kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Gustav Klimt

Foto gemaakt door d'Ora, 1908

Oostenrijkse schilder, beeldhouwer, lithograaf, graficus en tekenaar, belangrijke vertegenwoordiger van de Weense Jugendstil, geb 14-7-1862 in Baumgarten, gest 6-2-1918 in Wenen.

Ondanks zijn eenvoudige afkomst klom de jonge Gustav op tot de belangrijkste schilder van de Weense society. Met zijn voorkeur voor decoratieve motieven en symbolische beelden had Gustav Klimt een beslissende invloed op de Weense Jugendstil, met name op het werk van de kunstenaars en ambachtslieden van de Wiener Werkstätte.
Klimts werk vormt het hoogtepunt van de Weense Jugendstil, die als een rechtstreekse uiting en laatste formele opleving van het fin de siècle kan worden gezien. Het wordt gekenmerkt door o.a. de symbolistische, veelal erotisch gekarakteriseerde thematiek en een esthetisch exclusieve schilderkunst met een speciale nadruk op het decoratieve en ornamentele. Klimt had een grote invloed op schilders als Egon Schiele en Oskar Kokoschka.
De Weense kunstenaar Gustav Klimt, getrouwd met het model Emily Flöge (De Kus), behandelde vaak en graag het thema vrouwen. Vrouwen verschenen zowel in zijn vroege historische schilderijen als de allegorische en erotische tekeningen en geschilderde portretten.

levensloop
Klimt werd geboren in Baumgarten, een voorstadje van Wenen, als oudste zoon uit een arm gezin. Zijn vader was een goudgraveerder en allicht daardoor kreeg Gustav de smaak voor het goud te pakken, dat hij zo vaak gebruikte in zijn werk.

1876-1882 Op veertienjarige leeftijd werd hij met een beurs in staat gesteld de Kunstnijverheidsschool in Wenen te bezoeken. Hij studeerde aan deze Kunstgewerbeschule van Wenen bij Ferdinand Laufberger. Ferdinand Laufberger was een van de grote vertegenwoordigers van de decoratieve schilderkunst in Wenen.

Gustav Klimt toonde tijdens zijn studie al zoveel talent dat hij toen al van commissielonen kon leven.
Klimts vroege werk stond sterk onder invloed van de academische klassieke traditie van vooral Hans Makart.

In 1883 richt hij samen met zijn broer Ernst Klimt en schoolvriend Frans Matsch een schildersbedrijfje op voor wanddecoraties. Zij maken van 1882-1892 wand- en plafondschilderingen voor o.a. de theaters van Reichenberg(1882), Fiume (1883), Karlsbad (1886), de Hermesvilla in Lainz bij Wenen (1885), het Wiener Burgtheater (18861890) en het Kunsthistorisch Museum in Wenen (1890-1891). Dit historiserende werk verraadt duidelijk de invloed van Makart.

In een periode waarbij de Weense middenklasse zich vooral spiegelde aan de adel, waren er veel mecenassen en Klimt wordt snel populair als schilder van architectonische decoraties in musea, theaters en kerken.
1886-1888 voert met zijn schildersbedrijf een plafondbeschildering in het Burgtheater van Wenen uit.
1890-1892 Beschilderingen van de boogvullingen en de panelen tussen de zuilen in het trappenhuis van het Kunsthistorisches Museum, Wenen.

In 1888 krijgt hij het gouden Kruis van Verdiensten (Goldene Verdienstkreus) en in 1890 wint hij de Kaiserpreis (400 gulden) met zijn schilderij 'Zuschauerraum im alten Burgtheater, Wien'.

In 1891 treedt hij toe tot het Künstlerhausgenossenschaft.

