kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 26 11 2016 16:46 voor het laatst bewerkt.

Floris+Verster

Floris Verster (1861-1927)

De Leidse schilder Floris Verster was een van de toonaangevende kunstenaars van het fin-de-siècle in ons land.

Geschilderd in een ongekend losse verftrant, zinderend en ogenschijnlijk grillig, is zijn werk in de tijd van het symbolisme een ware vernieuwing en leverde een belangrijke bijdrage aan deze vernieuwende kunststroming. Zijn enorme bloemstillevens met spetterende kleuren en een onmiskenbare suggestie van mysterie en verval oogstten alom bewondering. Hij durfde het aan om bijvoorbeeld een winters tafereeltje met roze sneeuw te produceren. Het resultaat werd door collega-schilder Johan Thorn Prikker omschreven als een ‘verdomd zuiver stuk van een serieuze liefdevolle vent‘. Het was Verster niet te doen om een exacte weergave van de werkelijkheid, maar vooral om de idee en de associaties van lijn en kleur. Ook internationaal krijgt zijn werk erkenning.

Floris Verster wordt in 1861 in Leiden geboren. Hij treft het, in zijn familie is veel aandacht voor kunst. Zijn jongere broer Cees ontwikkelt zich tot kunstrecensent en wordt later conservator van het Stedelijk Museum de Lakenhal in Leiden. Zijn vader stimuleert hem om dieren te gaan tekenen. Hij komt vaak in het museum voor Natuurlijke Historie en Floris raakt geboeid door het thema 'dode vogels', en van het mysterie van verval en sterfelijkheid. Of hij nu schildert, grafiek maakt of tekent, dit thema keert steeds terug. In zijn prachtige stillevens schildert hij ook dikwijls uitgebloeide en verwelkende bloemen.

Verster kreeg als 17-jarige in zijn woonplaats Leiden tekenlessen van Breitner en volgde van 1879 tot 1882 lessen aan de Haagse Academie. In 1882 vertrok hij voor een korte studie aan de Academie in Brussel, maar daarna vestigt hij zich blijvend in Leiden.

Zijn zoektocht begint en maakt dat hij uitgroeit tot één van de toonaangevende schilders in Nederland. Hij kent het werk van Belgische schilders als James Ensor en Guillaume Vogels en ondergaat de invloed ervan. Verster wordt door zijn vakbroeders gezien als een kunstenaar van de avant-garde.

Van 1882 tot 1892 deelde hij een atelierruimte in Leiden met de stillevenschilder Kamerlingh Onnes. Tot omstreeks 1885 werkte hij in de stijl van de Haagse School. De volgende zeven jaar experimenteerde hij veel en begon onder invloed van Menso Kamerlingh Onnes (een zwager) en de Franse schilders Vollon en Ribot monumentale (bloem)stillevens te componeren. Als colorist blonk hij uit; zijn hartstochtelijke kleurvisie is van een bijna on-Hollandse allure.

In 1888 maakte hij met olieverf twee enorme bloemstillevens waarmee hij wist door te breken: ‘Papavers‘ en ‘Pioenen‘. Hij schuwde hier het gebruik van gekleurd glas, zilverpapier en spiegels niet: het schilderij fonkelt en schittert dat het een lieve lust is. Kleuren spetteren je tegemoet. De helrode papavers tegen een donkere achtergrond doen sterk denken aan Japanse schilderkunst.

In 1891 neemt hij met o.a. 'de geplukte hanen' deel aan de salon van de kunstenaarsgroep Les Vingt in Brussel. In datzelfde jaar exposeren daar ook Auguste Rodin, James Ensor, Paul Gauguin, Claude Monet en Vincent van Gogh. Verster heeft veel succes, maar over het stuk de 'geplukte hanen' zijn de meningen verdeeld. Sommigen vinden het onderwerp en de wijze waarop het geschilderd is, te cru.

Dat zijn werk ongebruikelijk was in die tijd, beseften ook de schilders van de Beweging van Tachtig. Zij typeerden het als uitingen van persoonlijke gevoelsexpressie en ze beschouwden Verster als een van hen. Hij weigerde echter door anderen te worden geclaimd en bleef zijn eigen weg gaan. Het succes belet Floris Verster niet om rond 1894 voor een geheel nieuwe werkwijze te kiezen. Hij ontwikkelt zich tot een begenadigd graficus en maakt gedetailleerde tekeningen in waskrijt, die ook nu nog tot de hoogtepunten van zijn oeuvre worden gerekend. De kentering die Floris Verster met tekeningen als Eucalyptus en Avond inzet, past niet langer in het beeld van de hartstochtelijke kunstenaar. Ook zijn schilderijen die volgen laten een concentratie en verstilling zien waarbij de levenloze objecten een bijna kosmische betekenis lijken te bezitten.

Na 1895 ontstonden kleinere, verstilde stillevens van simpele voorwerpen. Verster had nauwe contacten met de schilder Jan Toorop en de dichter Albert Verwey. Deze laatste werd door Versters werk geïnspireerd tot het schrijven van een aantal beeldgedichten.

Door het werk uit deze jaren groeit de reputatie van Floris Verster verder tot grote hoogte. Toonaangevende verzamelaars als mevrouw H. Kröller-Müller kopen tal van werken aan en kunstcritici als Albert Plasschaert en H.P. Bremmer schrijven niets dan lovende artikelen. Voor tal van kunstenaars van de jongere generatie blijkt hij een bron van inspiratie. Uiteenlopende schilders als de expressionist Kees Verwey of de magisch realist Dick Ket verwerken elk op eigen wijze elementen in hun werk die zij bij de oude Floris Verster hebben ontdekt.

Zelf leidt Floris Verster een teruggetrokken leven op zijn landhuis Groenoord, waar hij in 1927 door verdrinking om het leven komt in de vijver van zijn tuin.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2091.