kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Marc Bijl

1970?1973) (RKD noemt 1970). Woont en werkt afwisselend in Rotterdam en Berlijn.

Marc Bijl richt zich met zijn acties, installaties, video's en beeldhouwwerken op de symbolen van de massacultuur, van religie en politiek. En hij verhoudt zich op een kritische manier tot de mythes van nationalisme en globalisme. Daarbij gebruikt hij guerrilla-achtige tactieken en beeldelementen die ontleend zijn aan de punk, gothic-cultuur en anarchisme. De Nederlandse kunstenaar Marc Bijl spuit letters op zuilen of fouilleert tasjes van oude dames in de Berlijnse metro. Hij maakte swastika's opgebouwd uit het swoosh-logo van Nike en bakstenen bedrukt met de reclameleus Just do it.

"Mijn beelden, performances en acties trekken de kunstmatigheid van de maatschappij ofwel in het belachelijke of ontkennen dit aspect juist. Een tussenweg is er niet. Zodat niet meer te zien is of het echt is of kunst."

In zijn performances legt hij dezelfde paradoxen bloot tussen de wereld van de kunst en de hedendaagse westerse wereld.

1991 - 2002 Gotterdammerung Gothic rockband

Opleidingen,
Akademie voor Kunst & Vormgeving, 's-Hertogenbosch (1992-1997)
Rennie Macintosh School of Art, Glasgow (1996)
In 1997 kwam Marc Bijl van de kunstacademie in Den Bosch.

Marc Bijl en Iris van Dongen. Bijl en Van Dongen werken samen als kunstenaars en zijn in het dagelijks leven geliefden. Zij hebben de kleine ruimte bijna geheel gevuld met tekeningen, grafiek, filmpjes en foto's. Op de grond ligt een enorme grasmat in de vorm van Nederland, zeer actueel in deze tijd van het WK-voetbal. Sinds zijn afstuderen, vorig jaar aan de academie in Den Bosch, heeft Marc Bijl al een hele reeks exposities op zijn naam staan en een flink oeuvre opgebouwd. Juist dit hele kunstcircus van exposeren en verkopen behoort tot de thematiek van zijn werk. Zo geeft hij bijvoorbeeld een eigen krant uit: KunstM@rct, waarin hij zelf recensies over zijn eigen werk schrijft. Ook lanceerde Bijl onlangs een eigen kledinglijn: Marc B., met onder meer T-shirts, tassen en pizzadozen. Terwijl Marc Bijl zich, wat thematiek en uitvoering van zijn werk betreft, steeds meer op de verkoop richt, is Iris van Dongen haar tekeningen en grafiek juist steeds onverkoopbaarder gaan maken. In Moira maakte zij een enorme tekening op de - niet mee te nemen - muur. Onderwerp is haar geliefde Marc, in zijn ondergoed zittend op een stoel. Hier krijgen we de meer kwetsbare kant van de kunstenaar te zien, anders dan hij zichzelf portretteert. In een ander werk zet ze hem neer als Christusfiguur. Op deze foto zien we Marc in zijn zwembroekje met geheven armen op het water staan. Hieruit spreekt dezelfde ironie en zelfspot als uit veel van Marcs eigen werk. Zo verbeeldt hij zichzelf in een van de filmpjes als schilderende marionet, terwijl hij tegelijkertijd degene is die de touwtjes in handen heeft en de marionet bespeelt. In een ander filmpje is hij het prototype kunstenaar: met grote hoed en een schilderij onder de arm verplaatst hij zich in een mensenmassa als enige vooruit, terwijl de rest van de mensen zich achteruit beweegt. De kunstenaars werken vanuit totaal verschillende uitgangspunten. Het werk van Iris is poëtisch en mysterieus, dat van Marc eerder nuchter en ironisch. Daarom is het des te verrassender te zien hoe goed hun werk bij elkaar past. Waarschijnlijk komt dit niet alleen doordat ze geliefden zijn, maar ook omdat het werk heel persoonlijk van aard is. Ogenschijnlijke tegenstellingen kunnen elkaar zo ontmoeten. Ineke van Tuinen

