kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-01-2016 voor het laatst bewerkt.

futurisme

Het futurisme (Italiaans futuro = toekomst') is in eerste instantie een richting in de Italiaanse en de Russische kunst, respectievelijk de literatuur die 'officieel' ontstond in 1909.

Het futurisme heeft als een beweging van de avant-garde een groot aandeel in de vorming van het modernisme gehad. Het futurisme keerde zich radicaal tegen alle traditionele opvattingen van kunst en schoonheid van kunst. Het materiaal voor de futuristische kunst moest uit onze moderne leefwereld stammen en haakte daarom in op de technologische vooruitgang. De energieke veranderlijkheid van het moderne stadsleven werd vastgelegd door het gebruik van gefragmenteerde, kubistische geometrische elementen die snelheid en versnelling opriepen.

Oprichtingsmanifest
Na de crisis van het symbolisme begon de ontwikkeling van het futurisme met het op 20 februari in 1909 verschenen oprichtingsmanifest van de Italiaanse auteur Filippo Tommaso Marinetti in de Figaro van Parijs. Daarin propageerde hij de vernietiging van oude kunst- en cultuurvormen en trad hij de dynamiek van technische processen en machines als grote vernieuwing met geestdrift tegemoet. In dit manifest werd de 'liefde voor het gevaar' bezworen en de 'schoonheid van de snelheid' geprezen. 'Een raceauto(...) is fraaier dan de Nike van Samothrake', heette de stelregel van Marinetti's nieuwe esthetica. 11 februari 1910 werd het Manifest van de Futuristische Schilderkunst (Manifeste des peintres futuristes) ondertekend door Carlo Carrà (1881-1966), Giacomo Balla, Umberto Boccioni (1882-1916), Gino Severini (1883-1966) en Luigi Russolo (1885-1947). Op 2 april van datzelfde jaar volgde het Manifeste technique de la peinture futuriste. In 1911 presenteerde Marcel Duchamp zijn 'Nu descendant l'escalier'. In 1912 schreef Boccioni een eigen Manifeste de la sculpture futuriste.

Simultaneïteit
Om de moderne civilisatie naar de kunst te kunnen transfereren, werd in het futurisme het principe van de simultaneïteit van doorslaggevend belang. In de schilderkunst werden vooral de kenmerken van het vormgeven in het kubisme verbonden met ritmische lijnobjecten en bewegingselementen, om op deze wijze de haast van het moderne leven en de moderne wereld in een soortgelijke dynamische wereld van beelden te kunnen transformeren.

In februari 1912 kregen de futuristen hun grote expositie te Parijs, gevolgd door een tweede in 1913. Beide werden herhaald in meerdere belangrijke centra van Europa.

Politieke actiebereidheid
Het futurisisch manifest beoogde een toekomst gedreven door strijd, aanval en beweging, en richtte zich op de arbeidersbewegingen, op revolutie en op anarchie. Na de Eerste Wereldoorlog leidde deze dynamiek bij de Italiaanse futuristen tot een actief engagement voor het fascisme. De Russische futuristen werden vertegenwoordigers van het opgelegde pathos van de revolutie. Dit insnoeren in politieke actiebereidheid leidde bij beide groeperingen tot een zich versterkende ideologisering.

Invloed
Het futurisme bleef voornamelijk tot Italië beperkt, was echter met enkele beeldende kenmerken zeer invloedrijk op het expressionisme, het dadaïsme en het Engelse vorticisme. Jules Schmalzigaug (1882-1917) was een van de weinige Belgen die het futuristische experiment beleefd heeft. Ook René Magritte heeft in zijn jongen jaren geëxperimenteerd met de futuristische schildersstijl.

Het Futurisme had ook een bijzonder grote invloed op latere ontwerpbewegingen. In de grafische vormgeving door het gebruik van een expressieve typografie. Balla experimenteerde er als eerste mee in de decoratieve kunst, gevolgd door kunstenaar en ontwerper Fortunato Depero (1892-1960), die de jaren '20 een atelier had voor futuristische kunst. Architect Antonio Sant'Elia (1888-1916) sloot zich in 1914 aan bij de beweging en exposeerde zijn voorstellen voor 'De Nieuwe Stad' in Milaan. Zijn Manifest voor Futuristische Architectuur (Manifeste de l'architecture futuriste) was zeer invloedrijk, met name bij leden van De Stijl, die het in 1917 ontvingen.

Futurisme (muziek)
De muzikale uiting van het futurisme noemt men het Bruïtisme. Een richting welke door de Italiaanse literator Emilio Marinetti in 1909 in het leven werd geroepen en waarin, ter wille van de 'kunst der toekomst' (Futurist Manifesto), een volledige verloochening van de kunst uit het verleden werd gepropageerd. Muzikale volgelingen waren o.a. Balilla, Pratella (Musica futurista, 1912) en L. Russolo, die een geluideninstrumentarium opstelde ter vervanging van de muzikale klank.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Futurisme
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2084.