kunstbus









Zelfportret Jan Lievens ca. 1638

Jan Lievens (1607 - 1674)

Noord-Nederlands schilder, tekenaaar, etser, houtsnedenmaker en decoratieschilder (van interieurs)

Jan Lievens de Oude werd geboren in Leiden op 24 oktober 1607. Hij overleed op 4 juni 1674 te Amsterdam (begraven: 1674/06/08)

Naamsvarianten: Lievensz., Livens, Lyvius, Lyvyus, zelf schreef hij ook Lyvijns of Leyvens.

Lievens schilderde portretten, landschappen en historische en allegorische scŔnes.

Lievens was een leerling van o.a. Pieter Lastman, net als Rembrandt, met wie hij enige tijd samenwerkte in Leiden. Het wonderkind werd bekend door zijn portretten, kreeg het hoog in de bol, en leefde op grote voet. Zijn vroege werk is be´nvloed door Van Dijck, later nam hij meer de stijl van Rembrandt aan, waardoor zijn werk een brug vormt tussen de Noord- en Zuid-Nederlandse scholen. Hij maakte ook een aantal veelgeroemde houtsneden.

Leerling van Pieter Lastman en Joris van Schooten,
Leraar van Denys Godijn en Jan Andrea Lievens,
Invloed op Bernhard Keil,

levensloop
Jan Lievens werd in 1607 als zoon van een borduurwerker geboren in Leiden. De meeste zonen uit het gezin Lievens bleken grote aanleg te hebben voor de klassieke opleidingen. Jan Lievens heeft echter nooit een stap in deze richting genomen.

Leiden 1615 - 1617
Hij ging op 8-jarige leeftijd in de leer bij Joris van Schooten. Dit was op zeer jonge leeftijd, de meeste leerjongens waren ouder.

Amsterdam 1617 - 1621
Toen Lievens ongeveer 10 jaar was, ging hij naar het atelier van Pieter Lastman in Amsterdam. Hier bleef hij twee jaar lang.

Na deze tijd keerde hij terug naar Leiden en vestigde zich als zelfstandig meester, waar hij tussen 1625 en 1631 nauw samenwerkte met Rembrandt - wellicht deelden ze het atelier. In deze periode is het vaak moeilijk een werk van Lievens van een werk van Rembrandt te onderscheiden. De prominente dichter en staatsman Constantijn Huygens (1598-1687)die in 1626 in het atelier van Rembrandt en Lievens op bezoek kwam, schreef over hun werk en introduceerde hen later bij stadhouder Frederik Hendrik. Lievens maakte verschillende werken in opdracht van stadhouder Frederik Hendrik en maakte ook een portret van Huygens. Huygens was, blijkens zijn autobiografie, zeer gecharmeerd van dit portret, waarop hij in diep gepeins verzonken is. 'Eindelijk heeft hij het schilderij, dat duidelijk de sporen van zulk een vuur vertoont, afgemaakt,' schrijft Huygens. 'Het is zo, dat ik het altijd als een van mijn kostelijkste stukken zal beschouwen.' Het paneel bevindt zich in het museum van Douai.

Leiden kende in de 17e eeuw een rijk kunstleven. Gezien de overvloed aan jong talent en de welvarende burgerij zal de kunstmarkt aanzienlijk zijn geweest.
Na de reformatie in 1572 werd het St. Lucasgilde opgeheven en daarmee ook de beschermende maatregelen tegen de import van schilderijen. Acht schilders hebben in 1609 aan het stadsbestuur toestemming gevraagd om een verbod op vrije verkoop van schilderijen buiten de jaarmarkten in te stellen. Dat ook Lievens zijn schilderijen niet vrij kon verkopen, wordt duidelijk uit het verzoek in 1630 om schilderijen te mogen verkopen op een openbare verkoping in het stadhuis.
Het gilde werd pas in 1648 weer in ere hersteld.

Londen 1632 - 1634
In 1632 vertrekt Lievens naar Engeland. Lievens zou vertrokken zijn om 'ander zeden en gewoonten te leren". Tijdens een verblijf van zo'n drie jaar in Engeland werd hij be´nvloed door de schilderijen van Antoon van Dyck, die daar hofschilder was.

Antwerpen 1635 - 1644
Van 1635 tot 1644 werkte hij te Antwerpen, waar hij onder de indruk raakte van het werk van Rubens en Brouwer. In de Scheldestad hield hij zich ook met het vervaardigen van houtsneden bezig.

Door deze verblijven in het buitenland maakte Lievens' stijl grote veranderingen door. Zijn werk werd meer barok. De Vlaamse en Italiaanse voorbeelden waaraan Lievens zich spiegelde, waren niet bevorderlijk voor de oorspronkelijkheid van zijn werk. Zijn beste schilderij en maakte hij vˇˇr 1630. Na zijn terugkeer uit Antwerpen was hij vooral historieschilder.

23-12-1638 huwde hij de dochter van de beeldhouwer Andries Colijn de Nole, Suzanna Colyn de Nole te Antwerpen.

Amsterdam 1644 - 1669
In 1644 kwam Lievens weer naar Amsterdam, alwaar hij, met een of meer korte onderbrekingen door verblijven in Den Haag en Leiden tot zijn dood in 1674 bleef wonen.
Den Haag 1654 - 1658, Den Haag 1670 - 1671, Leiden 1671 - 1672, Amsterdam 1672 - 1674
Dat hij meerdere malen van werkplek veranderde, is mogelijk het gevolg van financiŰle moeilijkheden waarin hij raakte doordat hij op grote voet leefde.

Hij trouwde in 1648 met Cornelia de Bray, dochter van de Haarlemse schilder Jan de Bray.

Vanaf 1644 tot zijn overlijden heeft hij in Amsterdam gewerkt. Jan Lievens portretteerde onder andere de prominente dichter en staatsman Constantijn Huygens (1598-1687), die in 1626 in het atelier van Rembrandt en Lievens op bezoek kwam en hen later bij stadhouder Frederik Hendrik introduceerde.

In zijn woonplaatsen in Engeland, Antwerpen en Amsterdam had Lievens een rijke klantenkring. Lievens kreeg regelmatig grote opdrachten. Amalia van Solms liet hem in 1650 samen met twee Antwerpse schilders een bijdrage leveren aan de decoratie van de Oranjezaal in Huis ten Bosch. Ook het stadsbestuur van Amsterdam gaf Lievens prestigieuze opdrachten, waaronder een schildering in de burgemeesterskamer in het nieuwe stadhuis op de Dam.

Pas later in zijn leven kreeg hij belangrijke opdrachten in Leiden. In 1639 kreeg hij van het Leidse stadsbestuur een opdracht voor het vervaardigen van een schilderij voor de vroedschapskamer.

Lievens stierf in 1674.

Werk van Lievens is aanwezig in ondermeer het Rijksmuseum Amsterdam, het Koninklijk Paleis op de Dam, het Mauritshuis en Museum Bredius in Den Haag, de Lakenhal in Leiden, Museum Boymans-van Beuningen te Rotterdam,de Jezu´etenkerk te Antwerpen en de Miniemenkerk te Brussel, voorts in Rome, Florence, Turijn, VenetiŰ, KasseI, Neurenberg, Wiirzburg en Moskou. Zijn zoon Jan Andries Lievens, in 1644 in Antwerpen geboren, was portretschilder.

Bronnen:
Zie Lexicon Rijksmuseum Amsterdam
RKD Images


privacybeleid