1998 Solotentoonstelling: Keep on shooting in the artworld, Overslag, Eindhoven (NL)

1999 Solotentoonstellingen,
Dutchbed, CBK Nijmegen
L'artiste pour l'artiste Filmstad, Den Haag

Marc Bijl bedrijft 'corporate graffiti', reclameslogans en advertenties in de openbare ruimte. Hij gaat ze soms letterlijk te lijf, zoals in Eindhoven of in 2000 in Berlijn waar hij zijn naam toevoegde op bouwborden bij de lijst ondernemers. Of hij doet juist mee met de beeldtaal van logo's: dan leent hij een logo dat hij opneemt in een kunstwerk en ontregelt op die manier de perceptie van kunst en commercie. Het grootste deel van zijn werk speelt zich buiten de geijkte paden af. In de straten van Berlijn waar hij een tijd lang woonde liet hij zijn naam en functie - 'gratis advies' - achter op billboards van bouwbedrijven, onopvallend in precies het juiste lettertype. Hij plaatste een betonnen Nike-logo op Alexanderplatz, spoot Adidas-logo's op Nike-reclames en schilderde de Hollandse leeuw op oranje vuilniswagens.

2001 groepstentoonstellingen,
Neighbours/Buren Stedelijk Van Abbemuseum, Eindhoven
Square 1 - a very fancy fair Leidsche Rijn, Utrecht
Intercom Paraplufabriek, Nijmegen

2002 Solotentoonstellingen,
...Death KAPINOS Galerie, Berlin (D)
PORN Künstlerhaus Bethanien, Berlin (D)
Make them doubt, Projektraum K&S Berlin (D)

2002 groepstentoonstellingen,
Future/present Artissima Turin (I)
Jahresgaben, Kunstverein Arnsberg (D)
Married by Powers curated by Bik & van de Pol, TENT, Rotterdam
Microjam influenza curated by Jeroen Jongeleen for The Appel, Amsterdam
Commitment Fonds BKVB Amsterdam, Las Palmas, Rotterdam
Jeune Creation Grande-Halle de la Villette, Paris (F)

Manifesta 4, Frankfurt am Main, 2002, groepstentoonstelling
In het werk van Marc Bijl, een van de twee Nederlandse deelnemers aan Manifesta 4, past de vorm zich geheel aan de boodschap aan. Midden op het pittoreske marktplein van Frankfurt, waar families op vrije dagen van ijskraam naar museum schuifelen, zette hij een uitgebrand autowrak neer, met een opruiende muurschildering erachter: ,,Eendracht maakt macht! No Europe, No monarchie. Dutch Independent Republic, 1579-1813.'' Wie over de Obermain-brücke de Kunsthalle Portikus nadert, ziet op de zuilen van dit neo-klassieke pand in grote zwarte graffiti-letters het woord 'Resist' staan. Gevraagd naar de rode draad in zijn veelvormige woede-aanvallen is Bijl, die voor de opening naar Frankfurt is gekomen, even beduusd.
,,Ik ben tegen elke vorm van fanatisme, of het nou van links of van rechts komt. Greenpeace vind ik even erg als rabiate moslims. Vroeger ging ik ook demonstreren, zoals de anti-globalisten nu doen, maar ik ben erachter gekomen dat dat niet helpt. Ik wil met mijn werk wel in het grensgebied tussen kunst en werkelijkheid zitten, in de voorhoede.''

2002 - De Documenta in Kassel was al een paar maanden aan de gang toen er een kunstwerk werd toegevoegd. Van de ene op de andere dag sierde het woord TERROR de zes zuilen van het Fridericianum, hoofdlocatie van de vijfjaarlijkse kunstmanifestatie. Verantwoordelijke voor dit statement was de Nederlandse kunstenaar Marc Bijl. ,,Het was een jaar na 11 september. Het terrorisme had de wereld in zijn greep, en ik zag daar op de Documenta weinig van terug. Mijn actie had niet zoveel om het lijf, maar ik moest het er wel even op spuiten. Het stikte van de bewaking. Al na een paar uur werd de tekst overgeschilderd. Ik kon er nog snel een foto van maken. ''

Soms moet Bijl regels overtreden om tot zijn beelden te komen. ,,Maar het gaat mij niet om de vraag wat legaal is en wat niet. De tekst op het Documenta-gebouw had ik natuurlijk ook met behulp van de computer kunnen photoshoppen, maar ik wil zo'n beeld juist in het echt zien. Wat dat betreft is mijn werk hardcore.''

