kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 30-10-2008 voor het laatst bewerkt.

Hendrik van Balen

Vlaams glas-in-lood kunstenaar en schilder van altaarstukken en kleine kabinetstukken, geboren ca. 1573 Antwerpen - overleden 17 juli 1632 aldaar (volgens een inscriptie op zijn grafsteen). De geboortedatum van Hendrick van Balen is afgeleid van een document uit 1618 waarin hij verklaart 43 jaar oud te zijn. aangezien er geen doopakte is voor Hendrick in de parochies van Antwerpen, dan is 1573 het meest in aanmerking komende geboortejaar: zijn ouders trouwden in 1572; alleen het doopboek voor de St. Joris van 1573 ontbreekt; Van Balen werd in 1592-1593 opgenomen in het gilde als meester (lit. 1881, p. 236-237)

De barokschilder Hendrik (of Hendrick) van Balen (of Baelen) schilderde op kleine panelen of koperen platen overwegend mythologische of bijbelse voorstellingen. Zijn werken bevatten vaak naakten in een mythologische of religieuze scéne geplaatst in een paradijselijke omgeving. Hendrik Van Balen schilderde verschillende altaarstukken. Ook schilderde hij landschappen.

Leerling van Adam van Noort. Zijn omvangrijke oeuvre verraadt invloed van Rubens.

Van Balen was de leermeester van Anton Van Dyck, Frans Snyders, Anthoni Adriaenssen (II), Jan van Balen, Thijs Joys
Van Dyck wordt als leerjongen vermeld in 1609-1610. De Liggeren noemen talloze leerlingen, waarvan sommigen wel en anderen weer niet meester werden (o.a. Hendrick van Erpe en Nicolaes van Erpe, Symon de Man [1602], Anthoni Adriaenssen, Hans van Saligen [1605], Franciscus Lippeloo [1606], Heynrick Ingelants, Fernande Schuermans, Frnchoys Denteer, Anthoni van Dyck, Johannes Driescheren [1609], Hercules Vauseur [1614], Melchior Gommers, Jan van Woelput [1616-17], Andries de Licht, Jan Baptist Goyvaerts [1620-21], François van der Ardenbrugge/ Ertbruggen, Abraham Kols, Octavi Lamens [1625-26], Joannes Baptista Boschi , Hendrick Blom [1627-28], Carel Caudri, Anthoni Lemens [1628-29]

Hij werkte vaak samen met andere meesters, zoals Joos de Momper, Jan Bruegel de Oudere en Jan Brueghel de Jongere, in wier landschapstukken hij als specialist voor de figuratie hoofdzakelijk de elegante figuren schilderde en stijlkritisch veronderstelt men samenwerking met Pieter Bruegel de Jongere, Frans Snijders, Lucas van Uden en Jan Wildens.

Slechts weinig tekeningen van zijn hand zijn bekend. Van Balen zou ook ontwerpen voor glasramen hebben gemaakt.

Drie van zijn zonen (Jan, Gaspar en Hendrik II) waren eveneens schilder.

Biografie
Hendrick was de oudste zoon van Willem van Balen, 'Vettewarier', en Mechtild van Alten, wier huwelijk op 9 februari 1572 (oude stijl) voltrokken werd in de St. Jacobskerk. De hele familie, zonder Hendrick evenwel, werd op 14 augustus 1589 in de St. Jacobskerk met de RK kerk verzoend, d.w.z. dat ze hun protestantisme afzwoeren. Dit betekent ook, dat Hendrick (nog) katholiek gedoopt was (lit. 1881, p. 238-239). Hij trouwde op 11 september 1609 (volgens Liggeren 1872, p. 371 noot 2: 1605) in de St. Jacobskerk met Margriet Briers/de Brier, met wie hij elf kinderen kreeg (lit. 1881, p. 242-246 :hun 7de kind, Maria, wier peetvader op 8 maart 1618 Peter Paul Rubens was, trouwde op 24 juli 1635 in de St. Jacobskerk met Theodoor van Thulden (Liggeren dl.2, p. 574; lit. 1881, p. 244); het negende was Hendrick van Balen (II), gedoopt 16-1-1623 (lit. 1881, p. 245) Zijn weduwe stierf op 23-10-1638 (Duverger dl. 4 p. 273)

Zijn vader was een handelaar in olie, kaarsen en kruidenierswaren. Dit betekende niet dat Hendrick een slechte opleiding heeft gehad. Bij zijn dood bevonden zich verschillende anderstalige boeken in zijn boedel. Als zijn leermeesters worden dan ook verschillende bekende kunstenaars genoemd. Carel van Mander noemt Adam van Noort, maar ook de naam van Marten de Vos wordt in verschillende bronnen genoemd.

