kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 19-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Hélio Oiticica

Hélio Oiticica (1937-1980) is een in Brazilië geboren kunstenaar, die in de jaren zestig en zeventig actief was.

Hélio Oiticica behoort samen met o.a. Lygia Clark tot de Neo-Concrete groep waarbij subjectieve en organische elementen (opnieuw) werden geïntroduceerd. Hij is een belangrijke figuur van de Braziliaanse avant-garde in de zestiger en zeventiger jaren. Zijn generatie deelde de elementaire veronderstelling dat culturele verandering noodzakelijk was voor sociale transformatie.

Oiticica studeerde vanaf 1954 aan de Escola do Museu do Arte Moderna in Rio de Janeiro. Hij was lid van de 'Grupo Frente', opgericht door Ivan Sherpe, bij wie hij schilderen gestudeerde had.

In 1959 richtte Hélio Oiticia samen met Amilcar de Castro, Lygia Clark en Franz Weissmann de 'Grupo Neoconcreto' op, die echter in 1961 alweer ontbonden werd. De neoconcrete beweging wees het ezel-schilderen af en probeerde de ervaring van kleur, in ruimte en tijd te verplaatsen, zoals in het werk van Mondriaan.

In de zeventiger jaren verbleef hij in New York.

Homage to Mondriaan

Geïnspireerd door de kleurtheorieën van Mondriaan en de neo-concrete beweging in Brazilië, onderzocht Oiticia in zijn vroege werken de fundamentele structurele kwesties van kleur en schilderen. Hij streefde ernaar de passiviteit en inertie van het vlak te overwinnen door werken vrij in de ruimte te hangen en door zijn opgehangen kleurvlakken zo in te richten dat de kijker er tussen kon lopen.

De werken uit Oiticia's vroege carrière laten een duidelijke affiniteit zien met meesters uit het modernisme als Paul Klee, Kasimir Malevich en Piet Mondriaan maar laten toch ook een heel eigen benadering zien. Kleur wordt geleidelijk vrij gemaakt van het beeldvlak en krijgt ruimtelijke vorm in volgende series werken, welke opgehangen schilderijen en reliëfs bevatten, sculpturele objecten, toegankelijke omgevingen en "bewoonbare schilderijen" - capes, tenten en banners ontworpen om gedragen te worden of om in te verblijven terwijl je op het ritme van de samba danst.

In een serie innovatieve experimenten, transformeerde Hélio Oiticica de ondersteuning van het kunstwerk tot een levend element. Hij ontwikkelde de Box Bolides, waarin hij ruimtelijke afdelingen introduceert en speelt met openen en sluiten; de Penetrables, cabine's of labyrinthen waar je lijfelijk naar binnen moet gaan en onderzoeken. De meest invloedrijke installatie hiervan was Tropicália (1967), die zijn naam gaf aan de beweging Tropicalismo.

Parangolé, 1964

Voorts de Parangolés, bouwsels die op kleding lijken, capes, banners, tenten om te dragen en in te dansen.
Met deze werken verloor het woord 'ondersteuning' zijn betekenis, in de Parangolé is het lichaam niet de ondersteuning voor het werk, het wordt totaal ingelijfd. Deze werken hebben tot doel een omgevingswereld te creëren waarin de participatie van de toeschouwer essentieel is.

Oiticica's werk is nauw verwant aan de sociale en culturele realiteiten van Brazilië. Zijn omgevingswerken hebben een opzettelijke anti-Beaux-Arts, anti-bourgeois esthetiek, die zich verheugd in de onvoorspelbare poëzie van de straat, zoals de architectuur van de sloppenwijken of de samba, beide vormen van live cultuur waarin iedereen meedoet.
Oiticica's experimenten waren gericht op het vinden van een waarachtige Braziliaanse kunst die de stereotiepe concepties van de Latijns-Amerikaanse cultuur zou overschrijden, niet door zich op een nieuwe conditionering van de deelnemer te richten, maar door het neerhalen van iedere conditionering in een zoektocht naar individuele vrijheid.

17 oktober 2009 - Brand in Rio vernielt collectie van Braziliaanse kunstenaar Helio Oiticica
Bij een brand in Rio de Janeiro zijn vrijdag honderden werken van de Braziliaanse plastisch kunstenaar Helio Oiticica (1937-1980) verloren gegaan. Het verlies wordt geschat op 200 miljoen dollar.
Cesar Oiticica, de broer van Helio, is sinds 1980 verantwoordelijk voor de collectie. Hij preciseerde dat negentig procent van de collectie door de vlammen vernietigd werd.
De werken van de oprichter van de 'Grupo neoconcreto' (1959) bevonden zich in een atelier op de gelijkvloerse verdieping van de woning van Cesar Oiticica in Rio.

websites: www.tate.org.uk, www.universes-in-universe.de, www.wdw.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1664.