kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 27-11-2008 voor het laatst bewerkt.

Johannes Vermeer

1656 Vermeend zelfportret van Johannes Vermeer op het schilderij "De koppelaarster".

1661, Gezicht op huizen in Delft, bekend als het straatje, parel
Doek, 44,5 x 39 cm, Mauritshuis

ca. 1658 Het Melkmeisje of De keukenmeid
Olieverf op doek, 45,5x41 cm, schilderkunst of Allegorie op de schilderkunst
1666-1668 olieverf op doek, 130x110cm

Nederlandse kunstschilder, gedoopt (geref.) 31 oktober 1632 in de Nieuwe Kerk te Delft - overleden 15 december 1675 eveneens in Delft.

De schilderijen van Johannes (doopnaam Joannes) Reyniersz Vermeer (ook genoemd Jan van der Meer van Delft) zijn klein en realistisch. In tegenstelling tot Rembrandt en Frans Hals schilderde hij geen grote groepsportretten. Hij beeldde mensen af die meestal met dagelijkse dingen bezig waren. Vermeers gevoel voor compositie, ruimte en licht was meesterlijk. Een goed voorbeeld daarvan is Het Melkmeisje. Jan Vermeer schilderde naast enkele landschappen, waaronder Gezicht op Delft, voornamelijk interieurs met vrouwen en mannen die lezen, huishoudelijke taken verrichten of musiceren, die gekenmerkt zijn door koelte en licht, bijna mathematisch zijn gecomponeerd en uitmunten in details. Heel bijzonder aan zijn schilderkunst is de bijna fotografische weergave en zijn grote beheersing van licht en kleur.

Zijn grootvader van moeders zijde was valsemunter, zijn grootmoeder van vaderszijde een berooide matrassenverkoopster.

Vermeers vader was zijdewerker, herbergier en kunsthandelaar. Johannes Vermeer woonde als kind in de herberg 'Mechelen' van zijn vader aan de Voldersgracht. Daarna verhuisde het gezin naar een pand aan de Grote Markt, waar Johannes na de dood van zijn vader in 1652 de schilderijenhandel voortzette.

Johannes Vermeer gaat in ondertrouw op 05-04-1653 te Delft en huwt op 20-jarige leeftijd op 20-04-1653 te Schipluiden met Catharina Reiniersdr ('Trijntje') BOLNES, een uitzonderlijk huwelijk, want zij was rooms-katholiek en afkomstig uit een welgestelde patriciërsfamilie. Een paar weken voor hun huwelijk was de calvinistisch opgevoede Johannes overgegaan tot het rooms- katholieke geloof.

Op 29 dec 1653 trad Vermeer toe tot de schildersgilde van Sint-Lucas als meesterschilder, nadat hij 6 jaar gewerkt had als leerjongen bij de Nederlanse schilder Karel Fabritius, en een jaar later betaalde een Fransman 480 gulden voor één van zijn werken.

Vermeer's huis (of om het preciezer te zeggen: het huis dat in bezit was van zijn schoonmoeder Maria Thins, waar Johannes Vermeer en zijn vrouw Catherina Bolnes introkken op - of voor 1660) had een 'voorhuis'. Dit voorhuis was een semi-openbaar overgangsgebied tussen enerzijds de straat en anderzijds de intimiteit van de binnenkeuken, waar het gezinsleven zich afspeelde. In het voorhuis toonde de huisbewoner (wellicht meester in een bepaald vak) de goederen die hij gemaakt had en die er te koop stonden. Er werden zaken gedaan. Naast schilder was Vermeer, net als zijn vader, kunsthandelaar om het brood op de plank te krijgen. Vermeer zal er soms een door hem vervaardigd schilderij hebben gehangen. Maar meestal had de schilder Vermeer weinig of geen eigen werk in huis, zoals blijkt uit dagboek-aantekeningen van buitenlandse bezoekers.
schilder; in 1672 werd hij voor de tweede keer tot hoofdman van het schildersgilde gekozen.

