kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 19-10-2009 voor het laatst bewerkt.

Maaslandse-Romaanse-stijl

Maaslandse Romaanse stijl

Maaslandse kunst is een aanduiding voor een romaanse kunststroming (11e-13e eeuw) uit het Maasbekken. Het gebied omvatte het huidige Wallonië en een deel van Nederlands Limburg: het bisdom van het middeleeuwse Prinsbisdom Luik.

Colloquium Neerlandicum 3 (1967) (Maaslandse romaanse cultuur duurt grosso modo van circa 1000 tot circa 1200. Zij omvat het territorium gelegen tussen Nijmegen in het Noorden en Verdun in het Zuiden, Aken in het Oosten en Nijvel in het Westen. Zij uit zich op vrijwel ieder gebied: de architectuur, die rond 1000, terende op een erfenis van Gallo-romeinse en karolingische elementen, verrijkt met ottoonse en lombardische invloeden, nog sober en massaal toch al tot welbewuste vormen en constructies weet te komen, maar die dan vooral in de loop van de 12de eeuw uitgroeit tot een vormenrijkdom, bouwkunstig en sculpturaal, die uit zal stralen naar allerlei streken veraf en dichtbij. Luik heet in die dagen om zijn kapittel- en kloosterscholen het Athene van het Noorden en uit heel Europa komen er leergierigen heen. De dichter Henric van Veldeken is een der eerste stemmen in onze letterkunde, waarnaar ook de mens van de 20ste eeuw nog weet te luisteren. Maar het waren vooral de edelsmeden, de vervaardigers van de grote chasses of rijven (reliekschrijnen als b.v. de Maastrichtse Noodkist), van altaren en van allerlei kerkelijke kunstwerken, die de faam van de Maaslandse cultuur uitdroegen naar Frankrijk, naar het Rijnland, naar Oostenrijk, naar Noord-Italië, en zelfs naar Polen. Daarnaast zijn de geelgieters te noemen, de vervaardigers van de zgn. Dinanderie, die waarlijk niet alleen in Dinant ontstond. De Luikse bronzen doopvont, door Reinier van Hoei rond 1115 vervaardigd, is een der hoogtepunten van de Romaanse kunst in haar geheel. Alle grote musea in Europa en daarbuiten rekenen thans de resten van de Maaslandse metaal- en edelsmeedkunst en het Maaslands email tot hun kostbaarste bezit.

Daarnaast speelde ook, zoals steeds, de economie een voorname rol. De Maassteden waren kruispunten van land- en waterwegen en de Maaslandse koop- en transitohandel richtte zich op vrijwel alle delen van het toenmalige Europa. De dichter Henric van Veldeken duidt daarop in zijn prachtige beschrijving van Maastricht, luistert U maar:

‘Des steyt die stat te maten
Aen eynre ghemeynre straten
Van Ingheland in Ongheren
Voer Colne ende voer Tongheren;[p. 205] Ende alsoe dies ghelijck
Van Sassen in Vrancrijk
Ende mit scepe die des pleghen
Te Denemercken ende te Norweghen.
Die weghe versamenen sich all dae.
Des is die stadt daer nae
Gheheiten Traiectum.
’

Traiectum, Tricht, is in feite de overgang van de Romeinse heerbaan Keulen-Tongeren-Bavai-Boulogne door middel van een brug over de Maas. Van Veldeken verstaat het blijkbaar als ‘kruispunt’, ‘snijpunt’ der wegen en heeft in feite gelijk. Hij was een tijdgenoot van de bouwers der grote romaanse kerken in stad en land en van de edelsmeden die aan de Noodkist werkten. Hij schreef zijn St. Servaaslegende, waaraan deze passus is ontleend, immers in of rond het jaar 1168, ruim een eeuw voordat Jacob van Maerlant ten tonele verscheen!

Vraagt men naar het hoe en het waarom van deze hoogbloei, juist hier en in deze tijd, dan is het antwoord moeilijk te geven. Een element heeft er zeker een overheersende rol gespeeld en dat is de geestelijke en wereldlijke macht van de Luikse bisschoppen, die hun gebied ondanks taalverschillen - Frans, Diets en Duits, immers Aken hoorde er ook toe - tot een vaste eenheid wisten samen te smeden.

Websites:
. www.kmkg-mrah.be


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 314.

Tweets by kunstbus