kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-08-2010 voor het laatst bewerkt.

Kees Maks

Kees Maks (1876-1967)

Cornelis Johannes (Kees) Maks, (ook Cees Maks of C.J. Maks), Nederlands schilder, beeldhouwer, graficus, tekenaar.

Kees Maks was de enige leerling van George Hendrik Breitner en werd beïnvloed door Isaac Israëls.

Geboren in Amsterdam 22 augustus 1876, gestorven 28 oktober 1967 aldaar,

Amsterdam (tot 1901)

Breitner
Op jonge leeftijd klopte Kees Maks (1876-1967) aan bij het atelier van de Amsterdamse schilder Georges Breitner. Maks, zoon van de aannemer die het Rijksmuseum bouwde, wilde graag schilder worden. Breitner gaf hem enkele welgemeende adviezen. Maks' vader zorgde voor een riant atelier op het Prinseneiland dat nog steeds bestaat, een atelier waar ook Breitner onderkomen kreeg, en de schilder Kees Maks kon aan de slag. Dat hij ooit inlichtingen inwon bij Breitner heeft hem weleens de naam gegeven diens `leerling' te zijn. Dat is onjuist. Maks is eerder een volstrekt unieke persoonlijkheid in de schilderkunst te noemen.

Franse slag
Dat Kees Maks wel door Breitner is beinvloed is goed te zien aan de composities van zijn schilderijen, die heel vaak fors en gedurfd van opzet zijn. Ook de krachtige brede penseelstreek lijkt verwant aan die van zijn grote voorbeeld. Desondanks zal nooit iemand hun werken met elkaar verwarren omdat de persoonlijkheid van Maks duidelijk zijn stempel drukt op elke voorstelling. Opvallend is dat zijn kleurenpalet heel Frans aandoet en dat zijn werken in veel gevallen een sterke licht-donker tegenstelling laten zien. Hij is misschien wel het best te vergelijken met de Franse schilder Edgar Degas. Hun voorliefde voor theater en dans, donkere orkestbakken en lichtende danseressen, is identiek. Het verschil is dat Maks beschikt over een robuustere penseelvoering.

Parijs 1901 - 1903

Madrid 1903 Velásquez De overgave van Breda [Las Lanzas]Toen Kees Maks (1876-1967) tijdens zijn studiejaren in Parijs een kopie van Velásquez' schilderij Las Lanzas zag hangen in de Ecole des Beaux-Arts, was hij zo onder de indruk dat hij vrijwel direct naar Madrid reisde om daar het origineel te gaan kopiëren. Hij schilderde in 1903 ongeveer acht maanden in het Museum Prado aan deze kopie op ware grootte. Het reusachtige doek stond dubbelgevouwen in het museum en afwisselend werkte hij aan beide helften van dit 'tweeluik'. Het kopiëren van schilderijen was destijds een gebruikelijk onderdeel van de studie tot kunstschilder. Voor dat doel was de Prix de Rome ingesteld, een reisbeurs van de Nederlandse overheid om in steden als Rome en Parijs de grote meesters te gaan bestuderen. Velásquez' Las Lanzas is in dat verband meerdere malen nageschilderd.

Rome 1904 - 1905

Amsterdam 1905 - 1967

Retour a l'ordre
De Amsterdamse schilder Kees Maks wordt gerekend tot een van de belangrijkste moderne, figuratieve kunstenaars van het begin van de 20ste eeuw. Terwijl in het begin van de 20ste eeuw de avantgardistische schilderkunst haar invloed deed gelden in Europa, keerden veel kunstenaars in het interbellum terug tot een meer neo-klassieke figuratie, die bekend werd als Retour a l'ordre. Met name in Parijs verwierven deze figuratief werkende kunstenaars, waaronder Kees van Dongen, faam.

het theater en het circus
In Parijs bij de Herfstsalon van 1910 maakt hij diepe indruk op de bezoekers met zijn prachtige tuinscènes waarin de gegoede burgerij zich vermaakt. Samen met zijn vriend Kees van Dongen bezoekt en schildert hij het uitgaansleven van Parijs, dat te zien is op talrijke circus- en variété- taferelen. Terug in Amsterdam blijkt dit genre hem niet meer los te laten en schildert hij veelvuldig de voorstellingen in Carré, Tuschinsky en het Rembrandttheater. Kees Maks hield van het theater en het circus. De liefde voor het variété spreekt duidelijk uit de doeken die hij, soms gezeten tussen de coulissen, aan dat onderwerp wijdde.

