaan. Tot zijn werken behoren de Rucellai Madonna in de Uffizi te Florence, en het veelluik Maestà, een altaarstuk voor de kathedraal van Siena de Duomo di Siena, gemaakt in opdracht van het stadsbestuur. Dit laatste schilderij wordt algemeen beschouwd als zijn meesterwerk. Zijn werk Madonna en Kind (circa 1300) werd in november 2004 gekocht door het Metropolitan Museum of Art in New York City voor meer dan 45 miljoen dollar. Hiermee is het de duurste aankoop van het museum ooit.

Hij was het genie dat de Italiaanse schilderkunst bevrijdde van de Byzantijnse traditie en als eerste na vele eeuwen het gevoel weer naar voren bracht. De stijve, gekleurde prenten van de Byzantijnennavolgers worden onder zijn penseel tot grotere werkelijkheid gebracht. Vooral in zijn madonna's wist Duccio het moederlijke, de mens, op de voorgrond te brengen. Zijn grote voorstellingen zijn omgeven door een groot aantal kleine, verhalende tafereeltjes, waarin Duccio's aandacht voor het werkelijke leven tot uiting komt. Een bekend voorbeeld van zo'n grote voorstelling is de Maèsta (museum van de dom te Siena). Ook bekend is zijn Laatste Avondmaal. (Summa)

Biografie
Over zijn persoon is weinig bekend; de enige bronnen zijn officiële stukken. Zo weten we dat hij getrouwd was en zeven kinderen had. Duccio is aanvankelijk cassette-, meubel- en miniatuurschilder. Hij werkt in ieder geval vanaf 1278 in zijn geboortestad Siena.


Maestà (1308-1311)
In 1308 kreeg Duccio opdracht om een grote Maesta te schilderen voor het hoofdaltaar van de Dom van Siena. Duccio was toen al een vermaard kunstenaar; iets jonger dan Cimabue, iets ouder dan Giotto. Het werk werd vervaardigd tussen 1308 en 1311 waarop het onder grote belangstelling door de Siënezen in processie naar de dom werd gedragen.
De Maestà hangt tegenwoordig niet meer in de kathedraal, maar in het nabijgelegen Museo dell'Opera del Duomo. De aan beide zijden beschilderde maestà mat oorspronkelijk 5x5 meter. De titel slaat op het centrale deel ervan, dat een tronende Maria met Christus op schoot toont. Daaromheen bevonden zich tientallen kleinere panelen met een hemelse hofhouding, terwijl de achterzijde een aantal verhalende taferelen toont. Oorspronkelijk bestond het altaarstuk uit 84 panelen.
Het werk bestaat tegenwoordig uit meerdere losse delen sinds het in 1711 werd ontmanteld en in stukken gezaagd om het over twee altaren te verdelen. Hierbij raakte het werk beschadigd. In de twintigste eeuw is het werk meerdere malen gerestaureerd. De meeste (35) delen zijn nog altijd te bezichtigen in Siena. Enkele panelen zijn verloren gegaan, andere panelen kwamen in de National Gallery in London en de National Gallery of Art in Washington D.C. terecht. Eén paneel bevindt zich in Brussel en één paneel van de Maestà, de aartsengel Gabriël, bevindt zich in Nederland in Kasteel Huis Bergh te 's-Heerenberg (Maria samen met het Christuskind tussen engelen en heiligen: het hoofdpaneel, waarop de Madonna met kind is te zien samen met 20 engelen en 19 heiligen.
. De passie van Christus: 26 episodes uit het leven van Jezus verdeeld over 14 panelen. Deze panelen bevonden zich eerst achter het hoofdpaneel.
. Andere losse panelen, met scènes uit het leven van Maria, de profeten Jeremia en Maleachi en de Annunciatie.

Duccio heeft zijn werk gesigneerd met de woorden MATER SANCTA DEI - SIS SENIS REQUIEI - SIS DUCCIO VITA - TE QUIA PINXIT ITA (Heilige Moeder van God, bescherm Siena, wees het leven voor Duccio, omdat hij je zo mooi geschilderd heeft). Voor de eerste keer wordt een kunstenaar zich bewust van zijn eigen kunnen, durft hij zichzelf affirmeren: hij is niet louter meer de anonieme ambachtsman van de Middeleeuwen. In de eigenlijke Maestà zit de Madonna met haar Kind in het centrum, op een troon. Zij behoort tot het Byzantijnse type van de “Hodegetria”, Maria die de weg toont, de weg naar haar Zoon. Zij domineert het hele schilderij en wordt volgens de Byzantijnse gewoonte groter voorgesteld dan de overige figuren. Het monumentale wordt echter verzacht door de gotische ritmes van haar kleed. Haar koninklijke waardigheid wordt ‘vermenselijkt’ door de gevoelvolle inclinatie van haar hoofd en haar blik met een grote zachtheid naar de gelovigen. De stijl van de Maestà bestaat uit Byzantijnse en gotische elementen, die hier tot een eenheid worden versmolten. Duccio creëert hiermee een taal, een grammatica, die de volgende generaties Siënese schilders zullen navolgen. Zijn stijl is teder, poëtisch, lyrisch, tegenover de Florentijnse die monumentaler is. Duccio hecht groot belang aan de kleur (chromatisme), terwijl de Florentijnse schilders meer aandacht besteden aan de compositie. - (Christus in Jeruzalem, 1308-1311, achterzijde van het Maèsta-altaar, paneel 102x54, Siena, Kathedraalmuseum
De bouwwerken zijn ruimtescheppend. De diagonale beweging die linksonder aanzet, wordt niet gesuggereerd door de figuren (die zijn overal even groot), maar door de muren aan weerszijden van de weg die naar de stad leidt, door de poort die de begroetende menigte omlijst en tenslotte door de gebouwen op de achtergrond. Ondanks bepaalde fouten in zijn perspectief heeft Duccio ook hier zijn vermogen gedemonstreerd om door gebouwen iets te laten omsluiten en opnemen. Wat dit betreft is zijn voorstelling veel duidelijker en begrijpelijker dan soortgelijke voorstellingen in de antieke kunst. (Janson, 324)
De scène is in zijn tijd ongewoon omwille van de aandacht voor het landschap dat rijkelijk is in zijn details. De geplaveide weg, de stadspoort met gebouwen, de stadsmuur, de torens en het veelhoekige gebouw van witte marmer geven een merkwaardig realistische opbouw, zowel urbanistisch als architecturaal. De kleine verschraalde en bladloze boom achter Christus’ aureaal is de vijgenboom die Christus vond zonder vruchten. Florens Deuchler heeft gesuggereerd dat de literaire bron een historisch werk uit de 1ste eeuw n.C. is, De Bello Judaico van Flavius Josephus, een goed gekend werk tijdens de middeleeuwn. Duccio’s paneel is een getrouwe weergave van de beschrijving van Jerusalem in boek V. Infraroodfotografie tijdens een restauratie heeft verschillende wijzigingen aangetoond in de uitwerking van de ruimte rond de centrale boom en de weg.

Websites: www.casa-in-italia.com, users.pandora.be/deversmaldevraag/visie_duccio.htm


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 3.