De Sezession
Na de dood van zijn broer in 1892 maakte Klimt zich steeds meer los van de academische traditie en in 1897 richt hij samen met Rudolf von Alt, Joseph Maria Olbrich en Josef Hoffman de Wiener Sezession-beweging en het tijdschrift VER SACRUM op om zich af te zetten tegen de traditionele opvattingen en zich af te keren van de schilderkunst van het historisme. Tot de breuk met de beweging in 1905 zou hij voorzitter zijn.
De Sezession wilde een nieuwe kunst waarbij architecten, beeldhouwers, ontwerpers en schilders nauw samenwerkten. Er werden in een door Josef Olbrich ontworpen bouwwerk, het Sezessionhaus, tentoonstellingen georganiseerd, waarin aandacht was voor vernieuwende kunstenaars uit binnen- en buitenland, zoals Jan Toorop, MackIntosh en M. Klinger.

In de 19de eeuw waren de Oostenrijkse kunstenaars, net als hun collega's in de rest van Europa, voornamelijk gericht op het heroische verleden en de natuur. De verheerlijking leidde tot talrijke historische en landschapschilderingen van onder andere Hans Makart (1840-1884), de bekendste schilder uit de romantiek, maar niet tot vernieuwingen. Die zette pas aan het eind van de 19de eeuw in: met Gustav Klimt begint de moderne tijd in de Oostenrijkse beeldende kunst. Klimt was de motor achter de vrolijke en verfrissende kunstrichting die internationaal bekend werd als Jugendstil of art nouveau. Onder aanvoering van Klimt verenigden de Oostenrijkse beeldende kunstenaars die zich afzetten tegen de conservatieve kunstrichtingen, zich onder de naam Sezession (1897), dat ook letterlijk afscheiding betekent. Deze progressieve stroming triomfeerde hoofdzakelijk in Wenen. Architect Olbrich kreeg de opdracht een expositie- en ontmoetingsruimte voor de afgescheidenen te ontwerpen. U kunt er tegenwoordig nog de indrukwekkende Beethoven fries van Klimt aanschouwen. Gustav Klimt creeerde een aantal uiterst geraffineerde en toentertijd gewaagde schilderwerken, met een duidelijk eigen handschrift. Het eigene van zijn werk zit vooral in de symboliek, zijn bewondering voor Byzantijnse mozaieken en iconen die zich bijvoorbeeld uit door een overvloedig gebruik van de kleur goud, het rijke, decoratieve lijnenspel en de door de Japanse houtsnijkunst beinvloede verfijning.

In 1898 neemt Klimt deel aan de eerste tentoonstelling van de Sezession en werkt hij voor het tijdschrift Ver Sacrum.

In 1898 wordt hij erelid van het internationale kunstcomité in Londen.

Na een historisch georiënteerde beginperiode komt Klimt omstreeks 1900 tot zijn eigen stijl, waarin bij een nauwkeurige weergave van de natuur verbindt met een ornamentale stilering. Hij ontwikkelde een eigen vlakmatige stijl, waarin hij herkenbare voorstellingen en ornamentele elementen tot een decoratief geheel verbindt. Het grootste deel van zijn werk is dan gewijd aan erotische thema's, met een symbolistische betekenis.

1900 Hij werkt mee aan de Wereldtentoonstelling in Parijs.

Van 1900-1903 maakt hij muurdecoraties voor de aula van de Universiteit van Wenen over de thema's filosofie 1900, jurispredentie en geneeskunst 1903, Neue Wiener Universität. Zijn werk veroorzaakt een schandaal en wordt niet aangebracht.

Zijn in deze tijd gemaakte werk stuitte door het sterk erotisch getinte symbolisme vaak op afwijzing. Gaandeweg kreeg hij meer en meer kritiek en werden zijn schilderijen geweigerd op tentoonstellingen. Vanaf dan zal hij nog enkel privé-opdrachten aanvaarden.

