kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 17-12-2008 voor het laatst bewerkt.

Karl Eduard Ferdinand Blechen

Duits schilder en grafisch kunstenaar, geboren 29 juli 1789 te Cottbus - overleden 23 juli 1840 in Berlijn.

Carl (of Karl) Blechen was oorspronkelijk koopman, maar later toneel- en landschapsschilder uit de romantiek. Hij maakte realistische romantische landschappen. Met zijn wat rauwe kunst was hij zowel voorloper van de impressionisten als van de realisten in Duitsland.

Hij nam vaak tot onderwerp ijzerconstructies en fabrieken, wat tot dan toe ongezien was, maar ook de typische romantische huiveringwekkende thema's zoals reünies in bossen. (Summa)

Zijn landschapsstudies werden kort na het eerste verblijf van Corot in Italië vervaardigd en de schilderachtige kijk op het landschap is alleen met deze te vergelijken. De lenteachtige sfeer van Corot vervangt Blechen door de krachtige kleuren van de stralende zomer. Naast de kunst van Corot en Constable is hier een derde mogelijkheid geschapen voor de grote landschapschilderkunst. (KIB)

Werk van zijn hand bevindt zich o.m. in het Schloss Charlottenburg in Berlijn.

Biografie
Hij werd geboren in de Luckischen Gasse (nu: Berliner Straße) in Cottbus. Zijn vader Adrian Blechen was een belastingsambtenaar uit Regensburg en zijn moeder Johanna Christiana, geboren Happatz, de dochter van een Wendische.

Hoewel hij reeds als scholier schilderlessen had genoten van de zondagsschilder Lemmerich, moest hij om financiële redenen aanvankelijk een opleiding in het bankvak volgen. In 1822 was hij in staat les te nemen bij de landschapschilder. P.L. Lütke aan de Berlijnse kunstacademie. Wegens moeilijkheden vertrok hij weldra van daar naar de Sächsische Schweiz, waar hij zichzelf losmaakte van het academisme.

In 1823 ontmoette hij als student in Dresden de 24 jaar oudere Caspar David Friedrich.

Van 1824 tot 1827 was hij in Berlijn werkzaam als decorontwerper, een werkzaamheid die zijn voorkeur voor dramatische lichteffecten nog versterkte.

De Noorse schilder Dahl ïnspireerde hem tot romantische schilderstukken die nog sterk een decorstijl vertoonden.

Pas tot volle ontplooiing kwam zijn kunst na een reis door Italië waaraan hij zijn overgang van de romantiek naar het realisme dankt. Zijn composities werden vrijer en realistischer. Ook voor de werken die hij na een verblijf in Italië in 1828 schiep, is de lichtbehandeling kenmerkend, evenals de natuurgetrouwe weergave van het landschap.

In 1831 werd hij docent aan de Berlijnse academie, waar hij grote invloed uitoefende.

Walserij Neustadt bij Eberswalde, ca. 1834, olieverf op paneel, 25x32, Berlijn, Staatliche Museen
De eerste uitbeelding van een industriegebouw in de moderne schilderkunst. Ondanks alle realisme is altijd een vleugje romantiek te bespeuren in Blechens werk. In dit verband is het schilderij van de ijzerpletterij interessant, omdat hier een industrieel onderwerp behandeld wordt dat voordien niet in aanmerking kwam. Maar toch is er een romantische toets in verwerkt, waardoor in feite geen tegenstelling geschapen is met het idyllische visserstafereeltje op de voorgrond. Maar het onderwerp wijst op mogelijkheden die later - vooral bij Menzel - duidelijk tot ontwikkeling zullen komen.

Blech overleed op 42 jarige leeftijd in een toestand van krankzinnigheid.

