kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Guillaume Bijl

Belgisch beeldhouwer, installatie-kunstenaar, geboren in 1946 te Antwerpen. Woont en werkt in Antwerpen.

De Antwerpse kunstenaar Guillaume Bijl is vooral bekend door zijn 'Compositions Trouvées', een allusie op Duchamp, en zijn grootschalige installaties zoals kapsalons, biljartzalen, autorijscholen en grootwarenhuizen op gelijke schaal. Bijl kwam uit onvrede met het cerebrale van de conceptuele kunst van de jaren '70 tot ruimtelijke installaties waarin hij de alledaagse werkelijkheid letterlijk reconstrueerde en stelt daarmee vragen over de artificiële waarden van de hedendaagse samenleving en over het kunstinstituut zelf. Vooral wanneer zijn ingrepen buiten de muren van een galerie of museum worden geplaatst, is banaliteit haast niet meer van kunst te onderscheiden.
Zelf beweert hij de decors van zijn tijd te tonen. De sociale context en de lokatie bepalen de keuze. Dit verhevigd realisme slaat door naar surrealisme en absurdisme.
In tegenstelling tot de ready-mades van Duchamp isoleert Bijl de voorwerpen niet van hun omgeving en verheft hij ze niet tot kunst. Hij wijzigt alleen de contekst, en toont daarbij de banaliteit en de lelijkheid van onze leefwereld aan. Hij kreëert een getrouwe representatie op schaal 1/1 van situaties en plaatsen uit het dagelijks leven in de 'tempel van de kunst', zodat de bezoeker bijna vergeet dat hij het werk ziet in een museum.

Biografie
Guillaume Bijl is een autodidact. Hij volgde een theateropleiding, maakte decors en heeft geschilderd.

Vanaf de jaren zeventig maakt hij ruimtelijk werk en zoekt hij een alternatief voor de conceptuele kunst, die volgens hem te ver staat van het grote publiek.

Transformatie-installaties
Guillaume Bijl wil de kijker direct bij de kunst betrekken. Dit komt sterk tot uiting in de reeks ‘Behandelingen’ (1975-78), een project dat om praktische redenen echter nooit is uitgevoerd. In een geënsceneerd decor zou de toeschouwer een soort van levensfasebehandeling ondergaan. Deze reeks vormde de basis voor de latere ‘Transformatie-installaties’, die Bijl zelf een realiteit in de onrealiteit noemt.

1979 Galerie Ruimte Z, Antwerpen
In 1979 opende de kunstenaar zijn eerste Transformatie-installatie. In een fictief pamflet laat Bijl de overheid besluiten dat kunst overbodig is en dat alle kunstinstellingen dan ook omgevormd moeten worden tot ruimten met een sociaal nut. Nochtans is dit kader noodzakelijk om Bijl's werk als 'kunst' te kunnen identificeren. De eerste kunstruimte die zo'n ingreep ondergaat, is de Antwerpse galerie Ruimte Z, die getransformeerd wordt tot een autorijschool (Autorijschool Z, 1979).

In de jaren tachtig volgen een schier oneindige reeks van winkelinstallaties, een biljartzaal, een kapsalon, een centrum voor beroepsopleiding, een zaal in een psychiatrische instelling ,een rekonstruktie van een tentoonstelling met fiktieve Amerikaanse kunstenaars, een lokaal voor een missverkiezing, een diner voor een politieke partij, een wassalon, een rustieke Belgische modelwoning. Hij stelt complete winkelboedels ten toon, met prijskaartje en al. Rollen tapijt, zo bij de tapijthandelaar vandaan. Een galerie als viswinkel vermomd, of als autorijschool ingericht, enz. De realiteit is voor Bijl het boeiendste uitdrukkingsmateriaal.

Met zijn inrichtingen zaait hij verwarring en worden de bezoekers met hun neus op de (on)werkelijkheid gedrukt. Zo vervangt Bijl schijnbaar 'echte' kunst voor de 'gewone' werkelijkheid, maar dan vaak nog wel geïsoleerd in een galerie of museum. Het wordt pas echt verwarrend als zijn ingrepen buiten deze kunstcircuits plaatsvinden, op straat om ons heen.

Guillaume Bijl verdeelde zijn werk zelf onder in vier kategorieën:
. De eerste zijn de 'transformatie-installaties', waarbij hij een realiteit inschakelt in een niet-realiteit: hij plaatst een sociaal of ekonomisch nutsbedrijf in het per definitie niet-funktionele kader van de kunst. Hij transponeert een volledig interieur of een opstelling van bestaande objecten naar de vervreemdende context van een galerie of museum. Deze installaties functioneren tezamen als een catalogus voor conventies en codesystemen, en ogen zo realistisch dat de argeloze bezoeker er spontaan in kan trappen.
. De tweede kategorie is die van de 'situatie-installatie' die als ersatz- of schijnwerkelijkheid funktioneert. Een goed voorbeeld hiervan is het tentoonstellingsprojekt met 'valse', onbestaande kunstenaars. De situatie-installaties werken volgens het omgekeerde principe. Daar blijft context bewaard, maar zet een kleine ingreep alle vanzelfsprekendheid weer op losse schroeven. Zo bracht Bijl een stuk ‘Romeinse straat' aan de oppervlakte in het museumpark in Antwerpen.
. Ten derde zijn er de 'compositions trouvées', die sinds 1983 dienst doen als hedendaagse stillevens. De composities zijn voorstudies of 3-d schetsen voor de grote transformatie-installaties. Deze nemen de vorm aan van een nadrukkelijk geïsoleerd stilleven met bijvoorbeeld enkel een bedsprei, een hoekje met Chinese waren of en vitrine kast met uurwerken. ‘Compositions Trouvées’ tonen kleine uitsnedes uit de realiteit. Ze hebben een autonome functie en beschadigen de bestaande situaties niet. Banale voorwerpen worden uit hun context gehaald en in het museum geplaatst. Hier wordt de grens tussen kunst en realiteit in vraag gesteld.
. De 'sorry's' tenslotte, kleine absurde combinaties van bestaande voorwerpen vanaf 1987 ontwikkeld, vormen absurde en poëtische voorstellingen van een denkbeeldige realiteit. In zijn Sorry-installatie permitteert hij het zich met minutieuze imitaties af en toe wat meer aan Magritte reminescerende poëtisch absurde combinaties aan te gaan, met daarin meestal een paar bewegende elementen.

