kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 09-10-2008 voor het laatst bewerkt.

Georg Raphael Donner

Oostenrijks beeldhouwer, 24.05.1693 Esslingen (Niederösterreich) - 15.02.1741 Wenen.

Hij was, na een kort verblijf in Italië, vnl. werkzaam te Wenen, Salzburg en Bratislava (Pressburg). Hij was de grote meester van de Oostenrijkse rococosculptuur; zijn door Italiaanse voorbeelden beïnvloede stijl vertoont evenwel reeds classicistische trekken. Als materiaal gebruikte hij dikwijls lood. Zijn werken zijn zelfstandig gedacht, niet ondergeschikt aan de architectuur. Bekend zijn zijn trappenhuissculpturen (1726; Schloss Mirabell, Salzburg), het hoogaltaar van de dom te Bratislava, waarvan resteren St.-Maarten en de bedelaar (1733–1735), en de fontein op de Neuer Markt (1737–1739; Wenen; originelen in Barockmuseum, Wenen).

In zijn laatbarok werk (beeldhouwgroepen, soms ook loodwerk) wordt de gracieuze rococostijl verbonden met het meer berekenende van de preklassiek. Zijn belangrijkste werken zijn te vinden in Wenen (fontein op de Nieuwe Markt), Pressburg (Sint-Martinusgroep in de Dom) en Salzburg (beelden in het trapgebouw van het slot Mirabell). (25 eeuwen 210)

Werken:
. Putto op trapleuning, 1726-27, Untersbergsmarmer, lengte 90, Salzburg, Slot Mirabell
In 1721 kreeg Johann Lucas van Hildebrandt van de aartsbisschop van Salzburg de opdracht het slot Mirabell grondig te verbouwen. Een van de betoverendste ruimten die hierdoor ontstaan zijn, is het trappenhuis. De trap beeldde bij uitstek de beweging uit en was als zodanig het lievelingsonderwerp van de barok. Maar in Salzburg wordt de beweging niet alleen in de loop van de trap zelf uitgedrukt, maar ook de leuning met zijn stenen versieringen neemt de beweging over en lijkt wel te verglijden als de deining van de zee. En alsof dat nog niet voldoende is zitten, liggen en luieren onbeschaamd putti erop in de meest verschillende houdingen. Zij zijn gebeiteld door Donner, een van de belangrijkste beeldhouwers van de Oostenrijkse barok. Hij geeft de kinderlijke lichaampjes vol levenslust in telkens nieuwe houdingen weer. De versiering van het trappenhuis in Salzburg is een van de weinige werken van Donner in steen; meestal heeft hij metaal gebruikt, vooral lood. (KIB bar 158)

. Sint-Maarten, 1733-1735, lood, hoogte 275, Bratislava, Kathedraal
Een opdracht van de primaat Graaf Imre Esterházy, aartsbisschop van Esztergom, voor het nieuwe barokke hoogaltaar van de Pozsony (Bratislava) kathedraal dat het oude gotische altaar moest vervangen. Het beeld werd verwijderd tijdens de neogotische restauratie van de kathedraal in 1865, maar in 1912 werd het in de zuidelijke beuk van geplaatst. Twee engelen van Donner voor hetzelfde barokaltaar bevinden zich in de Hongaarse Nationale Galerij te Boedepest. De jonge sint-Maarten is weergegeven in de nationale Hongaarse ceremoniale klederdracht en draagt de wapenen van de jonge Imre Esterházy. (wga)

. De traun, voltooid 1739, lood, 167x212, Figuur van de fontein op de vroegere Mehlmarkt, de zgn. Providentiafontein (totale hoogte 337) (nu Neumarkt) te Wenen, Wenen, Barockmuseum
Door het zachte metaal (lood) met zijn matzilveren glans wordt het gevoelig gemodelleerde oppervlak van het lichaam door het spelen van het licht tot in de kleinste nuances weergegeven. De opdracht van de stad Wenen tot het ontwerpen van een fontein op de Mehlmarkt (nu Neumarkt) heeft Donner in lood uitgevoerd. Op een hoog voetstuk zit in het midden Providentia als allegorische voorstelling van de vooruitziende blik, de wijze stadsregering. Op de rand van de fontein zijn de vier voornaamste zijrivieren van de Donau opgesteld in de vorm van twee vrouwen en twee mannen (de Traun, de Enns, de Mark en de Ybbs). Donner maakt hier gebruik van een heel oud onderwerp voor fonteinen. Verbazingwekkend is de personificatie van de Traun; een jonge man beklimt vol natuurlijke beweging de rand van de fontein; één been heeft hij er al bovenop, het andere raakt nog juist de aarde aan. Hiermee wordt de beperkende ruimte van de fontein verbroken en de plek waar de toeschouwer zich bevindt, mede betrokken in het kunstwerk. Ook dat is een motief van de barok, zoals bvb. Bernini dat al eens in een ontwerp voorgesteld heeft. Donner schijnt met zijn lichaamsverhoudingen en rust al vooruit te lopen op het classicisme, maar hij behoort toch volkomen bij de barok. (KIB bar 158; wga)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1113.