kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 07-05-2008 voor het laatst bewerkt.

Joseph-Marie Vien

Franse neoclassicistische schilder, geboren 18 juni 1716 Montpellier - overleden 27 maart 1809 Parijs

In Frankrijk wordt het neoclassicistische gedachtegoed van Winckelmann en Mengs - daarvoor sterk aan Rome gebonden - pas in de jaren 1770 doorgevoerd dankzij Joseph Marie Vien. Joachim Le Breton (1760-1819), secretaris van de Klasse voor Schone Kunsten in Parijs, getuigt hiervan jaren later: Il [Vien] avait osé prendre pour guide l’étude de la Nature et de l’antiquité, regardée comme un préjugé dangereux par tous les chefs de l’École. Dit betekent het startschot voor het neoclassicisme in Frankrijk, gezien de leerlingen van Vien zoals François André Vincent (1746-1816), Jacques Louis David (1748-1825) en François Guillaume Ménageot (1744-1816) tot de protagonisten van deze stijlperiode zullen uitgroeien.

De term neoclassicisme wordt pas sinds het midden van de negentiende eeuw gebruikt en verwijst naar de stijl die tussen 1760 en ongeveer 1840 gehanteerd wordt. In die periode zelf spreekt men over de ‘ware stijl’, deze benaming geeft weer hoe men tegenover kunst staat. De nieuwe stijl is een reactie op de overvloedige vormentaal die onder andere tot uiting komt in de rococo. Zuiverheid van vorm en harmonieuze proporties worden nagestreefd. Volgens vele kunstenaars, kunstkenners en architecten was de ideale schoonheid bereikt in de klassieke oudheid. De grote belangstelling voor de klassieke oudheid leidt tot vele archeologische ontdekkingen en opgravingen. De belangrijkste sites in Italië zijn Herculaneum, ontdekt in 1711, en Pompeï, ontdekt in 1748.
Johann Joachim Winckelmann (1717-1768), Anton Raphaël Mengs (1728-1779) en graaf de Caylus leggen in hun geschriften de theoretische basis voor het neoclassicisme. De kern van hun theorie vormt de terugkeer naar het schoonheidsideaal van de Griekse en Romeinse oudheid.
De opgravingen vanaf 1750, de prentenbundels van ondermeer Giovan Battista Piranesi (1720-1778), het enthousiasme van de amateurs, de lokroep van Rome, de geschriften van critici en theoretici slepen de elite van alle Europese landen mee in eenzelfde passie voor de antieke oudheid. De kunstenaars zetten deze overtuiging om in de praktijk door de studie van beelden en basreliëfs. Dit wordt aangemoedigd door de Academies, evenals de studie naar levend model en de grote schilders van de renaissance als Raphaël en Michelangelo.
Er wordt gestreefd naar een formele schoonheid, het grootse, naar soberheid en zelfs strengheid niet alleen in historiestukken maar in alle genres. Het rationalisme heeft eveneens bijgedragen tot het ontstaan van een neoclassicistische stijl. Het rationalisme en de Verlichting hebben immers eveneens hun wortels in de antieke oudheid, de renaissance en het humanisme.
- (Jacques Louis David werd door Francois Boucher naar Vien verwezen. David kwam in 1766 bij de in zijn tijd vermaarde schilder in de leer, en nog hetzelfde jaar werd hij tot de Ecole académique, nadien herdoopt in Ecole des Beaux-Arts, toegelaten. Op tweeëntwintigjarige leeftijd dong hij voor het eerst mee in de strijd om de prix de Rome. Zijn schilderij „Combat de Minerve et Mars" (thans in het Louvre-museum), nog geheel in 18e eeuwse
trant, werd door de Academie de eerste prijs waardig gekeurd, maar Vien, die vond dat zijn leerling hem in de schaduw stelde, wist te bewerken, dat hem slechts de 2e prijs werd toegekend. Toen David daarop een jaar later zijn poging de prix de Rome te bemachtigen herhaalde, kreeg hij zelfs niet eens een eervolle vermelding. De jonge kunstenaar had het gevoel onrechtvaardig behandeld te zijn, en probeerde zelfmoord te plegen. Zijn oudere vrienden, Sédaine, secretaris voor het leven van de Académie d'architecture en bekend letterkundige, en de schilder Doyen troffen hem in zijn kamer, waarvan de deur gegrendeld was, aan, nadat hij, vastbesloten te sterven, sinds vier en twintig uur niets genuttigd had. Het zou nog tot 1774 duren, ook in 1773 nam David aan de strijd om de prix de Rome deel, eer hij de vurig begeerde prijs verwierf. - (www.elseviermaandschrift.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 352.