het mondaine leven
Kees Maks maakte in de eerste helft van de 20ste eeuw naam met schilderijen van het mondaine uitgaansleven. Hij schilderde - vaak op groot formaat - in overwegend rode en matgele tinten portretten, stadsgezichten, bloemen, dansparen, flanerende gezelschappen, tuinfeesten en vooral circusscènes, o.a. het bekende De drie Fratellini's ( Frans Hals Museum, Haarlem). Dit waren tot dan toe onbekende thema's in de Nederlandse kunst. De levenslustige onderwerpen en de frivole manier van werken imponeerden het cosmopolitische publiek van die tijd.

Maks was geen getormenteerd kunstenaar die leed aan het leven, maar hij zag wel de tragische schoonheid van een zangeres in een Amsterdamse nachtclub. Hij gaf haar weer onder de naam Lucette (1915). Ten voeten uit staat zij daar, fraai gekleed, en ook eenzaam, alsof ze het koud heeft. De ogen groot, open en melancholiek. Een recensent schreef: ,,(Zij) met haar gekrulde haren, geverfd gelaat en van moeheid zware ledematen, is het beeld van uitputtend café-chantantleven, dat in 't schrille voetlicht emoties van opgezweept gevoelsleven verlangt.''

De vrouw van Maks, Cécile Maks-Boas, werkte als haute-couturier bij Hirsch. Zij onderhield haar man en tegelijk voorzag zij hem van modellen van de Amsterdamse beau monde. Na Maks' dood zei ze in een interview dat Maks, die talloze naakten schilderde, dat hij `van vrouw verwisselde als van een overjas'. En die naakten noemde ze `de overjassen van Maks'.

Werveling, zwier, feestelijk leven zijn de woorden voor het oeuvre van Maks. Zelfs een stralend stilleven als Zonnebloemen (ca 1920) toont dat. Nooit zal Maks een schilderij nutteloos `zonder titel' noemen, nee, eerder Elegante praat of Tuingezelschap.

rasechte amsterdamer
Maks hield van zijn Amsterdam. Vanuit het atelier aan het Prinseneiland schilderde hij tal van stadsgezichten, krachtige, geometrisch opgebouwde doeken met de witte brug over de Prinseneilandgracht (vroeger Teertonsgracht geheten) als sierlijk middelpunt. Als lid van de kunstclub Arti gaf hij, vanaf de tweede verdieping, het Rokin weer voor de demping met de brug naar de Langebrugsteeg als een vlietende vorm over het water. In een nachtcafé zag hij het danskoppel André en Denise. Het schilderij noemde hij Tango voor twee (ca 1928). De wervelende rode jurk van de vrouw slaat helemaal om het been van de man. Ze zijn als een geheel.

2002 Kunsthal rotterdam - Kees Maks, Schilder van het mondaine leven
In Nederland is ten onrechte nooit veel belangstelling voor dit soort kunst geweest. Men vond zijn onderwerpen te frivool en te luchtig. De overzichtstentoonstelling van Kees Maks hoopt dit beeld te nuanceren. Samen met Kees van Dongen en Jan Sluijters zorgden de werken van Maks voor ophef vanwege hun moderne karakter. Anders dan deze kunstenaars is Maks onterecht in de vergetelheid geraakt. De rijk geïllustreerde catalogus ter gelegenheid van deze eerste omvangrijke overzichtstentoonstelling maakt dit gemis ongedaan.

Andere websites:
http://beeldbank.amsterdam.nl/index.php?beginjaar=&eindjaar=&qasked=1&qtype=nieuw&q=kees+maks
http://www.rkd.nl/rkddb/dispatcher.aspx?action=search&database=ChoiceImages&search=priref=138214
http://www.rkd.nl/rkddb/dispatcher.aspx?action=search&database=ChoiceArtists&search=priref=52092


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 66.