kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-06-2011 voor het laatst bewerkt.

Julika Rudelius

Julika Rudelius (1968)

Julika Rudelius geboren in 1968 te Keulen studeerde visuele communicatie aan de Hochschule der bildenden Künste in Hamburg en fotografie aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Van 1999 tot 2001 studeerde ze aan de Rijksacademie in Amsterdam.

Rudelius had solo-tentoonstellingen in Kunsthaus Glarus in Zwitserland (2003), de Diana Stigter Galerie in Amsterdam (2003) en Stedelijk Museum Bureau Amsterdam (2001) en deed mee aan diverse groepstentoonstellingen en haar films werden vertoond op diverse festivals in binnen- en buitenland.

Julika Rudelius lijkt met haar geënsceneerde foto- en video-werken de opmars van het rollenspel in de huidige samenleving te onderzoeken. In haar werk onderzoekt Julika Rudelius gedrag van mensen, individueel en in groepsverband, in privé-omstandigheden en in de openbare ruimte. Julika Rudelius is een kunstenaar die de grenzen van feit en fictie volledig naar haar hand zet. Ze richt de camera op gebeurtenissen die zich aan haar voordoen, en brengt de werkelijkheid zoals ze die het dichtst kan benaderen in beeld. Maar wanneer het nodig is, vraagt ze haar modellen de werkelijkheid nog eens over te doen. Jongeren blijken hun realiteit zo goed te kunnen naspelen dat je je afvraagt hoe zij de oorspronkelijke versie beleven.

Haar foto's tonen interacties tussen groepen mensen. De scènes zijn alledaags. Mensen hangen of staan bij elkaar, er gebeurt niet echt iets bijzonders. Maar er zijn kleine aanrakingen, blikken en de houdingen naar elkaar toe. Handelingen en/of momenten, die je vaak alleen uit een ooghoek ziet en waar je opeens het gevoel hebt, dat je in één keer hun hele relatie hebt begrepen. Maar het zijn ook momenten, die iedereen al vaker beleefd heeft: terloops iemand aanraken, jaloers toekijken, je tonen en net doen alsof er helemaal niets gebeurt. Ik vraag de groep of ze dat, wat zij net deden bewust nog een keer kunnen herhalen en neem dan een foto. Door het na-ensceneren wordt de situatie uitvergroot en exemplarisch. De scènes worden daardoor herkenbaar voor anderen en refereren aan gemeenschappelijke herinneringen.

In Interview (2000) ontvouwt zich binnen enkele minuten een ijzingwekkend drama. Een groepje van vier studenten zit in een kale ruimte op een rij. Op de vraag: «Zijn jullie vrienden?» antwoordt Frederike volmondig: «Ja.» De anderen blijven iets te lang stil. Het lijkt erop dat er een ruzie is, onderling. Maureen, een donkerharig meisje dat onderuitgezakt en chagrijnig de camera in kijkt, lijkt in eerste instantie degene die niet echt tot de groep behoort.
De anderen, de enthousiaste Frederike, een bitse Astrid en een wat sullige jongen die Guiot heet, benadrukken hoe lang ze elkaar al kennen, hoe bijzonder dat is. Later blijkt dat ook Frederike de goedkeuring van Astrid niet kan wegdragen. Al wil niemand het met zoveel woorden zeggen, eigenlijk is Frederike buiten de groep komen te liggen. Ze zegt kortademig: «Ja, het is nu wel meer dat zij met z'n drieën omgaan dan... Ze zijn wel close. Closer met elkaar.» De anderen beamen dit, stilzwijgend.
De modellen van Rudelius zijn op het eerste gezicht gemiddelde mensen in onopvallende kleding en onnadrukkelijke omgevingen. Totdat ze hun mond opendoen. Dan blijken het mensen te zijn die niet alleen bevestiging zoeken bij elkaar, of bij de cameraman, maar zelfs bij een al door henzelf voorgesteld publiek, anticiperend op de uitzending van de film waarin zij meespelen.

'Scènes zoals in deze video zie ik steeds vaker gebeuren. Alledaagse uitingen van bijna gewelddadige uitbarstingen en gevoelens in het openbaar, die vroeger misschien eerder als privé beschouwd werden en zich achter gesloten deuren afspeelden. Wat me fascineert is dat mensen zich soms niet meer bewust zijn van de sociale controle, die in de publieke ruimte altijd aanwezig is, waardoor de grenzen tussen privé en openbaar verschuiven.'