De inhoudelijke en formele invloed van Puvis de Chavannes en fernand Khnopff blijkt uit de golvende ornamentele lijnen en de subtiel decadente erotiek (De Hoop, 1903, Turijn, Gallerie Galatea; Judith met het hoofd van Holofernes, ca 1901, Wenen, Österreichische Galerie; Salome, 1909, Venetië, Ca 'Pesaro, Museo d'Arte Moderna; De Maagd, 1913, Praag, Národni Galerie). Maniëristische lichamen, die uit mozaïekachtige, het gehele beeld in beslag nemende vlakgeometrische patronen tevoorschijn komen, domineren de schilderijen. De sterk kunstmatige uitbeelding van de lichamen vormt een merkwaardige tegenstelling met de abstracte ornamenten; goud en fijnzinnig gebroken leuren vormen delicate combinaties.

Goudvissen ca. 1901-02, Olieverf op doek 181 x 66,5 cm Japanse houtsnede, wordt een voortdurend verschijnen en weer verdwijnen van de gestalten teweeggebracht, symbool voor het ondoorzichtige spel van de raadselachtige vrouw met de man.
De tussen de figuren uitgespaarde ruimte bezit een eigen waarde: zij kan als de vorm van een vis worden geduid, en verwijst daardoor opnieuw naar het leidende motief van het schilderij. Van oudsher, en in het bijzonder weer bij Froud, gelden vissen als sexuele symbolen uit de wereld van de droom.

1902 Creëert zijn Beethoven-fries voor de Wiener Sezession. monumentale werk luidt zijn “gouden” stijl in. Aanvankelijk was de Beethovenfries alleen bedoeld voor de duur van de tentoonstelling en werd daarom direct op de muur geschilderd met licht materiaal, zodat ze gemakkelijk te verwijderen zou zijn.

Judith (1901/05-1908) Gesamtkunstwerk. De tentoonstelling vond in 1902 plaats ter ere van Max Klinger, wiens Beethoven-sculptuur het middelpunt vormde. Rondom Beethoven bestond in die jaren een regelrechte cultus, die vooral werd geschraagd door de verering van Franz Liszt en Richard Wagner. Klimt en zijn vrienden zagen in Beethoven de belichaming van het genie en in zijn werk de verheerlijking van de liefde en de opoffering die de mensheid zou kunnen brengen.
Josef Hoffmann ontwierp de binnenarchitectuur voor de tentoonstelling. Hij gebruikte ruw beton om de ruimte zo neutraal mogelijk te maken. Daarnaast was een synesthetische belevenis gepland, waarin de muziek van Beethoven betrokken werd.

In 1903 reist Klimt naar Ravenna; de indruk van de byzantijnse mozaïeken weerspiegelt zich in zijn werk in de overvloedige toepassing van goud en van een indeling in kleine kleurvlakjes.

Aan het eind van 1903 wordt de uitgave van VER SACRUM gestaakt. In 1904 neemt Klimt deel aan exposities in Duitsland, o.a. in Dresden en bij de Münchner Sezession. In 1905 exposeert hij op de 11. Deutsche Künstlerbundausstellung in Berlijn.

1905 Ontwerpen voor een mozaïek in het Palais Stoclet, Brussel.

Wiener Werkstätte
1905 Gustav Klimt kon niet aarden in Wiener Sezession en samen met zijn vrienden uit de 'Klimt-groep' (waaronder Auchentaller, A. Böhm, A. Hölzel, J. Hoffmann, M. Kurzweil en o. Wagner) verlaat hij de Wiener Sezession om vervolgens de nieuwe beweging, Kunstschau, Wiener Werkstätte op te richten, waarbij hij wel het motto van de Sezession hanteert: 'Elk tijdperk zijn kunst en kunst haar vrijheid.'

Klimt werd de meest gezochte damesportrettist in de hogere kringen van Wenen (Emilie Flöge, 1902, Wenen, Historisches Museum; Margarete Stonborough Wittgenstein, 1905, München, Neue Pinathotek; Fritza Riedler, 1906, Wenen, Österreichische Galerie). De personen zijn in geheel ongebruikelijke composities op afstand gezet en licht gestileerd afgebeeld en tegen ornamenten afgezet.

