kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-01-2016 voor het laatst bewerkt.

Jean Bérain

Frans architect, tekenaar en ornamentontwerper, geboren 28 okt. 1637 of 4 juni 1640 in Saint-Mihiel, Lotharingen - overleden 24 januari 1711 in Parijs. Vader van de Franse ontwerper Jean II Bérain 1678-1726.

Jean Louis Bérain de Oude was sinds 1674 hoftekenaar van Lodewijk XIV. Onder Louis XIV beleeft de barok zijn hoogtepunt en ontstaat onder impuls van Charles Le Brun, André Charles Boulle, Daniël Marot en Jean Bérain een exuberante stijl. Deze zogenaamde late barok of régence stijl bevindt zich tussen de Lodewijk XIV en Lodewijk XV-stijlen maar is lichter en minder zwaar en vertoont verder nog alle kenmerken van de Lodewijk XIV-stijl. Het geometrische bandornament van Bérain veranderde in een band met elastisch gebogen lijnen, die soepeler en minder gedwongen zijn. Men begon in deze tijd, in plaats van het ruitvormig met rozetjes versierde traliewerk, uitzaagwerk, ook trellis genoemd, toe te passen en er ontstond een lichte neiging tot asymmetrie. - (Bérain maakte ornamenten in een nieuwe stijl waarin de naderende 18de eeuw duidelijk voelbaar is. Nadat het groteskenmotief in de eerste helft van de zeventiende eeuw in Frankrijk enigszins aan populariteit had ingeboet, werd het door Jean I Bérain in zijn ontwerpen nieuw leven ingeblazen. Zijn grotesken behandelde Berain evenwel nog in de 16-eeuwse stijl. Zo nu en dan integreerde hij in zijn groteskenpatronen ook Chinese figuren.
Na 1690 werkte hij ook als ontwerper-uitvoerder voor toneel, kostumering, feesten e.d. Zijn inspiratie kwam van de Griekse en Romeinse voorbeelden, waarvan de reusachtige hoofdtooien een mooi voorbeeld zijn.

Biografie
Bérain werd op 28 oktober 1637 in Saint Mihiel in Lotharingen geboren. Zijn vader was een geweerbouwer. Aanvankelijk begaf Jean I Bérain zich op hetzelfde domein. In 1667 werd een prentenbundel onder zijn naam uitgegeven met ontwerpen voor geweersleutels. Enige tijd later werd hij aangezocht om voor het onlangs opgerichte koninklijke Cabinet des planches gravées, een aantal gravures te maken van de Apollo-galerij in het Louvre. Dit prentenkabinet was in 1664 door minister Colbert opgericht om de daden van de Franse koning op prent vast te leggen teneinde die in het buitenland te laten circuleren ter meerdere glorie van de vorst. - (zie Bérain benoemd tot Dessinateur de la Chambre et du Cabinet du Roi, en volgde in die functie de overleden Henry Gissey op. De Dessinateur was nauw verbonden met de dienst van de Menus-Plaisirs, voluit het Département de l’Argenterie et des Menus-Plaisirs et Affaires de la Chambre du Roi. Deze dienst, wiens bestaan terugging tot de regeerperiode van Frans I, had twee kerntaken. De eerste had betrekking op de gewone uitgaven van de koning, ook wel genoemd ‘pour la personne de Sa Majesté’. De tweede taak was gericht op de buitengewone uitgaven of ‘hors la personne de Sa Majesté’.
De positie van Bérain was bijzonder. Als Dessinateur de la Chambre et du Cabinet du Roi was hij nauw betrokken bij de dienst van de Menus Plaisirs en onderhield hij rechtstreekse contacten met zijn opdrachtgevers (cf. supra). De directie van de Menus Plaisirs lag in de handen van de vier Premiers gentilhommes de la Chambre du Roi, posten die waren voorbehouden aan oude hoge adel. Bérain werkte met andere woorden rechtstreeks samen met en voor de prinselijke milieus. - (zie motieven gevormd uit geknikte en elkaar doorkruisende gebogen bandstukken, vaak in combinatie met rank-, blad- en figuurlijke motieven, dat (ook als stucornament) zeer geliefd was aan het begin van de 18e eeuw, vooral bij decoratiekunstenaars in Duitsland en Frankrijk.

regering van Lodewijk XIV, raakte rijk versierde Venetiaanse naaldkant in de mode. Dit 'point de Venise' was echter vrij prijzig. Zowel uit wedijver als om de Franse kunstnijverheid te stimuleren richtte minister J.B. Colbert in 1665 een Franse kantfabriek op. Dertig kantwerkers uit Venetië werden naar Alençon gehaald. Dit Normandische stadje groeide, met het nabijgelegen Argentan, uit tot het centrum van de Franse kantindustrie. De kant uit Normandië werd 'point de France' genoemd.
Deze brede strook Franse naaldkant is geïnspireerd op de ontwerpen van Jean Bérain, 'Dessinateur de la Chambre et du Cabinet du Roi' van Lodewijk XIV. Het motief is het bekendste dat uit die periode is overgebleven en is veel nagevolgd. Aanvankelijk werden in de Franse kantindustrie dezelfde motieven toegepast als in Italië, maar later veranderde dat. Deze strook kant is typerend voor de stijl van Jean Bérain, met figuren in theaterkostuums, kronen, wapentrofeeën, baldakijnen, obelisken en portretmedaillons tegen een achtergrond van krullende bladranken.
De strook is waarschijnlijk bedoeld geweest als decoratieve rand langs een toilettafel of een bed.
De figuur die een scepter vasthoudt onder een door putti opgehouden lauwerkrans is wel aangezien voor 'zonnekoning' Lodewijk XIV. Boven het hoofd van deze figuur hangt namelijk een zon te stralen. Aangezien echter ook een cartouche met sterren, de maan en twee uilen is opgenomen in de decoratie, zou het kunnen gaan om een voorstelling van de Dag en de Nacht uit een theaterstuk. De versieringsmotieven zijn met een naald aangebracht tegen een achtergrond van fijn maaswerk. Hier en daar is een dikke ribbel in de fijne naaldkant verwerkt die zorgt voor dieptewerking, reliëf. - (Nederlanden en Frankrijk vanaf de late middeleeuwen tot 1900 Aspecten van productie, iconografie, distributie en gebruik Wim J.J. Mertens openaccess.leidenuniv.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 369.