Reconstructies 01, 2000
Het fotowerk Reconstructies 01: twee blanke vrouwen in moslim outfit op een parkeerplaats van een perifeer ‘global' bedrijvenpark. Willen deze vrouwen met een Günter Walraff-achtige vermomming onderzoeken hoe het is om moslimvrouw te zijn in een westerse samenleving van na nine-eleven? Of is dit tafereel een voorbode van een uitgeglobaliseerde wereld, waarin alle historische en regionale cultuurverschillen zijn opgelost en de moslim-identiteit één van de omhulsel-opties is, waarin de gemeenschapsloze ziel verpakt kan worden?

Train - video (NL, 2001, 6'40'')
Opnamen van een groep jongens in de nachttrein. De heren hebben zo hun mening over het andere geslacht en willen niet voor elkaar onderdoen. In de video ‘Train' vertellen vier jongens openhartig en met grof taalgebruik over hun seksuele avonturen. De jongens die in een rijdende trein zitten, komen verder niet in beeld, we vangen slechts een glimp van ze op door de spleten van de rugleuningen in de trein.

The highest point - video (2002, 12'34'')
Rudelius fixeert zich op het schaamteloze gebrek aan originaliteit dat jongeren tentoonspreiden in de uitvoering van het rollenspel. De jongens en meisjes in haar videoportretten lijken zich op geen enkele manier tegen cliché's te willen verzetten, maar kiezen weloverwogen de meest betreden paden. Met conservatieve, rolbevestigende gemeenplaatsen en een beperkt, zich repeterend vocabulaire, bestendigen ze telkens opnieuw de broze sociale cohesie van de (gelegenheids-)vriendenkring. 'Huisje, boompje, beestje, aan die drie woorden denk ik als ik denk aan de toekomst...' of '...ik vind kinderen leuk maar dan moet je wel eerst getrouwd zijn...'. Originelere, zelfgekozen posities lijken niet in Rudelius' puber-personages op te komen.

Dat de kosmo-pubers ieder verlangen zichzelf te onderscheiden lijkt te ontbreken, is waarschijnlijk een noodzakelijke aanvangshouding om in een wereld van ongelimiteerde vrijblijvendheid en laissez-faire mee te kunnen draaien. Maar of dit nieuwe conservatisme geïnterpreteerd moet worden als verzet tegen doorgeslagen kosmopolitisme of als pragmatische overlevingsstrategie van eenzame, angstige kinderzielen blijft open. Al toont Rudelius zich sceptisch over de toekomstige generatie en lijkt zij zich vertwijfeld af te vragen hoe de ogenschijnlijk karakterloze imago-hoppers onze ‘verweesde' samenleving moeten bezielen.

Bronnen: Julika Rudelius (Keulen, 1968) is gefascineerd door het gedrag en de drijfveren van haar medemensen. In haar subtiel geënsceneerde videofilms praten jonge jongens op bijzonder openhartige wijze over meisjes, vertellen allochtone jongens over hun liefde voor merkkleding, laat ze vrouwen beschrijven hoe ze het liefste klaarkomen, ondervraagt ze mannen met een hoge maatschappelijke positie over de betekenis van geld, proberen zwarte mensen onder woorden te brengen wat ‘zwart’ zijn voor hen betekent.
Hoewel de situaties zijn geënsceneerd, zijn ze altijd gebaseerd op ware gebeurtenissen.
De videowerken gaan in op het gedrag van mensen en de coderingen die zij onderling aanbrengen en hanteren. Ze gaan vaak over nogal intieme zaken, ze komen dicht bij het taboe.
Julika Rudelius: ‘De onderwerpen die ik aansnijd, zijn gerelateerd aan mijn eigen onzekerheden. Ik ben een sociaal wezen, gevoelig voor de spanningen in mijn omgeving. Deze spanningen vormen de grondslag van mijn werk. Ik ga uit van mijn eigen gêne en neurosen. Ik onderzoek het canon van vooroordelen dat mijn eigen gedrag en dat van anderen bepaalt.’

De films die vertoond worden zijn:
Train, 2001, 6.30 min.
The Highest Point, 2002, 13.24 min.
Tagged, 2003, 13.24 min.
Your Blood is as Red as Mine, 2004, 15 min.
Economic Primate, 2005

Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie waarin, behalve een inleidend artikel van kunstcriticus Sven Lütticken, de integrale tekst van de video’s is opgenomen, in combinatie met een doorlopende reeks van stills uit de video’s. (uitgave: Valiz, Julika Rudelius, Looking at the Other, Five Video Works, 104 pagina's, verkoopprijs 24,50 euro (taal: engels).