Een voordeel van het feit dat hij door zijn kunsthandel financieel onafhankelijk was, is dat Vermeer nooit voor opdrachtgevers heeft hoeven te werken, zoals de meeste collega's. In zijn schilderijen kon Vermeer zijn eigen smaak volgen.

1672 - De Franse inval werd voor Vermeer en vele anderen hun ondergang: de kunstwereld stortte totaal in.
In de geschiedenisboekjes staat 1672 bekend als het rampjaar. Het is een periode van onrust en oorlog: de Derde Engelse Oorlog (1672-1674) begint in dat jaar en tegelijkertijd is er Oorlog met Frankrijk (1672-1678). De Franse Koning Lodewijk XIV had een geheim verdrag gesloten met de Engelse koning Karel II en zij werden bovendien in de rug gesteund door de Duitse bisschoppen van Keulen en Munster. De legers veroverden een groot deel van het grondgebied ten oosten van de Hollandse Waterlinie. Het land was reddeloos, de regenten waren radeloos en het volk was redeloos. Protestanten en katholieken rolden vechtend over straat en de gebroeders De Witt (Johan de Witt was als raadspensionaris te vergelijken met iemand als Wim Kok nu) werden op gruwelijke wijze door fanatieke Oranje-aanhangers vermoord. Om de Franse troepen tegen te houden, werden de dijken doorgestoken. Het halve land kwam daardoor onder water te staan. De Franse aanval werd afgeslagen, maar de prijs was erg hoog.

Door de geringe leeftijd die de kunstenaar bereikte en zijn streven naar grote perfectie, resulteerde het werk van Vermeer in een oeuvre van slechts 35 schilderijen en bijna geen enkel daarvan is ooit verkocht geweest. Genoeg echter om vast te stellen dat hij één van de grootste schilders was uit de Nederlandse Gouden Eeuw. Vermeer was geen productief schilder: hij maakte amper twee doeken per jaar, wat erop wijst dat hij niet zo zeer voor de markt werkte. Het wijst ook op de nauwgezetheid in zijn werk. Mogelijk zijn enkele werken verloren gegaan en zal zijn productie in werkelijkheid iets hoger zijn geweest. Ook is er sprake geweest van de verdwijning van vele schilderijen gedurende een bizarre periode vlak na zijn dood op 15 december 1675. Vermeer werd begraven te Delft (Oude Kerk).

Na zijn dood liet hij zijn vrouw Catharina Bolnes achter met elf kinderen en een grote schuld. De uitvinder van de microscoop Anthonie van Leeuwenhoek werd als curator over de boedel aangesteld.

Hoewel hij leefde in de Gouden Eeuw, een tijd waarin het Nederland voor de wind ging, heeft hij veel problemen op financieel gebied gehad en toen hij op zijn 43e overleed, liet hij zijn gezin in grote schulden achter. Zijn weduwe schreef: 'Tijdens de lange en verwoestende oorlog met Frankrijk was het mijn man niet alleen onmogelijk zijn werk te verkopen, maar bovendien was hij, tot zijn schade, blijven zitten met de schilderijen van andere meesters met wie hij handel dreef. Dientengevolge en ook vanwege de belasting van zijn kinderen, terwijl hij van zichzelf in het geheel niet over middelen beschikte, raakte hij zozeer in razernij en verval, dat hij in een of anderhalve dag van een gezonde toestand overging in de dood.'
Na zijn dood hadden zijn weduwe en schoonmoeder grote moeite om zich de schuldeisers, zoals de bakker die drie jaar geen betaling voor zijn brood had ontvangen, van het lijf te houden.

1661, Gezicht op Delft

Zijn Gezicht op Delft bracht in 1696, twintig jaar na zijn dood, tweehonderd gulden op, het jaarinkomen van een geschoold arbeider. Pas halverwege de negentiende eeuw werd Vermeer opnieuw ontdekt en werkelijk als een groot kunstenaar erkend.

Het 'Gezicht op Delft' werd in 1994 prachtig gerestaureerd en is in het Mauritshuis in Den Haag te zien.

Het Rijksmuseum in Amsterdam bezit vier Vermeers. Dit is de grootste verzameling schilderijen van deze meester ter wereld.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2031.