kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Enguerrand Quarton

Zuid-Franse meester (Enguerrand Quarton? werkzaam 1444-1466),

Enguerrand Quarton is zonder twijfel één van de grootste Franse meesters uit het midden van de 15de eeuw. Minder bekend dan een Jan Van Eyck of een Rogier Van der Weyden, mag hij nochtans gerekend worden tot één van de toonaangevende figuren van de Provençaalse schilderkunst ten tijde van de Vlaamse Primitieven.

Quarton was niet enkel een geniaal schilder was maar ook een boekverluchter. Vier handschriften konden tot op heden aan hem toegeschreven worden. - (bisdom Laon, kwam Enguerrand Quarton reeds vroeg in contact met de Vlaamse en Picardische kunststromingen die zijn werk blijvend zouden beïnvloeden. Hij verliet het Noorden rond 1435-1440 en vestigde zich in Zuid-Frankrijk, waar hij werkzaam was te Aix, Arles en Avignon. In deze stad zou hij zich tenslotte ook vestigen. Slechts een beperkt aantal werken kunnen aan hem toegeschreven worden maar ze behoren dan ook voor het merendeel tot de topklasse van het werelderfgoed. Om er maar enkele te noemen: het Retabel met de Kroning van Maria van Villeneuve-lès-Avignon, het Retabel Cadard van Chantilly en vooral de fameuze Pietà van het Louvre, die een expressieve kracht uitstraalt die aan het Isenheimer Altaar van Grünewald herinnert.

Piëta uit Villeneuve-lès-Avignon (ca. 1470), olietempera op paneel, 163 x 218 cm (Louvre, Parijs).
De uitbeelding van de klacht van Maria maakt in de Franse schilderkunst van de 15de eeuw de uitdrukkingskracht van de droefheid tot het zinnebeeld van de dood. Bij het ontstaan van dit onderwerp werd het medegevoel van de biddende opgewekt door het zien van het gemartelde lichaam van Christus, maar nu is de voorstelling geheel op het verdriet van Maria gericht. Het lijk van Christus is een dood, hol, sterfelijk omhulsel, verstard in de houding waarin Hij van het kruis is afgenomen. Maria is buiten zichzelf van verdriet. Wel is de invloed van de Nederlandse schilderkunst hier zichtbaar, maar de nadruk valt toch op de van Simone Martini afkomstige vergeestelijkte gotiek van Siena, wat naar voren komt in de omvang van de vergulde achtergrond, de grote aureolen en de nadrukkelijke, ietwat onnatuurlijke gebaren van de figuren. (KIB late me 150)

Een Vlaamse stijl met Italiaanse invloeden zien wij in het beroemdste Franse werk uit de 15de eeuw. Naar de naam te oordelen is het gemaakt door een schilder die in het uiterste zuiden van Frankrijk woonde. Er is verder niets over deze grote meester bekend, ook geen tweede werk van zijn hand. Het enige wat wij kunnen zeggen, is dat hij door en door vertrouwd moet zijn geweest met het werk van Van der Weyden, want het eigen karakter van de gestalten en de gevoelsinhoud in deze Piëta kunnen van geen andere schilder zijn afgeleid. Overigens wijst de eenvoudige, heldere opbouw van het werk niet naar het noorden, maar op Italiaanse invloeden, op eigenschappen die wij voor het eerst bij Giotto ontmoetten. Zuidelijk van karakter is ook het sombere, vage landschap dat de monumentale eenzaamheid van de figuren onderstreept. De verre gebouwen achter de schenker zijn zonder twijfel islamitisch. Wilde de kunstenaar het gebeuren plaatsen in een authentieke omgeving in het Nabije Oosten? Zeker is dat hij uit deze verschillende elementen een onvergetelijk werk schiep van aangrijpende kracht. (Janson 363)

Dit retabel is het aangrijpendste voorbeeld van de vroege Franse paneelschilderingen. Het is voor de Collegiale kerk Notre Dame in Villeneuve-lès-Avignon gemaakt. Quarton, die uit Picardië stamde en in de Provence werkte, heeft slechts weinig schilderijen nagelaten. Dit vesperbeeld van Maria met haar dode Zoon op de knieën spreekt de toeschouwer aan met een opschrift in het gouden fond: “O, u allen die hier passeert, zie en aanschouw of iemand een dergelijke smart heeft als ik’. Johannes en Maria Magdalena staan naast de hoofdgroep. Zelfs in de slechte toestand waarin dit schilderij verkeert, fascineren de details; uit de zijwond van de dode Christus stromen bloed en water loodrecht als parels naar beneden, terwijl een droog bloedspoor nog wijst op het hangen aan het kruis. Waar de gezichten van de heiligen in pasteuze kleuren zijn gemodelleerd, wordt het portret van de schenker met veel witte lijnen doortrokken. Baardstoppels, wenkbrauwen, maar ook de vouwen werden zo op het doorgroefde gezicht aangebracht. (Louvre 368-369)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 42.