kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Jan van Amstel

Tekenaar en schilder (ca. 1500 Amsterdam - ca. 1542 Antwerpen), (op 24-01-1544 kreeg zijn weduwe, na opnieuw te zijn gehuwd, een zoon, de latere schilder Gillis van Coninxloo II (Saur)).

Naamsvarianten: Jan Aertssone (of Aertszone) van Amstel, Jan de Hollander, Braunschweiger Monogrammist, Brunswijkse Monogrammist

Mogelijk identiek met de Monogrammist van Brunswijk, vanwege het monogram J. V. AMSL op het schilderij voorstellende de Parabel van het grote feestmaal (Braunschweig, Herzog Anton Ulrich-Museum) toegeschreven aan de Monogrammist van Brunswijk. Het is niet met zekerheid te zeggen of de Monogrammist van Brunswijk gelijk is aan Jan van Amstel (Saur), of aan Jan Sanders van Hemessen.

Familierelatie: gehuwd met Adriane van Doornicke; vermoedelijk de oudere broer van Pieter Aertsen en zwager van Pieter Coecke van Aelst (Saur).

Antwerpen 1528 - 1542
In 1528 ingeschreven als vrijmeester bij het Antwerpse Sint-Lucasgilde.

In Antwerpen specialiseerde Jan van Amstel zich in kroegscenes - waarin zelden een trap ontbreekt en de deur bijna altijd open staat. Dit moraliserende genre, dat waarschuwt tegen de gevaren van een zondig leven in slecht gezelschap, tegen verkwisting en losbandigheid.

Gezelschap in een bordeel, ca. 1525 tot ca. 1550, paneel, hoogte: 32.2 cm
Gezelschap in een bordeel. Links een tafel met mannen en vrouwen die drinken en elkaar omhelzen. Bij de haard rechts bakt een vrouw wafels en warmt een man zich. Op de achtergrond gaan een man en een vrouw samen een trap op naar een bovenverdieping. Links ligt een vrouw in een bed. Op de schouw boven de haard staat een houten bord met een uil. Kopie naar de versie in het St├Ądelsches Kunstinstitut te Frankfurt.

Ecce Homo, 1525 tot 1550 paneel, hoogte: 55 cm, breedte: 89.5 cm
Christus wordt door Pilatus op de trappen van het paleis aan het volk getoond. Op de voorgrond een grote menigte mensen, links een markt tafereel met kramen, wagens en straatverkopers. In de verte masten van schepen en een stadspoort. Voor het paleis staan werklieden op de steigers rond een zuil.

schilders, die aangetrokken door de voorstelling van het volksleven, ook de religieuze onderwerpen tot het plan van de gewone werkelijkheid overbrachten, was de Brunswijkse Monogrammist aldus genaamd naar sommige van zijn schilderijen, die zich in het museum te Brunswijk bevinden. In menig opzicht lijkt hij de voornaamste schakel tussen zijn geslacht en Pieter Bruegel. Door een paar aanzienlijke geleerden wordt hij met Jan Sanders van Hemessen vereenzelvigd, door de meesten, wat ik aannemelijker acht, met een zekeren Jan van Amstel of Jan den Hollander. Hij heeft wel iets gemeens met Hemessen, maar is minder door het romanisme aangetast.

Te Amsterdam geboren, omstreeks 1500, werd Jan van Amstel meester te Antwerpen in 1522 en stierf er ┬▒ 1543-1544. Hij behandelde de bijbelse tonelen gelijk Bruegel later zijn Kruisdraging, dat wil zeggen met een menigte kleine figuren in het landschap, zo dat het heilig geval onder de talrijke bijzonderheden haast verloren raakt. Maar die bijzonderheden zitten vol gemoedelijke, naar het leven afgekeken trekkenen onbevangen bewegingen. Bij hem is de verwereldlijking geheel doorgedreven: wij denken niet meer aan den Verloren Zoon, waar hij ons in een verdachte herberg voert (Frankfort en Wenen) en nog minder aan Juda en Thamar (?), als hij het erg natuurlijke Paar in 't Korenveld schildert (Brunswijk).

De landschappen van de Brunswijkse Monogrammist zijn intiem, en doorgaans, als de onze, juist waargenomen; er is stemming, lichtspel en atmosfeer in, met fijne en tere achtergronden. - August Vermeylen www.dbnl.org

Websites: openaccess.leidenuniv.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1396.