kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-01-2016 voor het laatst bewerkt.

figuratieve kunst

Figuratieve kunst

Figuratieve kunst staat voor een type kunst dat erop mikt de werkelijkheid (zo nauwkeurig mogelijk) weer te geven.

Zie ook realisme en fotorealisme.

In de loop van de twintigste eeuw hebben diverse kunstenaars zich om uiteenlopende redenen van een realistische stijl bediend de surrealisten (Dali), de schilders van de neue-sachlichkeit (Schad) en de socialistisch-realisten (Mukhina). In de jaren tachtig gingen sommige kunstenaars hyperrealistisch werk maken, dat vanwege zijn fotografische nauwkeurigheid een verontrustende uitwerking heeft (Close en Estes)

Realisme (min of meer synoniem met naturalisme) is een begrip dat stamt uit de negentiende eeuw en werd gebruikt ter typering van het werk van Gustave Courbet en een groep van schilders die iedere vorm van idealisering verwierpen en zich in plaats daarvan richtten op het leven van alledag.

Er bestaat vandaag de dag de moeilijk uitroeibare opvatting dat realisten in feite altijd fijnschilders zijn. Dit is zeker niet het geval. Een groot aantal kunstenaars schildert in een lossere techniek, waarbij ze echter trouw blijven aan de zichtbare werkelijkheid. Wellicht is onze eigen Gouden Eeuw debet aan dit misverstand. De vaak zeer natuurgetrouw ogende schilderijen uit de zestiende en zeventiende eeuw zijn immers bekend komen te staan onder een term als 'Hollands Realisme'.

Gerard Dou (1613-1675) bijvoorbeeld, schilderde zijn hele leven met fijne penselen en een ongelooflijke precisie. Aanvankelijk deed zijn leermeester, de jonge Rembrandt (1606-1669), dat ook om later, met grote kwasten en dikke verf, een zeker zo herkenbaar beeld op even overtuigende wijze neer te zetten.

Bij dit alles moeten we ons tevens bedenken dat aanduiding realisme pas eeuwen later bedacht werd; de term zelf bestond destijds nog niet voor welke kunstuiting dan ook. Die benaming werd pas in 1855 geïntroduceerd door de Franse schilder Gustave Courbet (1819-1877) toen deze in de buurt van de Wereldtentoonstelling een eigen paviljoen oprichtte. Boven de toegang had hij een flink bord getimmerd met de tekst 'Pavillon du Réalisme'.

Direct daarop namen de impressionisten met man en macht het roer over. Zij hanteerden het penseel op een veel flitsender wijze teneinde de werkelijkheid van het moment zo raak mogelijk weer te geven. Ondanks hun schijnbaar nog grovere techniek waren zij in feite de eersten die zich ook daadwerkelijk met de pure realiteit bezig hielden. Ze schilderden vaak zonder meer wat hen voor de neus kwam of stond. Het duurde dan ook wel even voordat het publiek aan al die realistische nieuwlichterij gewend was.

En dat publiek kreeg het niet makkelijk, want niet lang daarna barstte het herkenbare beeld in duizend scherven uiteen. Al snel ontstond het eerste, echt voorstellingsloze schilderij en de abstracte-kunst was geboren. Op dat kraambed werd de figuratieve kunst min of meer dood dan wel tot zeer zondig verklaard. Tijden van twist en strijd braken aan. Kampen binnen het publiek, kampen binnen de kunstenaars, en kampen binnen de kunsttheoretici.

In de luwte van al dit gekrakeel kwam nog een derde hoofdstroom tot bloei: niet volledig abstract, maar ook niet echt realistisch. Misschien is dat wel de stroming die figuraal (van Latijn figuralis) moet worden genoemd: een vrij herkenbaar beeld in een vaak tamelijk voorstellingsloze wereld en meestal decoratief van sfeer.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 62.