Guillaume Bijl's installaties evoceren de tegenstelling natuur - kultuur op indringende en direkte wijze. Reeds in de 'psychiatrische kliniek' uit 1981 verwerkte hij kamerplanten, die als een soort minimum 'condition humaine' fungeren om van een menswaardig bestaan te kunnen spreken.
In zijn 'turnzaal' uit 1983 vervullen kamerplanten de rol van ersatzelement, een schijn van natuur in een lelijke, banale, 'kultuurlijke' wereld. Het artistieke is leugenachtig, reproduceert. Bijl spreekt over zijn werk als 'driedimensionele stillevens', met een vanitassymboliek, een morele dimensie die in zeventiende eeuw niet zou hebben misstaan.

Bijl creëerde een magistraal uitstalraam met wassen beelden voor de Documenta IX, in de zomer van 1992 te Kassel.

Naast zijn ‘Transformatie-installaties’ maakt Bijl ook ‘Situatie-installaties’. In de alledaagse omgeving pleegt hij kleine, beeldverstorende ingrepen zoals het plaatsen van opgezette meeuwen in de stad (Bird Installation, 1992) of van een Romeinse straat in een park (Roman Street, 1994). Door iets toe te voegen aan de sociale of publieke ruimte ondermijnt hij de realiteit ervan.

Bijl bevraagt de artificiële waarden van onze samenleving. Met zijn oeuvre speelt hij in op het fenomeen van het cultuurtoerisme en focust hij op de banaliteit van het massatoerisme. Bijl bevraagt daarbij ook het statuut van de hedendaagse kunst. Is het kunstwerk geen kitschobjekt bij uitstek geworden? Daartoe plaatste hij bijvoorbeeld een vlaggetje met het opschrift "Opgepast. Kunst!" bij één van zijn installaties.

1998 overzichtstentoonstelling, "Spiegeltjes aan de wand"
Bijl bouwt aan "een visuele, kritische archeologie van onze tijd". Zijn werk is een 'humoristische inventarisatie van onze westerse beschaving." Hij is conservator van onze cultuur. Als beeldend kunstenaar lijkt hij zich telkens te beperken tot het etaleren van serieprodukten en het reconstrueren van situaties waarin life-style van de mens uit de late twintigste eeuw het fraaist wordt getypeerd. In Bijl's oeuvre is geen ruimte voor erotiek of esoterische dubbelzinnigheid. Hoewel tal van installaties handelen over de vrijetijdsmaatschappij met alle bijbehorende spontaniteit en pseudo-intimiteit, valt er nooit een greintje plezier te beleven. Bij hem is alles verontrustend clean. Bij Bijl kunnen de reeks spiegels in vergulde kaders op zich reeds volstaan. In deze alledaagse "Composition trouvee" komt zijn strategie het meest radicaal tot uiting: de esthetiek van de simulatie als ultieme valstrik voor de kijker. Tenminste voor even projecteert de bezoeker zich onwillekeurig in de vertrouwde objecten en biedt hij daardoor zijn zelfbeeld aan als blikvanger voor een schijnvertoning. Daarna voelt hij zich onvermijdelijk weer op zichzelf teruggeworpen, maar nu hopelijk ook bewust gemaakt van zijn kijkgewoontes en zijn automatische gehoorzaamheid aan codes en conventies. Het Bijl-effect openbaart zich meestal pas ten volle na het verlaten van de tentoonstelling, bij het passeren van de echte etalages. Onschuldig flaneren met de ogen van de consument is er dan niet meer bij.

1998/99 De Paviljoens De Vier Jaargetijden, Titel: Herfst
Met Herfst ondergaat het 5e paviljoen de metamorfose van een rariteitenkabinet, waarin Guillaume Bijl treffende, zogenaamd echte, voorwerpen presenteert van beroemde en reeds overleden personages. De bril van Mahatma Ghandi, de lipstick van Marilyn Monroe en een joggingschoen van Lady Di kunnen in de vitrines van Bijls twintigste eeuwse Wunderkammer bewonderd worden. Bijl grijpt Herfst aan om 'iconen' van vergane glorie in een cultuurtoeristisch kader te plaatsen. Hiermee demonstreert hij de oppervlakkigheid van toeristische consumptie en de onoverbrugbare kloof tussen beschouwer en historie.

2007 Guillaume Bijl op beeldenexpo in Münster
Guillaume bijl, een van de 35 deelnemers aan de indrukwekkende beeldenexpo Skulptur Projekte Münster 2007, stelt er zijn installatie "Archeological Site (A Sorry Installation) tentoon. Zijn kunstwerk is een nagebouwde en aangepaste reconstructie van een opgraving, waarbij een neoromaanse kerktoren, compleet met windhaan, wordt blootgelegd; een absurdistisch idee dat een persiflage is op soortgelijke toeristische sites en ontegensprekelijk tot relativering moet leiden. Info: www.skulptur-projekte.de (zie ook www.kunstkanaal.net)

Websites: www.muhka.be, www.smak.be


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 9.