kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-02-2011 voor het laatst bewerkt.

Lawrence Weiner

Amerikaans beeldend kunstenaar, (10.02.1940, New York, Bronxville, USA), sinds 1970 woont Weiner afwisselend in Amsterdam en New York.

De New Yorkse autodidact Weiner staat bekend als conceptueel kuntenaar. Bij zijn werk spelen verbale elementen een belangrijke rol. Vaak produceert hij (soms cryptische) teksten en 'statements' van enkele regels die hij uitvergroot presenteert op de wanden van een galerie of museum, maar ook op foto's, gebruiksvoorwerpen of grafiek. Deze teksten zijn verbale abstracties van het door Weiner bedachte kunstwerk, dat eigenlijk pas ontstaat in het hoofd van de beschouwer wanneer deze de tekst leest en probeert te begrijpen. Verder bestaat het werk van Weiner uit boeken en grafiek, veelal tekst gecombineerd met geometrisch grafische vormen.

Lawrence Weiner ziet taal als het meest onvoorwerpelijke (‘the most non-objective thing') dat wij in de wereld hebben ontwikkeld. Een fenomeen met een onbegrensde uitwerking, geheel verschillend van bijvoorbeeld een schilderij dat in zijn voorstelling stopt bij de
lijst. Weiner werkt veel met taal. Hij plaatst korte suggestieve teksten, die een beweging, een handeling of een proces beschrijven. Soms lijken de woorden een stukje uit een gedicht of zo gevonden op straat. De teksten zijn voor Weiner als sculpturen, alleen deze sculpturen komen in de hoofden van de toeschouwers tot leven, nadat ze gelezen of gehoord worden. Ook de ruimtelijke context waarin zij zich bevinden, geeft richting aan de interpretatie. Zo bereikt Weiner dat zijn concept (idee/gedachte) voor een kunstwerk niet uitgevoerd hoeft te worden in een door hem vastgestelde vorm, maar dat deze vorm zoveel uitvoeringen kent als er toeschouwers en -hoorders zijn.

Zijn doel is om het conventionele begrip beeldende kunst te doorbreken en te veranderen. Aanvankelijk maakte hij werk met de spuitbus of een bleekmiddel of vuur op een stof te laten inwerken. Tegen het einde van de jaren zestig begon hij in woorden (statements) weer te geven van wat hij deed of verbaal suggesties te doen voor projecten of handelingen die door de toeschouwer al dan niet kunnen gedaan worden. Geleidelijk werden de teksten abstracter, poëtischer en filosofischer, en werd de taal, in plakletters aangebracht op de wanden van de tentoonstellingsruimte, op affiches, in boeken, tijdschriften of op grammofoonplaten, zijn beeldend materiaal. Hij heeft ook enkele films gemaakt (A first quarter; A second quarter), waarin opnieuw teksten, gesproken en in beeld gebracht, de kern van het werk vormen. Weiner is een van de eerste vertegenwoordigers van de conceptual art. Hij heeft ook meegewerkt aan de film Identifications (1970) van Gerry Schum, waarin kunstenaars met hun eigen lichaam een actie uitvoerden, om op deze wijze het gelijkstellen van kunstobject en kunstenaar aan te geven, een vorm van body art. In de jaren tachtig heeft Weiner zijn werk steeds meer in de vorm van omvangrijke installaties gepresenteerd, waarbij de teksten zijn uitgevoerd in een specifieke vormgeving op in de primaire kleuren geschilderde wanden en vloeren. Weiner plaatst zijn teksten ook op door hem ontworpen toegepaste kunst als vazen en serviezen. (Encarta 2001)

Biografie
Na zijn middelbare school duikt Lawrence Weiner in 1959 onder in artistieke milieus en laat er zich drijven op de talloze richtingen die toendertijd uit alle mogelijke richtingen kwamen aangewaaid. Na her en der zijn bijdrage te hebben geleverd tot de happening-rage komt hij danig onder de indruk van Frank Stella en Jasper Johns, wat resulteert in zijn ‘propellor paintings'. Verder bordurend op Stella's ‘shaped canvas' snijdt hij hoeken uit zijn schilderijen. Deze ‘removal paintings' leiden weldra tot ‘cut-out sculptures' waarbij vierkanten uit tapijten, muren en dergelijke worden verwijderd. De stap van schilderkunst naar beeldhouwkunst was snel gezet: 'Ik realiseerde me dat ik werkte met materialen waar mensen die beeldhouwers worden genoemd mee werken'.

