kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-01-2016 voor het laatst bewerkt.

encaustiek

Encaustische schilderskunst

Schilderstechniek uit de Klassieke Oudheid (muurschilderkunst), waarbij pigmenten gebonden met was met een verwarmde spatel op de drager worden aangebracht.

Encaustiek is van het Griekse woord enkaio afgeleid dat ‘inbranden’ betekent.

Encaustiek is een zeer oude techniek in de schilderkunst, waarbij vloeibare hete (bijen)was vermengd met hars, olie en pigmenten als verf wordt gebruikt en door afkoeling op de drager verhardt. De oude Egyptenaren en de Grieken vanaf de 5e eeuw voor Christus hanteerden reeds deze techniek. De beroemde Fayum-portretten (Egypte, 1e-3e eeuw) zijn in deze techniek geschilderd.

Om de gekleurde was te smelten en vloeibaar te houden werd het palet boven een vuur verwarmd. De gesmolten wasmengsels werden vervolgens met penselen aangebracht op een harde ondergrond, veelal dunne houten panelen. Vermoed wordt dat dammerhars of schellak werd gebruikt in combinatie met de was om het smeltpunt te verhogen en zo een harder oppervlak te verkrijgen. Veelal werd hierbij de houten drager eerst bewerkt met een gesso laag. Wanneer de was afkoelt en stolt, isoleert de was het pigment. Daardoor blijven de kleuren bijzonder helder en krijgen de afbeeldingen een 'duurzame' glans.

Later gebruikten de Romeinen fijnere instrumenten gemaakt van brons. Echter, door de komst van verdampende materialen, waarmee kleurpigmenten kunnen worden aangebracht zoals tempera en olieverf, raakte deze nogal bewerkelijke manier van schilderen in de vergetelheid.

Encaustische schilderijen waren vooral vanwege hun weerstand tegen weer en wind zeer geliefd en kwamen veel voor.

Na vergeefse pogingen in de 18e en 19e eeuw om deze wasschilderkunst nieuw leven in te blazen, vinden er momenteel weer experimenten plaats om deze encaustiek bruikbaar te maken voor de moderne schilderkunst, nu vaak op basis van paraffine. Moderne warmtebronnen maken het mogelijk de oude, destijds hoog gewaardeerde, schilderkunst nieuw leven in te blazen. Resultaten worden verkregen die met andere technieken ondenkbaar zijn. De combinatie van de oude techniek met moderne middelen leidt tot een boeiende vorm van kunstuiting die tevens zeer duurzaam is.

Karakteristiek voor deze schilderkunst is de reliëfachtige oppervlakte. De afzonderlijke penseelstreken zijn zichtbaar en het licht breekt op de levendige oppervlaktestructuur. De transparantie van de bijenwas maakt de simultane waarneming van de verschillend getinte, talrijke verflagen mogelijk. Slechts op het eerste gezicht lijken de beelden eenkleurig of monochroom. Bij langere beschouwing verbinden zich vele verschillende kleurnuances tot een complexe kleurindruk, tot de ‘gevonden kleur'. Het schilderij heeft een hele zachte uitstraling door de wazige transparantie van de was, maar fonkelt daar waar de was dun is aangebracht en het pigment aan de oppervlakte ligt.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 657.