kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Finse kunst

Finse Kunst

Finland was van 1200 tot 1809 een deel van het Zweedse Rijk. De positie van het Finse volk was zwak in de tijd dat Finland deel uitmaakte van Zweden. Op scholen en op de universiteit gebruikte men Latijn of Zweeds. De taal van de overheid was Zweeds. Alleen het gewone volk sprak Fins. Eigenlijk verschenen er alleen wetsteksten en geestelijke literatuur in de Finse taal.

In 1809 veroverde Rusland Finland. Het gevolg hiervan was een personele unie tussen deze twee landen. In 1917 werd Finland onafhankelijk.

Aan de universiteit van Turku (een grote stad in Finland) was vanaf het eind van de 18e eeuw een kleine groep mensen actief, die begrepen dat de eigen volkstaal en het verzamelen en het publiceren van volkspoëzie een belangrijke betekenis hadden voor de ontwikkeling van de cultuur. Ook groeide onder de bevolking de behoefte naar een identiteit. Deze redenen hebben geleid tot de eerste nationale kunstwerken.

In de laatste twee decennia van de negentiende eeuw komt het Finse kunstleven tot grote bloei. De Finse kunst is, samen met de literatuur en de muziek, een bepalende factor in de emancipatie van het land. Opvallend is, dat deze bloeiperiode samenvalt met een tijd van toenemende politieke druk vanuit het tsaristische Rusland, waarvan Finland van 1809 tot 1917 deel uitmaakte. Gedurende de negentiende eeuw hadden de Finnen een grote mate van autonomie gehad, maar daar kwam in het laatste kwart van die eeuw een einde aan. Finland moest gerussificeerd worden, vond de tsaar. De Finnen verzetten zich hier massaal tegen.

In de muziek is het Sibelius die internationale erkenning krijgt, maar ook op het gebied van de beeldende kunsten verwerven Finse kunstenaars zich internationaal aanzien. Tot de bekendste horen Albert Edelfelt, Akseli Gallen-Kallela en Helene Schjerfbeck. De kunstenaars lieten hun verontwaardiging onder meer blijken door hun keuze voor nationale onderwerpen, zoals het epos Kalevala, het Finse landschap en de Finse mens. De thematiek van de vrouwelijke kunstenaars was overigens minder nationaal getint.

Ondanks deze aandacht voor het nationale, is een wezenlijk onderdeel van de Gouden Tijd in de Finse kunst juist dat de kunstenaars zich openstelden voor de internationale stromingen. Ze trokken naar Europa, Parijs vooral, en later ook naar Italië. Het is waarschijnlijk juist deze combinatie van het internationale en nationale erfgoed die heeft bijgedragen tot de grote bloei.

Rode draad in de Finse kunst rond 1900 is het epos Kalevala. Componist Jean Sibelius, schilder Akseli Gallén-Kallela, beeldhouwer Emil Wikström en architect Eliel Saarinen lieten zich er in hun zoektocht naar een eigen identiteit door inspireren.

Finse Kunst rond 1900
In het Finse symbolisme en expressionisme van rond de vorige eeuwwisseling getuigen de ijle landschappen, mythen en sagen, indringende portretten en scènes uit het dagelijkse leven van de Finse betrokkenheid bij de avant-garde van West-Europa.
Door middel van de kunst scheppen de Finnen een nationale identiteit ten opzichte van Rusland en Zweden en plaveien zo de weg naar een onafhankelijk Finland. Dit brengt een typisch Finse schilderkunst voort, waarin de kunstenaars de natuur verheerlijken in ongerepte Finse landschappen, het dagelijkse leven in beeld brengen en inspiratie putten uit de Finse mythologie, met name de Kalevala, het nationale Finse epos uit 1835. Dit levert een uiterst gevarieerd beeld op: een indrukwekkende, verhalende kunst wanneer het gaat om oude Finse sagen, maar ook een subtiel of juist uitbundig kleurgebruik wanneer het Finse landschap centraal staat.

Ongerepte landschappen
Finland is het land van duizend meren en tienduizend berkenbossen. De winters zijn sneeuwzeker, en hebben extreem lange nachten. Het landschap heeft van het noorden tot het zuiden een sfeer die een mooie herinnering bij je oproept, iets moois waar je naar terugverlangd maar wat voorbij is (we noemen dit ook wel melancholiek).
In Finland speelde ‘het landschap' een belangrijke rol bij het opbouwen van de Finse identiteit. Door het uitbeelden van ‘het landschap' op schilderijen werd Finland zichtbaar en concreet. Als je dus als kijker verschillende beelden bekijkt en deze samenvoegt, krijg je een goed beeld van Finland. Ook voor het volk werden deze schilderijen belangrijk, omdat ze hun eigen land hierin konden herkennen.

Akseli Gallén-Kallela
Een goed voorbeeld van uitbundige en verhalende kunst is dat van een van de beroemdste Finse kunstenaars, Akseli Gallén-Kallela. Akseli Gallen-Kallela had bewondering voor de echte Finse kenmerken en het culturele erfgoed van het Finse volk. Zijn schilderijen geven vaak de stemming van het Finse volk in de jaren van politiek moeilijke tijden weer. Hij beeldt ondermeer episoden uit die in de Finse mythen en sagen te vinden zijn en doet dat in een krachtige, energieke stijl.

Helene Schjerfbeck
Heel anders is de sfeer die Helene Schjerfbeck oproept; zij legt zich toe op verstilde maar indringende zelfportretten en fijnzinnige stillevens.
Schjerfbeck werd geboren in Helsinki en ging op elfjarige leeftijd al naar de tekenschool. Ze studeerde in Parijs en concentreerde zich aanvankelijk op historische onderwerpen. Terug in Finland werkte zij voornamelijk in naturalistische en symbolistische stijl. Lang leefde Schjerfbeck geïsoleerd: er gingen jaren voorbij dat zij niet in Helsinki kwam, terwijl ze er niet ver vandaan woonde. Voor haar schilderijen nam ze de tijd, met één doek was ze soms zo lang bezig dat de bloemen die ze wilde schilderen keer op keer verwelkten, en het fruit wegrotte in haar atelier.

Rondom Akseli Gallén-Kallela en Helene Schjerfbeck, die ook buiten Finland een zekere bekendheid genieten, is een kring van Finse meesters te vinden die eveneens een grote kwaliteit vertonen, zoals Magnus Enckell, Alvar Cawén, Hugo Simberg en Väinö Blomstedt. Zij schilderden onder andere het Finse landschap met zijn vele meren, in zomer en winter, en voorstellingen van symbolistische aard.

Websites: www.educatie-groningermuseum.nl, www.8weekly.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 498.