Videowerken van Julika Rudelius.
[Uit: Halszaken nr. 12, nov. 2005]

De Duitse kunstenares Julika Rudelius (Keulen, 1968) is met haar werk de laatste jaren steeds nadrukkelijker aanwezig. Haar laatste videofilm ‘Migration’ is momenteel te zien in de Kunstverein in Keulen. Eerder dit jaar nam ze deel aan de tentoonstelling ‘Populism’ in het Stedelijk Museum in Amsterdam. In 2004 exposeerde ze (samen met Julia Loktev en Ciu Xiuwen) in de Tate Modern en in 2003 had zij een solopresentatie in Kunsthaus Glarus in Zwitserland.

Julika Rudelius werkt vanuit een sterke sociale belangstelling. Ze is gefascineerd door het gedrag van mensen en de daarbij gehanteerde gedragscodes. Zoals ze zelf zegt: ‘De onderwerpen die ik aansnijd, zijn gerelateerd aan mijn eigen onzekerheden. Ik ben een sociaal wezen, gevoelig voor de spanningen in mijn omgeving. Deze spanningen vormen de grondslag van mijn werk. Ik ga uit van mijn eigen gêne en neurosen. Ik onderzoek het canon van vooroordelen dat mijn eigen gedrag en dat van anderen bepaalt.’
’Ik maak bepaalde dingen mee, waarvoor ik me dan begin te interesseren. Of meer nog, ik stoor me aan dingen en wil daar iets mee doen. Vervolgens begin ik de beeldende elementen ervan in te zien. Uiteindelijk ‘giet’ ik die dan samen. In mijn werk maak ik enerzijds gebruik van stijlmiddelen van documentaires en refereren mijn video’s aan actuele maatschappelijke thema’s waarvoor ik vaak een bijna wetenschappelijke research doe. Anderzijds vormen de actuele thema’s slechts een aanleiding voor de video’s die vooral over mijn gevoelens/irritaties over deze onderwerpen gaan.’
Ware gebeurtenissen
Hoewel de situaties zijn geënsceneerd, zijn ze altijd gebaseerd op ware gebeurtenissen. Rudelius werkt met mensen die zij op straat tegenkomt en vraagt de ‘acteurs’ of ze bepaalde dingen die zij doen, willen herhalen om hun aangeleerde, meestal onbewuste gedrag te kunnen objectiveren en te benadrukken. Omdat de scènes enigszins overdreven worden nagepeeld, krijgen ze vaak een onthutsende uitwerking. ‘Manipuleren is een onderdeel van mijn artistieke problematiek, maar kunst is voor mij ook een soort communicatie. Ik ben steeds in contact met mensen. Vervolgens plak en knip ik zoveel, dat het materiaal ook zelf weer communiceert.’
De videowerken van Julika Rudelius zijn composities van beeld en taal. Taal is heel belangrijk in haar werk: taal als spiegel van menselijk gedrag, als reflectie van intermenselijke verhoudingen. De nadruk ligt niet op statements, maar op de woordkeuze, de lichaamstaal, de interactie. ‘Bij video heb je te maken met beeld dat beweegt en dat je kunt versnellen en vertragen. Je hebt het geluid en ook nog de verhouding tussen beeld en geluid. Omdat ik met interviews werk, heb ik al een enorme beperking. Ik besteed altijd veel tijd aan de ondertiteling. Sinds ‘Train’ heb ik een vaste ondertitelaar, met wie ik bijna even lang werk aan de ondertitels als aan de soundmix. Bij ondertiteling geldt eigenlijk dat je de zin goed moet vertalen en in dat geval wordt het vaak een ‘tussending’.’
‘Ik ben aan de werkelijkheid overgeleverd: het is voor mij geen speeltuin. Ik probeer me van zoveel mogelijk angsten en vooroordelen te ontdoen en daarom bega ik subversieve handelingen: om vast te stellen dat ik leef. En effecten van die handelingen neem ik als uitgangspunten om mee te werken. Ik gebruik twee tegenpolen. Ik heb het in mijn privéleven nodig soms subversief te handelen om mij even los te schudden van heel veel dingen. Dan ga ik naar buiten om te kijken wat ik daarmee kan doen voor mijn werk en wat ik de mensen deze keer weer kan vragen.’


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 591.