kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 10-10-2008 voor het laatst bewerkt.

Giovanni Pisano

Italiaans beeldhouwer en bouwmeester, ca. 1245 Pisa - na 1317.

Een zoon van Nicola Pisano. Hij werkte met zijn vader aan de kansel te Siena (1265-68) en aan de Fontana Maggiore te Perugia (1278). Van 1284-99 was hij bouwmeester van de dom te Siena en hij werkte vanaf 1295 aan het baptisterium van Pisa. Van ca. 1275 dagtekent een Madonna met Kind. Van 1285-99 werkte hij aan de plastische decoratie van de westgevel van de dom te Siena; van 1298-1301 voerde hij de kansel uit voor de San Andrea te Pistoia en van 1302-1310 de kansel van de kathedraal te Pisa, waar reeds een preekstoel stond van zijn vader. Bij Pisano wordt alles opgeofferd aan de uitdrukking van het hartstochtelijke gevoel. (Summa)

. De moord op de onschuldige kinderen (detail van de kansel van de San Andrea te Pistoia), 1294-1301, marmerpaneel, hoogte 84, Pistoia, San Andrea

. Preekstoel in de dom van Pisa, 1303-1312, Pisa, Kathedraal
Toen de preek tijdens de godsdienstoefening een meer een meer belangrijke plaats ging innemen maakte de ambo (podium) plaats voor de kansel. In Italië verschijnen onder de invloed van de Franciscanen en Dominicanen de eerste preekstoelen in de 13de eeuw; in de noordelijke landen komen ze pas in de 15de eeuw in gebruik. De kansel wordt versierd met beeldhouwwerk en reliëfs en krijgt zodoende het karakter van het scholastische beeldverhaal. Dit betekent dus een afwijking van de in Frankrijk heersende opvatting die beelden voornamelijk aan de kerkportalen aan te brengen. In het werk - vooral dan van Niccolo Pisano - komt duidelijk naar voren dat men bewust ernaar gestreefd heeft de Antieken na te volgen. Hiertoe heeft keizer Frederik II in Apulië - waaruit Pisano afkomstig was - de stoot gegeven. De Oudromeinse kunst verdrong de statige gestalten en de reliëfs op de kansels tonen duidelijk de terugkeer aan naar de levendige en ruimte vullende reliëfstijl van de antieke sarcofagen. (KIB late me 76)

Giovanni's tengere, wiegelende figuren met hun sierlijke draperieën wekken geen herinneringen aan de klassieke Oudheid, noch aan de Visitatiegroep van Reims op, maar weerspiegelen de elegante stijl van het koninklijke hof in Parijs, die in het laatste deel van de 13de eeuw voor de gotiek de algemeen aanvaarde formule was. Ook de reliëftechniek is veranderd: voor Giovanni Pisano is de ruimte even belangrijk als de plastische vorm. Zijn figuren worden niet op elkaar gepropt; ze staan ver genoeg van elkaar af om ons de gelegenheid te geven ook het landschap te zien van waaruit ze opdoemen; iedere figuur heeft een kleine eigen ruimte gekregen. Zo schijnt Giovanni de tendens naar "ontstoffelijking" te volgen die wij omstreeks 1300 ten noorden van de Alpen hebben opgemerkt. Hij blijft hierbij echter binnen zekere grenzen. (Janson 317-318)

Volgens Janson is de preekstoel van het baptisterium van Pisa het werk van Niccolo Pisano uit 1259-1260. Zijn werk is terecht omschreven als dat van "de grootste - en in zeker opzicht de laatste - der middeleeuwse classicisten". Zowel wat de architecturale omlijsting betreft als de gebeeldhouwde onderdelen zelf doet de preekstoel in het baptisterium van Pisa zo klassiek aan, dat het ons op het eerste gezicht niet gelukt om hier gotische elementen op te sporen. Toch zijn die elementen we te vinden, namelijk in de vorm van de bogen, de afwerking van de kapitelen en de staande figuren op de hoeken (die de indruk wekken van klein geworden afstammelingen van de stijlfiguren op de gotische kathedralen van Frankrijk). Nog opvallender is misschien wel het gotische medegevoel dat tot uitdrukking komt in de verhalende tonelen. (Janson 317)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1017.