kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Klaar van der Lippe

Klaar van der Lippe (Leiden 1963)

Nederlands kunstenaar

Klaar van der Lippe vraagt zich af of kunstenaars die nu zo bezig zijn met 'de interactie met het publiek' weten wát voor contact ze nu eigenlijk nastreven. Nemen kunstenaars niet al te makkelijk de rol van nieuwe 'culturele makelaar' op zich? Zijn ze de kunst als plek van contemplatie al helemaal uit het oog verloren? Het gaat nu vaak om de directe beleving, om het samen dingen doen, om productiviteit kortom. Van der Lippe verzet zich tegen een tijdsbeleving die alleen maar om productiviteit draait.

Costume Pour Marseille
‘Veranderen van een vreemde naar een inwoner door middel van een speciaal kostuum. Een kostuum dat extra veel ruimte biedt voor de reiziger of de beginnende bewoner, ruimte voor kaarten en woordenboeken. Het is licht en goed wasbaar en op vele temperaturen berekend. Eventueel kan men er een nacht in doorbrengen. Ik heb het kostuum zelf getest in Marseille in 1995. Bij mij werkte het, het was praktisch en opvallend op een positieve manier. Binnen een aantal dagen werd ik herkend door de plaatselijke bewoners. Om mijn sociale vaardigheden op de proef te stellen, vroeg ik steeds mensen een foto van mij te maken. Een goede aanleiding om weer een praatje te maken en ook goed voor de zenuwen. Ik ben namelijk een beetje zenuwachtig als ik de taal niet goed spreek.'

Rotterdam eens goed onder handen te nemen, was meteen duidelijk dat de kunst hierin een rol moest spelen. Via het Centrum Beeldende Kunst werd Klaar van der Lippe gevraagd een werk te maken dat de groene geschiedenis van het plein laat zien. Het werd een palmboom. Deze vertaalt niet alleen de historie van zijn stedelijke omgeving maar sluit ook aan bij de huidige multiculturele omgeving. Van der Lippe heeft uitvoerig kennisgemaakt met de verschillende omwonenden die uit allerlei windstreken komen, en een symbool gevonden dat in al deze culturen een rol speelt: de palmboom. In architectuur, in reclame: overal ter wereld is de palmboom een veelgezien symbool. Van der Lippe heeft echter geen kunstwerk willen maken dat alleen het samengaan van culturen moet verbeelden, ze heeft er ook beeldend een opmerkelijke boom van gemaakt. De stoerheid van de boom keert terug in de zeer industriele materialen: een stevige stalen kern wordt bedekt door overlappende acrylaatplaten die in felle kleuren de feestelijkheid van warmere klimaten in herinnering brengen.

1998 - Zes personen werden in folie gewikkeld en op een bed van stro neergelegd op het lichtplein in Eindhoven terwijl een strelende hand geprojecteerd werd op de wand van het Philips Lighting Application Centre. Tijdens de opening van de tentoonstelling van architect Lebbeus Woods (1940) 'Hermitage' nam Klaar van der Lippen als een alpiniste plaats in de Hermitage en deed het publiek verslag van die ervaring. (De expositie bestond uit een honderdtal tekeningen, een tiental objecten die Lebbeus Woods ontwikkelde met studenten in Wenen en de legendarisch maquette van The Solohouse. Meteen al tijdens de eerste bespreking in Eindhoven ontstond het plan om in de gevel van De Witte Dame een installatie van hem te bouwen wat uiteindelijk geresulteerd heeft in The Hermitage.)

kunstenaar het over hebben en wat maakt het noodzakelijk om daar het publiek bij te betrekken? Hoe kunnen we hier over nadenken als we niet weten welke specifieke posities de kunstenaar en de toeschouwer binnen de communicatie innemen?

Ik maak interactief werk in de openbare ruimte en doe dat op een specifieke manier en met een specifiek onderwerp. Mijn onderwerp is de fysieke ervaring. Voor mij maken deze fysieke ervaringen net zozeer deel uit van de publieke ruimte als bij voorbeeld een park. Hoe en wat we kunnen communiceren is namelijk volledig afhankelijk van de infrastructuur van de communicatie. De vorm waarin dit gebeurt noem ik een protocol. Dat wat gedeeld kan worden is dat waarin het protocol voorziet. In mijn werk heb ik gezocht naar manieren van het zoeken naar andersoortige ervaringen door middel van het verstrekken van een alternatief protocol. Om een voorbeeld te geven: voor een serie performances uit 1997 getiteld 'de avonden' in De Begane Grond in Utrecht gaf ik het publiek verschillende opdrachten mee in de vorm van een protocol. Bij voorbeeld het protocol 'dansen':

