kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Geertje Dircx

Huishoudster, kindermeisje van Titus, minnares van Rembrandt.

Geertghe Dircx werd na de dood van Saskia aangesteld als het kindermeisje van Titus. Hij begint een relatie met haar die enkele jaren later in een scheiding eindigt. In de loop van 1649 wist ze dat er geen bruiloft zou komen. Ze vertrok. Rembrandt kwam op 15 juni van dat jaar met Geertje overeen dat hij haar de rest van haar leven 60 gulden per jaar zou geven, en haar verder zou bijstaan als dat nodig was. Al gauw was Geertje niet meer tevreden met de financiële regeling. Ze wilde meer, en beweerde dat Rembrandt beloofd had met haar te trouwen. Geertje daagde Rembrandt in 1649 voor de rechter wegens verbroken huwelijksbeloften. Het hof had bepaald dat hij alimentatie moest betalen op voorwaarde dat zij Titus als enige erfgename behield en zij geen van Rembrandts verkregen bezittingen verkoopt. Wanneer zij toch een ring verkoopt hielp Rembrandt om haar in 1650 een aantal jaren in een spinhuis te laten opsluiten.

Nadat zij in juni 1649 uit het huis van Rembrandt was vertrokken, woonde Geertje Dircx ergens op een kamer. Zij kon nauwelijks in haar levensonderhoud te voorzien en zag haar middelen snel slinken. Van Rembrandt had ze wel wat meegekregen, juwelen bijvoorbeeld, en daar had ze al wat van naar de lommerd gebracht, maar het was niet genoeg. Ze daagde Rembrandt voor de commissarissen van huwelijkse zaken. Rembrandt wilde de zaak graag schikken, en bood Geertje een overeenkomst aan. De notaris stelde daarvoor begin oktober 1649 een concept op. Rembrandt belooft erin dat hij Geertje een bedrag van 200 gulden zal geven, en daarna jaarlijks 160 gulden.
Hij zegt Geertje bovendien geld toe om de gouden en zilveren voorwerpen die zij inmiddels verpand heeft terug te kopen. Rembrandt was erg bezorgd dat de kostbaarheden die hij haar gegeven had, waaronder een ring met diamanten, verloren zouden gaan. Ze waren waarschijnlijk van Saskia geweest. Geertje had eerder een testament opgesteld waarin ze haar kostbaarheden naliet aan Titus. Dat mocht ze volgens de overeenkomst niet veranderen.
Toen Geertje de overeenkomst bij Rembrandt kwam ondertekenen, schopte ze volgens een verklaring van schoenmaker Octaeff Octaeffsz een scène. Ze wilde niet eens luisteren toen de notaris het contract voorlas. Als ze ziek zou worden, zou een verpleegster veel meer kosten dan de 160 gulden die Rembrandt haar bood. Geertje weigerde te tekenen.

De commissarissen van huwelijkse zaken registreerden de huwelijken van de Amsterdammers. Ze bemiddelden ook bij conflicten die ontstonden als mensen wilden trouwen. Die zaken noteerden ze in het huwelijkskrakeelboek. Daarin staat te lezen dat Geertje Dircx, Rembrandts gewezen huishoudster en geliefde, in 1649 van de schilder eiste dat hij met haar zou trouwen. Volgens haar had hij dat beloofd. En anders moest Rembrandt in haar onderhoud voorzien. Waarschijnlijk wilde Geertje zo meer alimentatie van hem loskrijgen. De commissarissen moesten Rembrandt drie keer ontbieden, voordat hij op 23 oktober 1649 voor hen verscheen. Hij ontkende alles. Geertje moest maar bewijzen dat hij ooit met haar geslapen had.
Rembrandt had Geertje al aangeboden haar 160 gulden per jaar te betalen. De commissarissen maakten daar nu 200 gulden van. Verder moesten de twee zich aan hun eerdere overeenkomst houden. Zo beschermden de commissarissen Geertjes belangen, zonder dat ze Rembrandt tot een huwelijk dwongen.

Geertje gaf het jaar daarop haar broer en haar neef volmacht om de alimentatie bij Rembrandt te innen. Maar Rembrandt wist de broer in te palmen. In opdracht van de schilder kocht die vervolgens een buurvrouw van Geertje om, om in de buurt praatjes over haar te verzamelen. Geertje kwam er daarin niet goed vanaf. Zo slecht zelfs dat de burgemeesters besloten haar te laten opsluiten in het Spinhuis — het tuchthuis voor vrouwen — in Gouda. Pas na vijf jaar werd Geertje vrijgelaten. (liefde voor de 22 jaar jongere Hendrickje Stoffels. Hendrickje Stoffels, die al enige tijd Rembrandts huishoudster was geweest, trok bij hem in. Dit leverde Rembrandt in 1654 een officiële berisping van de Kerk op, omdat hij 'in zonde leefde'.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 731.