Antwerpen 1592 - 1603
In 1592-1593 werd hij als vrije meester opgenomen in het Antwerpse schildersgilde (het St. Lucasgilde), waarvan hij van 1609-10 aan het hoofd stond. Hij ontving in de periode 1602-1603 vier leerlingen van het gilde. Was van 1608-1609 tweede deken van het gilde en 1609-1610 eerste deken.

Tussen 1600 en 1620 schilderde hij originele, kleine kabinetstukken, vaak met mythologische onderwerpen. Naderhand werd hij beïnvloed door Rubens, en kwamen er grote altaarstukken.

Venetië - 1602
Hij reisde tot 1602 naar Italië waar hij onder andere Venetië en Rome bezocht. Hier zou hij de Duitse schilder Hans Rottenhammer kunnen hebben ontmoet, dit wordt plausibeler als men naar de werken van beide kunstenaars kijkt, die veel overeenkomsten vertonen.
Zijn Italiaanse tijd is bekend uit enige brieven tussen 1614-1624 van Jan Brueghel I met Ercole Banchi van Milaan (lit. 1881, p. 240)

Van Balen runde na zijn terugkomst uit Italië een drukke werkplaats in Antwerpen waar hij enkele keren samenwerkte met ander bekende kunstenaars zoals Jan Brueghel de Jonge en de Oude en Joos de Momper. Zijn leerlingen waren onder anderen Gerard Seghers, Anthony van Dyck en Frans Snyders.

Van Balen trouwde in 1605. Uit dit huwelijk werden vijf zoons en een dochter geboren. Drie van zijn zoons zouden ook schilder worden, te weten Jan van Balen (1611 - 1654), Gaspard van Balen (1615 - 1641) en Hendrick van Balen II (1623 - 1661). De dochter van van Balen zou uiteindelijk trouwen met de schilder Theodoor van Thulden.

Vanaf 1609 was hij zoals eerder gezegd deken van de Sint-Lucasgilde.
Werd in 1613 deken van het gilde der Romanisten in Antwerpen. Werd in 1625 een van de vier voogden over de vier minderjarige kinderen van Jan Brueghel I (samen met Paul van Halmale, P.P. Rubens en de pasteibakker Cornelis Schut 9lit. 1881, p. 251)

Alleen al om de hoeveelheid bekoorlijke dames spant het verhaal van Artemis en Aktaion de kroon, maar ook de dramatische handeling liegt er niet om. Artemis, door de Antwerpenaar Hendrik van Balen (1575-1632) in het midden van de voorstelling geschilderd met een halve maan op haar voorhoofd, was de maagdelijke godin van de jacht. Hoe streng zij haar kuisheid bewaakte mocht de jager Aktaion tot zijn schade ondervinden. Hij werd door Artemis in een hert veranderd en door zijn eigen honden verscheurd, toen hij haar, vergezeld van een hele schare nimfen, toevallig betrapte bij het baden. Terwijl Aktaion uiterst links is afgebeeld, het hertengewei al uit zijn voorhoofd groeiend, besteedt Van Balen het grootste deel van het oppervlak van het schilderij aan de nimfen die geschrokken uiteen stuiven, op zoek naar iets om zich mee te bedekken.

Websites:
. Antwerpen geboren op 11 juli 1611, en overleed er op 14 maat 1654. Hij werke o.a. onder leiding van Rubens. Tussen 1639 en 1642 verbleef hij in Italië. Daarna schilderde hij in de stijl van zijn vader mythologische en religieuze onderwerpen, met veel putti en engeltjes.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 337.