kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Herman van Swanevelt

Nederlandse landschapsschilder, etser, tekenaar en uitgever van prenten, geboren in 1603 te Woerden - overleden in 1655 in Parijs.

Naamsvarianten: Armand d'Italie, Armanno Fiammingo, Eremiet, Herman d'Italie, Monsieur Armand, Monsieur Herman, Monsu Armanno, Armannus Svanuel, Armannus Svanvelt, Armannus Gianvelt, Herman van Svanevelt, Armand Jean Nevelt,
In Frankrijk bekend onder zijn (verfranste) voornaam Armand ook wel Armand d'Italie; ook bekend als Monsu Armanno. Hij is de eerste in zijn familie die de naam Van Swanevelt gaat voeren. (Herman van Swanevelt is de neef van de schilder Steven Huigensz (werkz. ca. 1601 - ca. 1618-1622 te Woerden); achterneef van Jean de Hoey en zwager van zijn leerling Jacques Rousseau.

Leerling van Abraham Bloemaert, Willem Pietersz. Buytewech en Steven Huigensz.
Leraar van Francesco Catalani en Jacques Rousseau,
Nagevolgd door Jan Both en Adriaan Jacob Willem van Dielen,
Wederzijdse beïnvloeding van Swanevent op Claude Gellée en van Gellée op Swanevelt
Invloed op L. van Bos, Jacques Rousseau,

Biografie
Geboren in 1603/1604 te Woerden (in de akte van huwelijkse voorwaarden van 5 januari 1650 wordt hij vermeld als 'oud 46 jaar of daaromtrent').

Mogelijk in de leer bij zijn oom Steven Huigensz. en Willem Pietersz. Buytewech; mogelijk in de leer bij Abraham Bloemaert.

Het grootste deel van zijn leven verbleef hij in het buitenland: begin jaren 1620 vertrok hij naar Parijs, zijn eerste gesigneerde schilderij maakte hij in 1623 in Parijs, en vervolgens verbleef hij lange tijd in Rome. Tussen 1623 en 1629 is niets bekend over Van Swanevelts verblijfplaats, maar wellicht verbleef hij nog steeds in Parijs

In Rome woonde hij van 1629 (vermeld als Germano Velt, fiamengo pittore) tot 1634 (vermeld als Armano Svelth, fiammingo pittore) in de Rione Colonna in de parochie S. Andrea delle Fratte; in 1635, 1636 en 1638 woonde hij enkele vergaderingen bij van de Academia di San Luca (vermeld als Armannus Svanuel en Armannus Gianvelt). In 1641 verliet hij Rome (Plomp 2007, p. 28)

In Rome ontmoette hij Poelenburgh en Breenberg, 2 beroemde Nederlandse vakgenoten, die net als hij het Italiaanse landschap in hun schilderijen verwerkten. Van Swanevelt deelde zijn huis en werkte samen met Claude Lorrain. Hij was lid van de Bentveughels, een roemruchte club van Nederlandse, Vlaamse en Duitse schilders. Zijn bijnaam was de Heremiet.

In 1629 verhuisde hij naar Rome, waar hij vele landschappen met Bijbelse en mythologische onderwerpen schilderde. In Rome werd hij een productief schilder met veel opdrachtgevers, waaronder de familie Doria Pamphilj, de machtige Barberini familie en het Vaticaan en koning Philips IV van Spanje.

In de jaren 30 van de 17e eeuw maakten zijn landschappen van Van Swanevelt een belangrijke link tussen de vroegere Nederlandse Italianisanten, zoals Cornelis van Poelenburgh en Bartholomeus Breenbergh, en de tweede generatie waartoe Jan Both en Nicolaes Berchem behoorden.

In 1641 trok Swanevelt via Florence en Venetië opnieuw naar Parijs, waar hij tot zijn dood bleef wonen. In 1651 werd hij lid van de "Académie Royale de Peinture et de Sculpture". Tussendoor is hij in de jaren 1642, 1648, 1649 en 1650 teruggeweest in Woerden.

5 januari 1650 trouwde hij de protestantse Suzanne Rousseau; in augustus 1650 verwierf hij voor tien jaar een koninklijk privilege om zijn prenten uit te geven; in oktober 1651 voorgedragen als lid van de Académie en in maart 1653 toegetreden, na aanbieding van een schilderij; in 1655 gestorven in zijn appartement in de Rue du Temple, waarschijnlijk in het laatste kwartaal. De inventaris van de nalatenschap dateert van augustus 1657, opgemaakt in het appartement aan de Rue du Temple, toen nog bewoond door zijn weduwe en haar dochtertje.

Herman van Swanevelt was een sleutelfiguur onder de 'italianisanten': Nederlandse kunstenaars die zuidelijke landschappen afbeeldden. Werk van Van Swanevelt bevindt zich in belangrijke musea over de hele wereld, tot in Tokio aan toe. Schilderijen van Van Swanevelt zijn aanwezig in onder meer het Rijksmuseum Amsterdam, Museum Bredius in Den Haag, het Louvre in Parijs en diverse collecties in Rome.

Van Swanevelts landschappen ademen de sfeer van het Zuiden. We zien zonovergoten bergachtige verschieten, Romeinse ruïnes, majestueuze bomen en reizigers op de voorgrond, al dan niet met bepakte ezels. Deze voorstellingen weerspiegelen een klassiek landschapsideaal. Bijzonder is ook dat Van Swanevelt, anders dan zijn voorgangers, op subtiele wijze de lichtval op verschillende tijden van de dag wist af te beelden: zonsopgang, zonsondergang, of juist het in vol zonlicht badende middaguur.

Van Swanevelt tekeningen zijn divers van aard. Er zijn vlotte, ter plekke gemaakte natuurstudies bekend, in het atelier uitgewerkte tekeningen, maar ook ontwerpen voor schilderijen en etsen.

Van Swanevelt was verder een fervent etser. Zijn etsen laten diverse onderwerpen zien: Bijbelse verhalen, mythologische geschiedenissen, dieren, Romeinse ruïnes, en landschappen louter om het natuurschoon. Dat laatste was bijzonder: Herman van Swanevelt was een van de eerste kunstenaars die landschappen puur om het landschap zelf afbeeldden, dus niet als achtergrond voor Bijbelse of mythologische verhalen.

Italianiserend, boomrijk landschap met reizigers op een landweg, 50,8 x 66 cm, olieverf op doek 1648, collectie Stadsmuseum Woerden
Swanevelts fijnzinnig geschilderde landschapsschilderijen zijn altijd warm en zonnig van sfeer, met bergachtige verschieten in de achtergrond. Meestal zijn er bijbelse of mythologische figuurtjes, herders of reizigers in te zien. Dat is ook het geval in het schilderij dat het Stadsmuseum Woerden van hem bezit en dat een bebost, zuidelijk landschap voorstelt met enkele reizigers. Rechtsonder op het doek heeft Swanevelt bij de signatuur vermeld dat hij het in Woerden in 1648 heeft geschilderd. Swanevelt was verder een fervent prentmaker. Het Stadsmuseum Woerden beschikt over ongeveer veertig van zijn prenten.

In 2007 vond onder de titel Het zuiden tegemoet een tentoonstelling in het Stadsmuseum Woerden plaats met schilderijen, tekeningen en grafiek van Van Swanevelt. Daarbij verscheen ook een monografie over hem. Zie op deze website (www.stadsmuseumwoerden.nl)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1698.