kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 09-12-2008 voor het laatst bewerkt.

Joachim Bueckelaer

Zuid-Nederlands schilder en tekenaar, geboren ca. 1530 te Antwerpen, overleden ca. 1573/74 aldaar.

Joachim Beuckelaer en zijn vermoedelijke broer Huybrecht Beuckeleer zijn voorbeelden van de bloeiende "genreschilderkunst".

Biografie
Joachim Bueckelaer werd geboren te Antwerpen. Hij ging in de leer bij zijn oom, Pieter Aertsen. In diens atelier leerde hij markttaferelen schilderen, maar ook keukenstukken in combinatie met bijbelse thema's.

Joachim vestigde zich in 1560 als meester in het Sint-Lucasgilde in Antwerpen.

Het van 1561-74 door hem gesigneer­de werk doet hem kennen als voorloper van de 17e-eeuwse stilleven- en genreschilder­kunst, al werkt hij nog in de tra­ditie van Aertsen. Bijbelse tafe­relen dienen bij hem slechts als een legitimatie om uitbundige markt- en keukentaferelen met allerlei waar te kunnen schilde­ren, die hij dan in een of ander vaag verband brengt met het stichtelijke op de achtergrond.

Olieverf op paneel, 171 x 205 cm
Joachim Bueckelaer gunt ons een kijkje in een goed uitgeruste keuken. Hij heeft de ruimte zó suggestief geschilderd dat je er bijna naar binnen kan stappen. Er is een overvloed aan voedsel uitgestald. Diverse soorten groenten en fruit, een grote schapebout, wild en gevogelte te kust en te keur. Twee keukenmeisjes plukken kippen die aan het spit geregen zullen worden. De mannen in hun gezelschap doen zich te goed aan drank. Op de achtergrond heeft zich een groepje verzameld rond een man in het grijs: Christus, te gast in het huis van Martha en Maria.

In de bijbel is te lezen hoe Jezus eens twee zusters bezocht. De ene zus, Maria, ging aan Jezus' voeten zitten om naar hem te luisteren, terwijl de andere, Martha, druk bezig was in de keuken. Toen Martha zich hierover beklaagde, antwoordde Jezus dat Maria de juiste keuze had gemaakt: zij koos voor Jezus' leerzame verhalen, terwijl Martha het daar te druk voor had. Het schilderij gaat over de keuze tussen het geestelijke en het wereldse. Het werk was 'ter lering en vermaak': naast de boodschap waren er ook leuke dingen op het schilderij te zien. Lucas 10:38-42 'Terwijl zij op reis waren, kwam Hij in een zeker dorp. En een vrouw, Martha geheten, ontving Hem in haar huis. En deze had een zuster, genaamd Maria, die, aan de voet des Heren gezeten, naar zijn woord luisterde. Martha echter werd in beslag genomen door het vele bedienen. En zij ging bijj Hem staan en zeide: Here, trekt gij het U niet aan, dat mijn zuster mij alleen laat dienen? Zeg haar dan, dat zij mij komt helpen. Maar de Here antwoordde en zeide tot haar: Martha, Martha, gij maakt u bezorgd en druk over vele dingen, maar weinige zijn nodig of slechts één; want Maria heeft het goede deel uitgekozen, dat van haar niet zal worden weggenomen.'

Er is heel wat keukengerei op het schilderij uitgestald. Bueckelaer liet hiermee zien dat hij goed was in het weergeven van uiteenlopende materialen: prachtige damasten servetten bijvoorbeeld, kruiken van steengoed, aardewerk schalen en kommetjes en majolica schotels. Hij schilderde ook een tinnen bord, een vijzel en een tazza: een drinkschaal. Ook staan er een paar brede drinkglazen met nopjes. Zulke glazen heten berkemeyers. Een berkemeyer is een drinkglas met een brede, holle stam en een wijd uitlopende, trechtervormige kelk. Oorspronkelijk was een berkemeyer een houten drinkbeker met deksel, gedraaid uit een berkemei, een tak van een berk. De genopte stam van het glas doet denken aan de ruwe berkeschors van de drinkbeker en beide vormen lijken wel wat op elkaar. Waarschijnlijk werd het glas daarom vernoemd naar zijn houten broertje. In het Rijksmuseum is veel 17de-eeuws vaatwerk opgesteld.

Dit soort schilderijen worden keukenstukken genoemd. Joachim Bueckelaer was gespecialiseerd in keukenstukken. Hij leerde het vak van zijn oom Pieter Aertsen. Soms had hij veeleisende opdrachtgevers. De kunstenaarsbiograaf Karel van Mander vertelt een mooi verhaal over zo'n lastige klant, die telkens met nieuwe voorwerpen en etenswaren aankwam. Die moest Joachim dan weer ergens op zijn schilderij kwijt en zo duurde deze opdracht eindeloos lang, zonder dat hij er extra aan verdiende.

Bueckelaer 'stoffeerde' ook werk van andere schilders zoals dat van Antonis Mor. Dit stofferen was het opvullen van andermans schilderij met allerlei details.

Bueckelaer werd tijdens zijn leven niet zo goed betaald. De biograaf Karel van Mander meldde dat Bueckelaers schilderijen niet veel opbrachten. Na zijn dood werden zijn werken het twaalfvoudige waard. Zijn werk en dat van Pieter Aertsen is van grote betekenis voor de ontwikkeling van de Hollandse en Vlaamse stillevenkunst van de 17de eeuw.

Werken in het Rijksmuseum van Amsterdam, Musea voor Schone Kunsten van Antwerpen en Brussel en Museum Mayer-Van den Bergh in Antwerpen.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 247.