kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-01-2016 voor het laatst bewerkt.

esthetische beweging

Artistieke beweging rond 1880 die zich wijdde aan 'art for art's sake' (Kunst om de kunst). Deze beweging zonder maatschappelijke achtergrond leidde tot de Arts-and-Crafts beweging. Ze mat zichzelf een buitengewoon schoonheidsideaal aan en leidde tot meer vrijheid in kunst en design.

“niet de vrucht van de ervaring is het doel, maar de ervaring zelf.” (Walter Pater)

De kunstenaars en theoretici van het estheticisme waren van mening dat kunst ervoor diende om in alle opzichten de schoonheid te bevorderen, en niet een nuttig of opvoedkundig doel moest dienen of voeren naar een betere wereld. De kunst moest niet het leven afbeelden, maar het leven moet de kunst navolgen.

Estheticisme is wel te beschouwen als de Engelse tak van het decadentisme. De Aesthetic Movement was een relatief kleinschalige beweging van kunstenaars uit meerdere disciplines zoals schrijvers, dichters, musici, ontwerpers en schilders, die elkaar wederzijds beïnvloedden in het Victoriaanse Engeland van de 19e eeuw. De kunstenaars presenteerden zichzelf eerst door hun opvallende en extravagante gedrag, daarna pas door hun kunstwerken.

De theoretische grondslag van het estheticisme werd gelegd door de kunsthistoricus Walter Pater in een serie opstellen uit 1867-1868, in 1873 verzameld in Studies in the History of the Renaissance, waarin hij stelde dat het leven intens geleefd moest worden, op zoek naar een schoonheidsideaal. Als voorlopers van deze stroming kunnen de jonggestorven dichters Percy Bysshe Shelley en John Keats genoemd worden, en ook de prerafaëlieten, een romantische broederschap van schilders die in 1848 werd opgericht.

Een van de meest bepalende figuren van de esthetische beweging waren Aubrey Beardsley en de schrijver Oscar Wilde (1854-1900), voornamelijk door zijn extravagante gedrag. Algernon Charles Swinburne is als een esthetisch dichter te beschouwen, en de Amerikaan James McNeill Whistler als een esthetisch schilder, die door een proces tegen de kunstcriticus John Ruskin het estheticisme onder de neuzen van het hele Engelse publiek wist te wrijven. Deze hoofdrolspelers van de beweging en hun volgelingen leefden als dandy's.

Het estheticisme verloor veel van zijn aanzien door de processen van Oscar Wilde in 1895, waardoor de geruchten dat Wilde homoseksueel was, uiteindelijk gestaafd werden. Door de val van zijn voetstuk verloor hij haast al zijn vrienden, en niemand wilde nog geassocieerd worden met de stroming die Wilde belichaamde.

Omdat de schoonheid in het hele leven moest worden nagestreefd, niet alleen in de musea of in de wereld van het boek, had het estheticisme een diepe invloed op de toegepaste kunst, op kleding, architectuur en woninginrichting. In een esthetisch interieur vind je lelies, pauweveren en Chinees porselein, niet het vulgaire Victoriaanse eclecticisme. Estheticisme kan in verband worden gebracht met Art Nouveau in het gebruik van motieven uit de natuur en met de Arts and Crafts-beweging, maar wel zonder de politieke aspecten van die stromingen.

Het Esthetisch design ontstond uit een vroegere kunstbeweging in Groot-Brittannië, die een combinatie vormde tussen de Neogotiek en de Queen Anne revival. Deze eerdere stijlen werden vermengd met Oosterse invloeden, onder anderen door Bruce Talbert (1838-1881) en Thomas Jeckyll (1827-1881), zodat er een hybride Anglo-Oosterse stijl ontstond. Geïnspireerd door Japanse houtsneden en de Oosterse en Midden-Oosterse goederen die werden geïmporteerd door bedrijven als Liberty & Co., streefden designers van het estheticisme, onder wie E.W. Godwin en Christopher Dresser, naar hervorming van het design door het gebruik van zuivere, pure lijnen.
Het estheticisme werd een manier van leven voor de progressieve middenklasse in bijvoorbeeld Bedford Park in West-Londen. Liberty & Co. verspreidde de stijl via artikelen voor woninginrichting en door de verkoop van wijde soepel vallende esthetische dameskleding.
James Abbot McNeill Whistler (1804-1903) en Thomas Jeckyll's 'Peacock Room' voor F.R. Leylands woning in Londen (1867-1877) nu in de Freer Gallery in Washington, toont het Estheticisme in de bloeiperiode.

De esthetische beweging manifesteerde zich ook in de V.S., voornamelijk in het werk van Herter Brothers en Louis Comfort Tiffany, en in Frankrijk in het werk van François-Eugène Rousseau.

Websites: GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Estheticisme.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 874.