kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 15-10-2008 voor het laatst bewerkt.

Konrad Witz

Zwitsers schilder, ca. 1400 Rottweil (Duitsland) - ca. 1446 Genève of Bazel

Konrad Witz (Conradus Sapientis) maakte onder meer de paneelschildering "De Wonderbaarlijke Visvangst" waarop hij de bijbelse gebeurtenis verplaatste naar het meer van Genève.

Biografie
1434 lid van de schildersgilde te Bazel

1435 hoofdwerk, het Heilspiegelaltar (Basel). Zijn enige gesigneerde en gedateerde werk is De wonderbare visvangst (1444, Genève). Het landschap op dit werk is realistisch en het betreft een herkenbaar punt aan het Meer van Genève. Het verraadt tevens kennis van de Vlaamse Primitieven (Van Eyck, Meester van Flémalle), maar ook van de Italianen Uccello en Del Castagno. (Summa)

Annunciatie, ca. 1440-1445, olietempera op hout, Neurenberg, Germanisches Nazionalmuseum
De belangrijkste navolger van de Van Eycks in Duitsland is Konrad Witz, een van de kunstenaars die radicaal gebroken hebben met de 'weke stijl' en de daarop volgende 'harde stijl' aanhangen. Het lijkt wel alsof hij de kleine ruimte waarin het gebeuren zich afspeelt, zelf getimmerd heeft. De balken - die zelfs een schaduw over de Madonna werpen - de ruwe handgreep in de deur en het ontbreken van versierend meubilair vestigen alle aandacht op de twee gestalten voor wie de ruimte bijna te klein is. Het licht en de schaduw waarin Maria zit, zijn geen realistische uitingen zonder meer, maar zijn nog symbolen in de middeleeuwse betekenis, want ondanks zijn nuchtere beschouwing van de werkelijkheid kan de kunstenaar zich nog niet aan de invloed van de oude traditie onttrekken. (KIB late me 178)

Christus wandelt op het water (de wonderbare visvangst), 1444, olietempera op hout, 132x154, Genève, Museé d'Art et d'Histoire
Voor het eerst geeft Konrad Witz een werkelijk nu nog bestaand landschap - aan het meer van Genève - weer en daarbij geeft hij blijk van een scherpe waarneming van de natuur (op de achtergrond de massieve Mont Salève). Hier is dus geen sprake meer van een compositie volgens overlevering, maar de kunstenaar heeft studie gemaakt van het terrein. En hij brengt dit ook in verband met het bijbelse verhaal, want de contouren van het landschap vallen samen met en worden herhaald in de groepering van zijn figuren. Het schilderij is misschien de éérste onmiskenbare voorstelling, het eerste ‘portret’ van een werkelijk landschap, waar men zich ooit aan gewaagd heeft. Op dit echte meer schilderde Witz ook echte vissers; niet de waardige apostelen van de oudere schilderingen, maar ruwe mannen uit het volk, bezig met hun visgerei, een beetje onbeholpen pogend de schuit rustig te houden. (KIB late me 181; Gombrich 176-177)

Verschillende taferelen van het verhaal in één beeld: Petrus zit in de boot en ziet Jezus. Hij zakt ook in het water terwijl Jezus hem streng aankijkt. (DHK)

Geschilderd voor een altaar in de Dom van Genève. Afgaande op de stijl van de gewaden, met hun hoekige plooien, moet hij een nauw contact met de meester van Flémalle hebben gehad. Meer dan de figuren interesseert ons echter de weergave van het landschap, waarin de invloed van de Van Eycks overheersend lijkt te zijn. Witz imiteerde echter niet eenvoudig de grote vernieuwers; door eigen onderzoek wist hij meer van de optische eigenschappen van water als welke andere schilder uit zijn tijd dan ook (men lette vooral op de meerbodem in de voorgrond). Ook het landschap is een origineel waagstuk. Het is het oudste ons bekende "portret" van een bepaalde streek, en wel een duidelijk herkenbaar deel van het Meer van Genève. (Janson 362)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 116.