'Neem een nieuwe cd. Zet de cd-speler op shuffle en repeat.
Beneem uzelf het zicht (bijv. middels een maskertje of blinddoek).
Dans de komende 90 minuten zonder ophouden.
Spreek niet, rook niet, drink niet, rust niet'

De vraag is dan: wat is mijn verlangen naar andere ervaringen anders dan de kick ervan? Voor mij heeft dat te maken met het einde van de grote verhalen. (godsdienst, filosofie, IC) Het maken van een onderscheid op grond van andere overwegingen dan die van strikt materiële aard hebben we in het dagelijks leven goeddeels verloren. Met als gevolg: de omhelzing van de theologie van het gelijk. Helaas is de eenvoudigste gelijkheid, behalve in een abstract gegeven als de rechten van de mens, die van de markt, van de economie. Volkomen strijdig met de werkelijkheid prediken we dat je alles kunt worden, als je maar goed je best doet. Schoonheid wordt afgespiegeld als een vorm van discipline, rijkdom als een recht voor wie hard werkt. Zelfs kunstenaars, wiens werk inherent strijdig is met deze efficiëntiegedachte, dienen cultureel ondernemers te zijn.

Onze omgang met de tijd is als gevolg hiervan ook veranderd. Vroeger was het vanzelfsprekend dat men om ging met begrippen als eeuwigheid; in het gebed, of cyclische processen, het land dat bewerkt kon worden of niet; of gelijktijdigheid, in het ritueel van de kerkdienst of feesten, het zingen van de internationale, zelfs eenvoudigweg reflectie. Nu telt alleen de tijd als schaarste model. Het is onfatsoenlijk tijd te verspillen, tenzij deze binnen een nutsgedachte wordt verspild. Lekker luieren in vijf minuten om daarná weer beter de stroom van productieve activiteit aan te kunnen. Met het verdwijnen van de tendens tot reflectie, immers het is terugkijken en in die zin verspillend, wordt de basis voor het omgaan met kunst aangetast. Ik zie het als een belangrijke taak voor de kunstenaar om nu het vaandel te dragen van de verspilling. En om de gevoeligheid voor verschillende tijden te behouden werk ik met diverse zintuiglijke prikkels om een specifieke tijdservaring op te roepen. Voor sommige ervaringen is een grotere groep mensen nodig. Dat is mijn motivatie om samen te werken met mijn publiek. Hier schuilt voor mij geen politieke, sociale of idealistische overtuiging achter. Idealiter zou ik mijn eigen tijd, mijn ideale dag creëren, waarin de tijd een ruimte is die ten dienste staat aan het scheppen en het genieten van het geschapene. Het zou het leven in één dag heten.'

Tijdens 'Public Interference' verraste Klaar van der Lippe het publiek met een performance waarin ze verkleed als verpleegster een analyse gaf van de levensloop van haar 'patiënt' Klaar van der Lippe. Een patiënt die op zoek ging naar manieren om de beklemmende 'white cube' van het museum achter zich te laten.

Klaar van der Lippe doet de laatste jaren onderzoek naar de principes van het waarnemen en de ervaring. Samen met de deelnemers worden de grenzen van het normale verkend. Wat is gepast gedrag, wat is gepast gevoel?
Through the looking glass - Hier worden verschillende werkelijkheden opgeroepen. Zie anderen vertrekken of word zelf werkelijkheidsreiziger.
Sensory deprivation - Een avond waarop bepaalde zintuigen worden aangescherpt door andere uit te schakelen. Begeleid door experts en toegelicht door theoretici wordt de vanzelfsprekendheid van de waarneming op de proef gesteld.
Het Ervaringsconcert - 60 Minuten optimaal gebruik van de zintuigen op de grens van overbelasting. Een aanrader voor de euforieliefhebber.

1999 - Klaar van der Lippe zou 'sociale architectuur' genoemd kunnen worden. Zij ontwerpt protocollen voor handelingen. De ervaring van de toeschouwer/deelnemer wordt tot onderdeel van het kunstwerk gemaakt. Zij voerde met Karin Keijzer een gevecht met de materie, die gestalte kreeg in een berg witte rivierklei. In het werk van Klaar van der Lippe en Karin Keijzer komt het besef naar voren van de ongelijkheid van de strijd tegen de materie, in de vorm van een lijfelijk gevecht met een vrouwshoge berg witte rivierklei. Een strijd in zeven rondes van drie minuten, met elk een eigen thema. Elk ronde vormde een verhaal waarin het steeds weer de vraag was of we de strijd aankonden.

DE RONDE VAN ROTTERDAM, Frank Cammeraat/Klaar van der Lippe (15') Film over een werkeloze man van vijftig, die nog bij zijn moeder woont en droomt van het organiseren van een wielerronde van Rotterdam.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 19.