kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-01-2016 voor het laatst bewerkt.

land-art

Land Art

Land Art is een richting in de moderne kunst, waarbij door artistieke activiteiten landschappelijke veranderingen plaatsvinden. Dit kan gebeuren door gebruik te maken van materialen die vreemd zijn aan de natuur of door veranderingen aan te brengen in de oorspronkelijke structuur, bijv. het graven van grachten, het bouwen van wallen enz.
De Land Art is zodoende een vorm van actiekunst die meestal slechts voor korte tijd gerealiseerd kan worden en die zich zo aan de commercie in de kunst probeert te onttrekken.

De term Land Art is ontleend aan een televisiefilm van de Duitser Gerry Schum uit 1969, die een aantal in de vrije natuur uitgevoerde projecten toonde. Een minder gebruikelijke benaming voor deze kunstrichting is earth art.

De Land Art, die in het midden van de jaren zestig opkwam als reactie op de toenemende vercommercialisering van de kunst en de traditionele context van galerie en museum, ging een directe dialoog aan met de natuurlijke omgeving. Sommige kunstenaars, zoals De Maria, haalden de natuur de galerie binnen, terwijl anderen in het landschap zelf werkten en dat door ploegen, graven, egaliseren en weghakken, vaak met behulp van bulldozers en graafmachines, in abstracte formaties veranderden (Robert Smithson).

Een verfijndere vorm van land-art treffen we aan in het werk van de Britse kunstenaars Goldsworthy en Richard Long, die midden in het landschap kunstwerken hebben gemaakt met behulp van bijvoorbeeld bladeren en stenen. Land-art is vaak grootschalig van opzet en komt dikwijls ver van de bewoonde wereld tot stand: ze is bovendien meestal niet duurzaam van aard en onderhevig aan de eroderende krachten van de natuur. Voor enige vorm van bestendiging is ze derhalve vrijwel altijd aangewezen op fotografische of filmische documentatie.

De Land Art komt voort uit de behoefte die de moderne kunstenaars voelen om zich te bevrijden van de banden van de traditionele beeldhouwkunst. Deze bood slechts beperkte mogelijkheden tot ruimtelijke ervaring. Al eerder manifesteerde deze expansie van de kunsten zich in bvb. de happening of het environment. In de Land Art eigende de kunst zich de grootst mogelijke ruimte toe.

Veel kunstenaars van de Land Art waren van oorsprong beeldhouwers die zich bezighielden met minimal art, waarin de omgeving essentieel was voor de juiste ervaring van het kunstwerk. Ook was het werken met aarde als artistiek materiaal niet nieuw. Bij bepaalde projecten werd bvb. zand in de tentoonstellingsruimte, arte povera, gestort. Ook een ander aspect van de land art, het gebruik van weerselementen, had zijn voorlopers, o.a. de Italiaan P. Manzoni en de Duitser H. Haaecke.

Globaal kan men drie typen Land Art onderscheiden:
. Ingrepen op het landschap.
. Toevoegingen aan het landschap.
. Acties in het landschap.

In het eerste geval maakte men als het ware negatieve sculpturen: uitgravingen in de vorm van enorme kuilen, zoals de Amerikaan M. Heizer die maakt, of al dan niet geometrische sporen en patronen waarmee zijn landgenoot R. Morris zich bezighoudt. Kenmerkend voor deze ingrepen is, dat deze op den duur vanzelf weer verdwijnen door het natuurlijk proces.

In de tweede plaats kon de kunstenaar een onnatuurlijk element in het landschap aanbrengen zoals de spiegeltoren van de Duitser H. Mack in de Sahara of de cilinder in de zee van de Engelsman B. Flanagan. De wisselwerking tussen de natuur en het vreemde object was daarbij zeer wezenlijk.

Tenslotte kon het landschap ook noodzakelijk zijn als omgeving voor een lijfelijk door de kunstenaar zelf uit te voeren actie. Voorbeelden hiervan zijn een voettocht door het landschap van de Engelsman Richard Long en het lopen tussen twee krijtlijnen van zijn landgenoot W. De Maria. Hierbij werd het element tijd (als logisch voortvloeiend uit het uitgestrekte karakter van de ruimte) ingevoerd. Ook is tijd van belang bij het inschakelen van natuurlijke processen als eb en vloed. Dit element speelde een rol bij het werk van de Nederlander J. Dibbets en bij dat van Flanagan.

Vaak liepen de drie verschillende typen door elkaar.

Van Land Art kan men alleen indirect via foto of film een juist begrip krijgen. Het heeft immers door weersinvloeden en het gebruik van natuurlijke processen een zeer tijdelijk karakter. Meestal werd het op afgelegen plaatsen (woestijnen, stranden) uitgevoerd, terwijl bovendien het geheel vanwege de uitgestrektheid van de ruimte tamelijk onoverzichtelijk bleef. Land Art heeft veel gemeen met conceptuele kunst, die zich eveneens in ruimte en tijd beweegt, zij het dat de laatste nog een stap verder ging door het gebruik van tijd en ruimte, die niet meer direct aan de hand van zichtbare processen zijn aan te duiden.

Land art-kunstenaars
Een van de bekendste kunstenaars die ingrepen verrichtte in de natuur, is ongetwijfeld Christo, maar naar eigen zeggen is zijn werk bedoeld als land art. Ook het project 7000 Eichen van Joseph Beuys zou gezien kunnen worden als een vorm van land art, hoewel het bovendien een manifestatie is van zijn verdergaande idee├źn over 'sociale sculptuur'. James Turrell is een pure land art-kunstenaar die zeer grote werken uitvoert in een krater van een uitgedoofde vulkaan, de Roden Crater in Arizona. Andere land art-kunstenaars zijn: Jan Dibbets, Robert Smithson, Dennis Oppenheim en Stanley Brouwn.

Verdere voorbeelden van land art
. Lucien den Arend: Homage to Pieter Janszoon Saenredam, Barendrecht. Het is een grote waterpartij met erin een eiland waarop een raster van 256 knotwilgen (Salix Alba) zodanig aangeplant dat zij, door toedoen van driejarig knotten, op den duur een interieur zullen vormen dat een verwantschap oproept met de binnenruimten van door Saenredam getekende en geschilderde gebouwen.
. Marinus Boezem: Groene Kathedraal (1987): ten oosten van de Almere-Haven; 178 Italiaanse populieren geplant volgens de omtrek en pilaren van de kathedraal van Reims. Vlakbij is dezelfde vorm uitgespaard in een bos, zodat de kathedraal in het landschap blijft nadat de 178 populieren zijn verdwenen.
. Robert Morris: Observatorium (1971-1977): halverwege Lelystad en Swifterbant; hier kun je door drie inkepingen de zonsopkomst observeren tijdens de equinoxen (lentepunt, zonnewende, herfstpunt).
. Jeroen van Westen: Fort voor het water tussen Emmer-Compascuum en Roswinkel.
. Moeder Aarde in het Abtswoudse Bos in Delft.
. Daniel Libeskind: Polderland Garden of Love and Fire, (1997).
. Richard Serra: Sea Level, Zeewolde, (1996).
. Piet Slegers: Aardzee, (1982).
. Jan van Loon (1938): Land art-project Noordpolderzijl (1986) ten noorden van Usquert.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Land_art
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 127.