Websites:
. Berlijn werkzaam was, heeft een uitstekend zelfportret nagelaten; hij staat in een eenvoudig landschapje, zijn arm leunt op een stuk grasveld, hij heeft zijn tekenpen in de hand, de hele figuur vol spanning, de scherpe blik van de saamgeknepen ogen schijnt naar iets te turen, dat niet terugkomt en aan het vluchtige ogenblik ontroofd worden moet. Zijn gezicht is jong en toch oud, er zit iets overspannens in, als waren de bewegingszenuwen wat al te gevoelig; het portret laat een verontrustende en aangrijpende indruk na.
Blechen vond een bestaan, al was het dan niet in zijn kunst, dan toch in zijn schildershandwerk; hij maakte in Berlijn veel voor het toneel, zijn decors waren zeer gezocht, en op zijn vroegere schilderijen is een voorkeur voor het toneel niet te miskennen. Hij heeft b.v. een bos in de Mark Brandenburg op voortreffelijke wijze geschilderd. Maar hij zette er een legerplaats in van oude Semnonische krijgers, die volgens de overlevering dat land tijdens de volksverhuizing het eerst bezet hebben. Zo werd het een scène uit een opera. Iets daarvan, ondanks zijn ontdekking van blauwachtige schaduwen en veel andere finesses, zit ook in de romantische landschappen, waarvoor hij studies uit Italië meegebracht had.
Later heeft hij deze reminiscenties achterwege gelaten en is weer opnieuw een kunstenaar van het noorden geworden; voor zijn meester Friedrich was dit niet nodig geweest. Blechen was elastischer dan Friedrich, zijn manier van schilderen vlotter en daardoor kwam hij eerder in verzoeking. Het is aan zijn werk te zien hoe hij met zichzelf gestreden, hoe hij geworsteld heeft om de zuiverheid van blik, de oprechtheid van uitdrukking te veroveren.
De Nationalgalerie te Berlijn bezit een reeks aquarellen, waaruit dit zelfonderzoek duidelijk blijkt. Er is hier niet veel kleur, maar wat er is aan kleur, is teer en vloeit fijn uit. Dit zijn studies van iemand, die een snelle blik heeft en ook de vlugheid van hand, die deze blik volgt. Van het totaal dezer aquarellen krijgt men een indruk als van muziek; zij zijn vol melodie.
Op zijn rustige, maar besliste manier is Blechen voorgegaan in veel dingen die later door de moderne schilderkunst als nieuw ontdekt werden. Zo heeft hij een walswerk met rokende schoorstenen geschilderd al enige tientallen jaren vóór Adolf Menzel, die juist door de schildering van een ijzerpletterij met zijn vuurovens een revolutie in de duitse kunst scheen te weeg gebracht te hebben. Evenals de aquarelstudies hebben zijn latere olieverfstukken een fraicheur, alsof ze eerst onlangs geschilderd waren.
Er bestaat van Blechen een gezicht op huizen en tuinen, — ook daar schijnt Menzel zijn voorbeeld te volgen — dat, als men het zo noemen mag, de indruk maakt van een interieur der natuur. Blechen grijpt met een gelukkige hand wat twee ogen tegelijkertijd kunnen zien, en tevens dat, wat er blijvend aan de dingen is, wat zij voor ons gevoel schijnen te zeggen over hun ontstaan uit dezelfde aarde, over het samengroeien van huizen, tuinen, daken en schuttingen. Dit alles gaat fijn genuanceerd over in een stille scala van bruin en groen. Toen de kunstenaar Blechen zijn storende Semnonen achterwege liet, is hij de ontdekker der Brandenburgse wouden geworden. En vooral van de schoonheid der vlakte; de meer heroïsche Friedrich had de voorkeur gegeven aan gebergte en zee. Eerst lang na Blechen — en pas nadat eerst de schrijvers er attent op gemaakt hadden — begon men een land mooi te vinden, dat voor die tijd bekend gestaan had als de ,,zandkoker" van het duitse rijk.
Blechen heeft gekund, wat latere, reeds door het impressionisme opgevoede, schilders als een Liebermann zo bekoorde: de zonnestralen op te vangen, die een goudglans aan een vijvertje geven of een lichte plek in het dichte bos toveren. De kunst van het landschap, de modernste kunst, ging stilaan haar weg; een ieder moest weer van voren af aan beginnen, en werd gewoonlijk spoedig vergeten. - (Uit 'De Duitse schilderkunst in de romantiek' door Marius Daalman in Elsevier Maandschrift uit 1939 (www.elseviermaandschrift.nl))


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 127.