kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 13-06-2011 voor het laatst bewerkt.

Ko Oosterkerk

Nederlandse graficus, schilder van landschappen en non-figuratief

Geboren: 26-2-1928 Velsen

Na zijn studie aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Den Haag wijdde Ko Oosterkerk zich in eerste instantie aan de schilderkunst. Begin zestiger jaren besloot hij echter zich alleen nog met grafiek bezig te houden. Kort daarna ontving hij een beurs om in het vermaarde Parijse (grafisch) Atelier 17 te werken, waarna hij al snel de gelegenheid kreeg zijn werk te exposeren.

Belangrijke exposities had hij in o.a. het Groningermuseum (1971), het Van Abbemuseum (1975) en het Stedelijk Museum Amsterdam (1993). Ook ontving hij twee belangrijke internationale kunstprijzen voor zijn werk op de Grafiekbiënnale van Ljubljana en de Biënnale van Krakow.

1998 'Stichting Dr. C. Rijnsdorp Prijs' toegekend voor zijn gehele oeuvre,

1999 Ko Oosterkerk exposeerde op uitnodiging van de Italiaanse stad Monsummano Terme twaalf grafiekbladen op een aparte expositie die tijdens de gelijknamige Grafiekbiënnale plaatsvond. Aan deze speciale expositie in de Villa Renatico Martini aldaar nam ook de Italiaanse graficus Walter Piacesi deel. De jonge Nederlandse kunstenaar Peter Verdonk werd tijdens diezelfde Grafiekbiënnale door Ko Oosterkerk voorgedragen voor de aan die biënnale gekoppelde grafiekprijs.

Ko Oosterkerk maakt hoofdzakelijk droge naalden. Af en toe wijdt hij zich ook wel aan een ets of inkttekening, maar het liefst maakt hij toch een droge naald. Zo op het eerste gezicht valt vooral het strakke, bijna strenge karakter van zijn werk op. Maar vanachter de zwart-witte vlakken en in tussentonen weergegeven banen buitelt de natuur tevoorschijn; krassen, strepen en fijne rafeltjes geven het idee dat die natuur zo ongeveer op springen staat. Daarnaar gevraagd, vertelt hij in zijn werk bijna altijd natuurlijke elementen te integreren. Eindeloze wandelingen langs de stranden van Terschelling, Cadzand en Bretagne voeden hem met indrukken, die hij verwerkt in een voor het overige bijna volledig abstracte grafische beeldtaal. Die verwijzingen naar de natuur zijn minimaal en zelden overeenkomstig de werkelijkheid. Of zoals Jurrie Poot (hoofdconservator Stedelijk Museum Amsterdam) het onlangs nog boven zijn inleiding in de begeleidende catalogus voor de Grafiekbiënnale van Monsummano Terme verwoordde: 'Bijna verborgen, maar toch heel sterk aanwezig'.



2005

Vanachter zwart-witte vlakken, weergegeven in banen met diverse grijstinten, buitelt de natuur tevoorschijn. Krassen, strepen en fijne rafeltjes geven het idee dat zij bijna op springen staat. Graficus Ko Oosterkerk (1928) maakt diepdrukken en gebruikt daarvoor de ‘droge naald’-techniek. Inspiratie haalt hij uit de eindeloze wandelingen die hij langs de stranden van Terschelling, Cadzand en Bretagne maakt. Zijn grafisch werk is onder meer onderscheiden op de grafiekbiënnales in Ljubljana (Joegoslavië) en Krakow (Polen). Ook ontving hij de Dr. C. Rijnsdorp Prijs en de culturele prijs van de provincie Gelderland.

Oosterkerk studeerde in 1950 af aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten (richting schilderkunst en grafiek). Na zijn studie maakte hij in eerste instantie schilderijen. Hij ontving zelfs de Koninklijke Subsidie voor de Vrije Schilderkunst. Hoewel vereerd door deze toekenning, besloot hij begin jaren zestig toch het roer om te gooien en zich te wijden aan de grafiek. Zijn grafisch talent werd al snel opgemerkt. In 1963 kreeg hij van de Franse regering een beurs aangeboden. Daardoor kon hij werken in het vermaarde Parijse (grafisch) Atelier 17. Later ontving hij verschillende onderscheidingen en volgde een flink aantal exposities met zijn grafisch werk, onder meer in het Groninger Museum (1971), het Van Abbemuseum (1975) en het Stedelijk Museum Amsterdam (1993).

Het oeuvre van Ko Oosterkerk bestaat voornamelijk uit ‘droge naald’ grafiek. “Er zijn verschillende manieren van diepdrukken zoals lijnets, aquatint en de droge naald. Nadeel van de lijnets en de aquatint is dat je met zuren moet werken die de etsplaat op bepaalde plekken uitbijten. In de jaren tachtig moesten grafici van de overheid verplicht afzuigsystemen in hun atelier aanleggen. De zuren kunnen namelijk klachten aan de luchtwegen veroorzaken. Daarvoor had ik geen geld en dus heb ik vooral ‘droge naald’-etsen gemaakt.”

“In mijn werk wil ik getuigen van het landschap, de natuur; dat wat de aarde voortbrengt, dat wat door de natuur is gevormd en vervormd, uitgebeten en uitgevreten, bewaard of ontwaard, versterkt of ontkracht.” Zijn hele leven lang is Oosterkerk geboeid door de natuur en haar scheppende kracht. “In mijn grafisch werk integreer ik altijd natuurelementen, maar doe dat op een bijna volledig abstracte wijze.” Zijn werk uit het begin van de jaren zestig is zeer expressief te noemen, met lijnen die alle kanten op wijzen.

Enkele titels van zijn werk uit die tijd zijn ‘Het verkoolde’, ‘Het offer’, ‘Rêve du poêt’ en ‘Soleil gris’.
Bij navraag blijkt dat Oosterkerk ook een aantal grafische werken heeft gewijd aan psalmen. “Ik houd van de dramatiek van de psalmteksten. ‘Boek der psalmen’ is daarvan een voorbeeld. Ik heb er ook tekst in verwerkt. Ik ben overigens niet echt een religieus man.” Midden jaren zeventig wordt zijn werk ‘stiller’, maar ook lichter van kleur. Geometrische vormen overheersen. Zo maakte hij ‘Ets met vijf banen’, Ets met vijf lijnen’ en ‘Acht driehoeken’. Hij experimenteert ook met kleur. Geen kleuren door elkaar, maar één kleur per vel, zoals het geheel in oranje uitgevoerde ‘November’. Toch komt hij uiteindelijk weer uit bij de expressieve lijnvoering. De natuur en al haar oerkrachten barsten als het ware weer los in zijn werk.

Momenteel is Ko Oosterkerk bezig met totaal andere materie. “Voor de verandering maak ik nu objecten. Het zijn een soort kastjes met allerlei inferieure troep erin, die ik op deze manier een nieuwe status wil geven. De mensen vinden het prachtig. Straks ga ik wel weer grafiek maken.”

Corien van Eyck van Heslinga


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 168.