kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Henri van de Velde

Nederlandse schilder, tekenaar, graficus, illustrator en aquarellist, geboren 14 januari 1896 Amsterdam - overleden 20 maart 1969 Abcoude.

Woonde en werkte in Amsterdam, Laren (NH) tot 1936, Blaricum, Florence, Amsterdam tot 1940, Vreeland tot 1949; sindsdien in Abcoude.

Henri van de Velde was leerling van H.M. Krabbé en prof. Dörmer te München. Hij studeerde verder te Parijs en Florence. Was lid van St. Lucas en Arti et Amicitiae te Amsterdam.

Hij schilderde, tekende (ook pastel en pen), aquarelleerde, etste en lithografeerde; in het begin van zijn carrière composities met dieren en later bijna uitsluitend figuren met een bijbelse of mythologische onderwerpen.

In Blaricum laat hij in 1929 de boerderij 'de Zeven linden' door de architect Wouter Hamdorff verbouwen tot atelierwoning. Later verhuisde hij naar een boerderij op de Kerklaan in Blaricum.

'De Nieuwe Mens'
In november 2003 werd het schilderij 'De Nieuwe Mens' onverwacht teruggevonden in België. Van der Velde, zelf ook lid van de NSB, schilderde het rond 1939.
Het 2.30 meter hoge en 1.75 meter brede magisch-realistische schilderij verheerlijkt de ideologie van de nazi's en werd vanaf 1942 ingezet voor de persoonsverheerlijking van NSB-leider Anton Mussert.

Op het doek staat een gespierde man met ontbloot bovenlijf. Hij kijkt in de toekomst en in zijn rechterhand heeft hij een zwaard dat uitmondt in vlammen. Het schilderij toont de nieuwe, fascistische mens die het gedachtegoed van de Verlichting, het rationalisme, vertrapt. Strijdend tegen kapitalisme en communisme, trekt hij op naar een nieuwe maatschappelijke orde. Onder zijn voeten ligt het skelet van de Verlichting. Hij draagt een kroon met het woord ratio, aan zijn zijde liggen vertrapte boeken van Marx, Voltaire en Darwin.

Het schilderij is gemaakt in opdracht van een andere NSB-er en niet in opdracht van Mussert zelf, zoals lange tijd werd gedacht.
Het schilderij was in oktober 1939 voor het eerst gepresenteerd aan het publiek in de Kunstzaal van de joodse kunsthandelaar Van Lier, de zwager van de kunstenaar. De opdracht voor het schilderij ging uit van Louis van Leeuwen Boomkamp, tot 1936 lid van de NSB en vervolgens penningmeester van de Nationale Jeugdstorm, die in 1935 Mussert begeleidde op diens reis naar Nederlands-Indië.

Toen Van Leeuwen Boomkamp in april 1940 naar Indië vertrok voor werkzaamheden, deed hij De Nieuwe Mensch cadeau aan Anton Mussert waarna het tot het eind van de Tweede Wereldoorlog in Musserts werkkamer in het NSB-hoofdkantoor in Utrecht aan de Maliebaan hing. In de oorlog werden diverse reproducties gemaakt voor partijgenoten van Mussert.
Eind 1942 en begin 1943 werden naar De Nieuwe Mensch, mede in het kader van de toen door Nederland reizende tentoonstelling Herlevend Nederland, propagandistische affiches en ansichtkaarten gemaakt. In begeleidende teksten wordt dan vermeld dat het schilderij in opdracht van Mussert zou zijn vervaardigd en al in 1933. De bedoeling was om zo Mussert te profileren als dé man die Nederland al jarenlang, samen met Adolf Hitler, naar een nieuw Europa leidde.
Met De Nieuwe Mensch konden de NSB-leider en Van de Velde naar voren treden als figuren die al aan het begin van de nationaal-socialistische revolutie het licht hadden gezien. De afgebeelde held moest gezien worden als Mussert zelf, de leider die het Nederlandse volk de weg wees naar een nieuwe toekomst.
Na de oorlog werd het NSB-pand geplunderd en verdween ook het grote schilderij. Er werd aangenomen dat het doek, zoals veel materiaal dat aan de nazi's moest denken vernietigd was.

Het Rijksmuseum toonde direct na de vondst belangstelling voor het schilderij om ook de donkere bladzijden uit de geschiedenis aandacht te geven.
Van 30 mei tot 13 juni 2007 kan het publiek het in het Rijksmuseum Amsterdam beschouwen. De Nieuwe Mensch komt eind mei te hangen naast een tijdelijke tentoonstelling van amateurfoto's van Duitse militairen in Nederland, die sinds woensdag is te zien in het museum. Het Rijksmuseum verwierf elf fotoalbums en ruim tweehonderd losse foto's die Duitse militairen hebben gemaakt tijdens de bezetting. Het gaat om kiekjes van het dagelijkse leven van de militairen, zoals uitstapjes met kameraden, de dagelijkse routine in het leger en bezienswaardigheden in Nederland. Deze expositie is te zien tot 13 juni. Zowel de foto's als het schilderij van Van de Velde maken onderdeel uit van de vaste presentatie van de 20e eeuw na de heropening van het gerenoveerde hoofdgebouw van het Rijksmuseum in 2010.

In tegenstelling tot de 'foute' kunstenaars Raoul Hynckes en Pyke Koch belandde Van de Velde na de oorlog in het verdomhoekje. Musea ontdeden zich van zijn werken of gaven ze een plaats in het depot.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 352.