In 1967 komt Sol Le Witt in New York aandraven met zijn ‘Paragraphs on Conceptual art'. Waarin onomwonden uit de doeken wordt gedaan dat de uitvoering slechts de bijkomstige eindfase is van het echte scheppingsproces. Weiner had de boodschap meteen begrepen. Als hij in 1968 in Windham College ‘Staples, Stakes, Twine, Turf' installeert – palen in de grond met touw verbonden tot een soort dambord waaruit een rechthoekje was uitgespaard – snijden studenten de hinderlijke touwen op hun campus door. Waarop hij zich plots realiseert dat hij zich net zo goed kon beperken tot een pure ‘textual definition' van zijn beeldhouwwerk. De materiele uitvoering was niet langer nodig: ‘Art is not about skill'. Zo komt het dat de pas in de materie neergedaalde beeldhouwer zich plots tot ‘conceptuele kunstenaar' ontpopt. In 1968 tikt hij met de schrijfmachine zijn ‘Statements' op democratische velletjes papier: een reeks ‘handleidingen' voor het maken van beeldhouwwerken. Een voorbeeld: ‘A 2 inch wide and 1 inch deep trench cut across a standard one-car driveway'.

De opvattingen van Weiner liggen vervat in zijn fameuze ‘Declaration of Intent' van 1968: “(1) The artist may construct the piece. (2) The piece may be fabricated. (3) The piece may not be built. [Each being equal and consistent with the intent of the artist, the decision as to condition rests with the receiver upon the occasion of receivership.]”

Nr. 021, 1968

Statement 021: verwijder een stuk van 36 bij 36 inch van het latwerk of de gipsen steunmuur, 1968, foto van installatie gemaakt op de tentoonstelling van 5 tot 31 januari 1969, Amsterdam, Siegelaub Collection and archives, Stichting Egress Foundation
Weiner maakte op een treffende manier duidelijk dat tastbare voorwerpen wat hem betreft overbodig waren. Hij was eerst schilder en had tot halfweg de jaren zestig geometrisch gestreepte doeken en monochrome schilderijen met een bepaalde vorm gemaakt, maar had ook enig “verkennend” beeldhouwwerk gerealiseerd. Hierbij ging het meer om het verwijderen dan om het installeren van materiaal: hij maakte met behulp van springstof gaten in de woestijn. In ’68 begon hij met een reeks wonderlijke voorstellen die naar vergelijkbare handelingen verwezen, zoals “Een gat in de grond van circa 1 bij 1 voet. In dit gat moet een gallon verf op waterbasis worden gegoten (statement 010, 1968); Spuit met een standaard spuitbus twee minuten lang verf rechtstreeks op de vloer (Statement 017, 1968). Weiner greep ook terug op eerder werk: hij verwijderde materiaal in plaats van het toe te passen: Verwijder een stuk van 36 bij 36 inch van het latwerk of de gipsen steunmuur (Statement 21, 1968); Verwijder een vierkant stuk uit een gebruikt tapijt (statement 054, 1969). De truc was dat ieder Statement vergezeld was van een drieledige tekst, die in 1969 voor het eerst in de catalogus van Januari was verschenen:
1. De kunstenaar kan en mag het werk vervaardigen
2. Het werk mag in de verbeelding bestaan
3. Het werk hoeft niet te worden vervaardigd
Dit betekende dus dat het “werk” al in de vorm van een idee bestond. Om de status van “kunstwerk” te krijgen, hoefde het niet noodzakelijk daadwerkelijk te worden gemaakt. Sterker nog, als het wel werd gemaakt, dan hoefde dat niet eens door de kunstenaar zelf worden gedaan. Met deze vroege werken probeerde Weiner, door schijnbaar bijna niets te doen, uit te vinden waar precies de grenzen van enkele wezenlijke stellingen over de aard van kunstwerken en kunstenaars liggen. Of dat nietsdoen nu kunst was of niet, het was in ieder geval een onderdeel van de houding die het zo fascinerend maakte. (conceptuele 36-37)

1979 Museum Boijmans Van Beuningen - Bronzen letters: WORN DOWN ENOUGH BY EROSION TO ALLOW THE FLOW OF ALL BUT THAT WHICH THROUGH DAMMING IS CLOSED OFF
Ook de ruimtelijke context waarin zij zich bevinden, geeft richting aan de interpretatie. Dat geldt ook voor dit werk van Weiner, dat in 1985 een permanente plaats kreeg in het oude trappenhuis van het museum. In de marmeren ronding verliest de in brons gegoten tekst zijn neutraliteit en krijgt het werk een meerduidigheid, die het uit de context van de natuur binnen die van de cultuur brengt.

In Nederland had Lawrence Weiner grote tentoonstellingen in het Stedelijk van Abbemuseum, Eindhoven 1976 en Stedelijk Museum Amsterdam 1988/89.

Websites:
. lawrence weiner: en het vlees is woord geworden d-sites.net
. cf.bc.uva.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 38.