Daarnaast schilderde Klimt ook steeds weer landschappen in een synthese van impressionistische en symbolistische stijltendensen. De objecten worden in een ornamenteel abstract patroon van vlakken opgelost en de stemmingen worden door een gedifferentieerde belichting aangegeven (Papaverweide, 1907 Oostenrijkse kunstenaar Gustav Klimt vooral bekend werd door zijn met symboliek beladen portretten van de Weense bourgeoisie, vormen ook de landschappen een belangrijk onderdeel van zijn artistieke loopbaan. Jarenlang bezocht Gustav Klimt in de zomermaanden het Oostenrijkse en Italiaanse platteland. In een groot aantal van de bijzondere landschappen, die in de zomermaanden tot stand kwamen, speelde en experimenteerde Gustav Klimt met compositie en stijl en blijkt zijn interesse en verbondenheid met eigentijdse kunstenaars.

1906-1909 Reizen naar België, Engeland, Florence, Parijs en Madrid.

1908 De kus (Der Kuss), 180 x 180 cm, Slot Belvedere Wenen Brussel (architect Josef Hoffmann).

Na de fase van de 'gouden stijl', d.w.z. na ca. 1910, valt in het werk van Klimt, naast een nieuwe kleurrijkdom onder invloed van Matisse, een streven waar te nemen om de te starre stilering te verzachten.

In 1917 wordt Klimt erelid van de academies voor beeldende kunsten in Wenen en München.

In 1919 wordt hij erelid van de Academie van Schone Kunsten in Wenen, na eerst als professer geweigerd te zijn.

Gustav Klimt overleed op 55-jarige leeftijd in Wenen. Hij is begraven op het Hietzinger Friedhof in Wenen. Op de steen staat zijn typerende handtekening gebeiteld.

Er zijn ongeveer 4000 van zijn werken bewaard gebleven. Zij dienden vaak als schetsen voor zijn portretten.

1992 Retrospectieven in het Kunsthaus in Zürich.

Als graficus werkte Klimt bijna uitsluitend voor de autotypie. Zijn themakeuze vinden we ook op zijn schilderijen terug: symbolistische allegorieën met gebruikmaking van mythen uit de Oudheid en associatieve voorstellingen in de zin van Freuds psycho-analyse. De getekende lijn wordt bij hem tot een zo gevoelig expressiemiddel dat door dè ambachtelijk-'technische overdracht naar de houtsnede of ets juist het wezenlijke ervan verloren gaat.

'Wat tekent Klimt? Bijna altijd vrouwelijke naakten. Nooit wordt hij het moe de golvende lijn van een bekken, de melodieuze ritmiek van een heup of de zachte ronding van een schouder in tere lijnen vast te leggen. Jonge vrouwen, fier met hun boezem omhoog of gehurkt met opgetrokken dijen, komen in allerlei varianten in zijn werk terug. Zijn zinnelijkheid kent geen grenzen. Het is verbazend met welk een genoegen hij zijn sensuele gevoelens in artistieke beelden weet te vertalen. Voor deze afbeeldingen gelden de woorden van Sar Péladan: "Bezielde tekening, gevoelvolle lijn, doorleefde vorm - gij geeft onze dromen gestalte."
De typen waar hij van houdt bevallen natuurlijk niet iedereen. Blonde Germaanse schoonheden lijken hem mogelijk niet apart genoeg, of misschien vermijdt hij hen omdat de Germaanse rondborstigheid niet past bij de slanke lijnen van de moderne vormgeving - hoe dan ook, hij geeft de voorkeur aan een wat meer Grieks georiënteerd type van een sterk Oudtestamentische hautgout, dat zeker niet iedereen sympathiek zal zijn. Maar dat hij datgene wat hij zelf voor mooi houdt met een ongekend raffinement weet uit te beelden, kan men niet ontkennen.' (R. Muther)

Tijdens zijn loopbaan werd Gustav Klimt meermaals beschouwd als een vuile pornograaf en werden zijn werken vaak achter een scherm getoond om vooral jonge mensen niet aan te zetten tot ontucht.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 21.