kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 22-03-2008 voor het laatst bewerkt.

Joos van Cleve

Zuid-Nederlands schilder en tekenaar geboren ca. 1485 - overleden tussen 10-11-1540 en 13-04-1541 ) werd waarschijnlijk geboren in de stad of de provincie Kleef in Duitsland. Hij staat ook wel bekend als Joos van den Beke.

Naamsvarianten: Joos van Cleve d.O., Joos van der Beke of Beken, Meester van de Dood van Maria, Meester van het Sterfbed van Maria
Thieme/Becker maken ook melding van Joos van Cleve (de Jonge), genaamd 'sotte Cleef', werkz. 1518-1554, 1518 ingeschreven in het Lukas gilde te Antwerpen (Thieme-Becker Vol.7 (1912) p. 98-99). Deze kunstenaar is waarschijnlijk fictief, de bijnaam heeft vermoedelijk betrekking op Joos' zoon Cornelis, die geestesziek was.

Hij maakte talrijke religieuze werken en portretten, zoals de bekende koning Frans I van Frankrijk en zijn vrouw Eleonora van Portugal en Hendrik VIII van Engeland. Bekend is eveneens zijn Kind Jezus met Sint-Jan (Brussel) in reeds volop renaissancistische stijl. Hij wordt geïdentificeerd met de Meester van de Dood van Maria, en een groot aantal religieuze werken en portretten wordt hem toegeschreven. In zijn vroege werken is invloed van Gerard David merkbaar. Het onbewogen realisme van zijn portretten wijst ook op zekere invloed van Quinten Matsys. Het werk van Van Cleve valt op door grote stylistische verschillen. Zijn aanvankelijk sprekende en warmkleurige palet werd mettertijd koeler en matter. Het bestaan van verschillende versies van vele van zijn composities duidt erop dat hij een groot atelier had. (Encarta 2001)

Aan Joos van Cleve heeft de traditinele schilderkunst in de Nederlanden haar verfijning met Italiaanse motieven en idealen te danken. In zijn schilderijen combineerde hij een traditionele aanpak met vernieuwende elementen. Zo schilderde hij al vroeg wijdse landschappen als achtergrond. De meeste schilders in het noorden kregen pas later in de 16e eeuw oog voor het landschap. Al zijn zijn portretten in het licht van de Italiaanse schilders bezien nog ouderwets, ten opzichte van zijn noordelijke collega's vallen ze al als heel modern op. Van Cleve bouwt voort op de Antwerpse traditie en is daarom in veel opzichten meer geavanceerd dan menig noordnederlands schilder uit die tijd.

Biografie
Na een leerperiode bij een kunstschilder in Duitsland en mogelijk ook van 1506 tot 1509 bij de Nederlander Jan Joest in Kalkar.

Mogelijk was hij even werkzaam in Brugge. Later verhuisde hij naar Antwerpen, waar hij in 1511 als meesterschilder bij het gilde werd ingeschreven. Vijf jaar later, in 1516, werd zijn eerste leerling geregistreerd. In totaal zou hij vijf leerlingen opnemen in zijn atelier.

Van Cleve werd een van de meest invloedrijke Antwerpse schilders, die in 1515 en in 1525 werd aangesteld als deken van de Antwerpse schildersgilde.

Anthuenis van Hilten. 40x29cm. Olieverf op hout

Van Cleve kreeg belangrijke opdrachten voor portretten en altaarstukken. Zo schilderde hij bijvoorbeeld in een dubbelportret Athuenis van Hilten, van beroep lakensnijder in Sluis en aldaar schepen, kerkmeester en belastinginner van keizer Karel V van het stadje en omgeving.
Het ander paneel van het tweeluik, toont zijn vrouw Agniete van den Rijne.
Deze twee portretpanelen zijn aanwezig in het Rijksmuseum Twenthe, in Enschede. Zij zijn met grote indringendheid geschilderd.

Maximiliaan I (1459-1519), keizer van het Heilige Roomse Rijk, Olieverf op paneel, 34,5 x 24 cm, ca. 1510 (Keizer Maximiliaan I (1459-1519) was de eerste Habsburger die over de Nederlanden regeerde: van 1482 tot 1494, als regent voor zijn zoon Filips de Schone. Maximiliaan was getrouwd met Maria, hertogin van Bourgondië. Tot Bourgondië behoorden ook de Nederlandse gewesten. Toen Maria in 1482 overleed, erfde hun vierjarige zoon Filips de Bourgondische bezittingen. Tot Filips zestien jaar was, nam Maximiliaan de regering voor hem waar. Maximiliaan heeft de keten van het Gulden Vlies om. De anjer in zijn hand staat symbool voor een deugdzaam leven en hoop op een leven na de dood. Dit paneel werd omstreeks 1510 geschilderd, door Joos van Cleve of één van zijn navolgers.

Hoewel hij in Antwerpen bleef gevestigd, was hij ook aan het hof van de Franse koning Frans I, in 1530, en wellicht ook in Italië werkzaam.

Enige andere personen die hij heeft geportretteerd:
. Eleonore, koningin van Frankrijk 1530
. Frans I 1534
. Hendrik VIII 1536
. Isabella van Portugal

Websites: Joos van Cleve had een goede werkwijze en een doordacht marketingplan. Dat ontdekte kunsthistorica Micha Leeflang tijdens haar NWO-onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Van Cleve werkte met een vaste groep medewerkers, leverde altijd hoge kwaliteit en mikte zowel op opdrachtgevers als op de nationale en internationale vrije markt. Joos van Cleve blijkt zich te hebben gericht op de nationale en internationale vrije markt, en op het verwerven van belangrijke opdrachten. Deze spreiding over verschillende markten heeft hem veel succes opgeleverd. Bovendien onderscheidde hij zich door enkel werken te maken van een ambachtelijke perfectie en van zeer hoge kwaliteit. Dit in contrast met het overgrote deel van de andere vroeg zestiende-eeuwse Antwerpse schilderijen. Bovendien had de kunstenaar belangrijke afnemers, zoals koning Frans I van Frankrijk en had hij een - voor die tijd - groot atelier. Dit alles verhoogde zijn status als kunstenaar, waardoor hij veel nieuwe opdrachten kon binnenhalen.
Leeflang ontdekte dat Van Cleve vaak zelf de grove schets, de zogenaamde ondertekening, maakte van het schilderij en zijn assistenten soms kleuraanwijzingen gaf. De assistenten maakten de schilderijen onder supervisie van hun meester vervolgens af. Ook kon zij met infraroodreflectografie vaststellen welke elementen aan de schilderijen later werden toegevoegd of gewijzigd, waarschijnlijk op wens van de opdrachtgever.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Joos_van_Cleve.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1292.