Een mooi voorbeeld is de tatoeage die Bijl een paar jaar geleden liet zetten. Deze buik is mede mogelijk gemaakt door het Fonds voor Beeldende Kunst, staat er nog steeds in een kriebelig handschrift op zijn buik geschreven.
Bijl: ,,Ik had een projectsubsidie en een basisbeurs ontvangen en zat daar goed van te eten. Tegelijkertijd had ik - heel calvinistisch - het gevoel dat ik het nog niet verdiend had. Met die tatoeage wilde ik het fonds enerzijds bedanken, maar anderzijds ook mijn twijfels uitdrukken over het subsidiesysteem.''

Idealisme speelt een grote rol in zijn werk. ,,Bepaalde subculturen hebben een duidelijk stempel op mijn leven gedrukt. Ze gaven me houvast. Daarom wilde ik een soort eerbetoon brengen aan die tijd.''

2003 solotentoonstellingen,
The world won't listen, Bergman Frankfurt (D)
Defender, Artra Galleria, Milaan (I)
The nation had been flirting...Casco, Utrecht (NL)
Black Planet, Magazin 4, Bregenz (A)

2003 groepstentoonstellingen
Nation, Frankfurter Kunstverein, Frankfurt (D)
Prague Bienale, Prague (Tjech)

vorm onmiskenbaar een kerk is, mist het door ontbreken van ramen en deuren, het toegankelijke karakter van het traditionele godshuis. "Het is voor de rondhangende jeugd, die hebben zo'n last van de omwonenden", antwoordt kunstenaar Marc Bijl wanneer bewoners van de statige villa's die het park omringen hem vragen waarom hij het werk daar plaatst. De kerk heeft namelijk wel degelijk aantrekkingskracht, maagdelijk wit en opgetrokken uit hout vragen de muren bijna om graffiti.

een van de video's in de Upstream Gallery is te zien hoe Bijl, verkleed als bewaker en met een houten geweer op zijn rug, in een Berlijnse metrotunnel controles houdt. Samen met een vriend dwingt hij passagiers door een metaaldetector te lopen, doorzoekt hij de tassen van oude dametjes en fouilleert hij toeristen. ,,Dat was in de tijd dat in Nederland de LPF opkwam'', verklaart Bijl. ,,Iedereen riep opeens om meer blauw op straat. Ik vroeg me af of meer politie nu voor een veiliger of juist een onveiliger gevoel zou zorgen. In Berlijn vielen we als anti-terreurcommando nauwelijks op tussen die bejaarde stadswachten. De meeste voorbijgangers stonden direct klaar met hun passen. Het grappigste was dat we er een vergunning voor hadden. Je mocht in de metro geen spijker in de muur slaan, maar met een kunstperformance hadden ze geen problemen.''

vinex-locatie Leidsche Rijn liet Marc Bijl de tekst 'Kunst... omdat het moet' aan de gevel van een school monteren. Bij bouwprojecten is men wettelijk verplicht een percentage van het budget in te ruimen voor kunst. Kunst als moetje. Het ontstaan ligt niet in de behoefte van de bewoners, de vrije wil van de gemeenschap of de onontkoombare behoefte van de kunstenaar tot creëren, maar in een wet die knarsetandend door projectontwikkelaars wordt uitgevoerd. Een verstandshuwelijk tussen kunst en politiek naar poldermodel. Bijl zoekt de zere plek en steekt er zijn vinger in. De kunstenaar is geen ambtenaar.

2003/2004 Marc Bijl onthult in Casco een levensgroot ruiterstandbeeld, een geraamte op een gitzwart paard, dat 'zijn oude ik' moet representeren. De ruiter gaat gekleed in Bijls oude 'autonomenjas', met achterop het logo van de punkband New Model Army. Het monumentale beeld herinnert aan de studentenprotesten tegen de bezuinigingen in het begin van de jaren negentig. Tijdens de uit de hand gelopen protestacties werd Bijl abusievelijk gearresteerd wegens openbare geweldpleging. Een ruiterbeeld als synthese van de angst en opwinding die hij destijds voelde en de verleiding van het machtsvertoon van de bereden politie.

Idealisme speelt een grote rol in zijn werk. ,,Bepaalde subculturen hebben een duidelijk stempel op mijn leven gedrukt. Ze gaven me houvast. Daarom wilde ik een soort eerbetoon brengen aan die tijd.'' ,,Omdat ik zelf vaak nogal twijfelachtig en sceptisch ben zoek ik in mijn werk naar directe, eendimensionale beelden.''

Zijn beelden voeden zich met de taal van het protest. Hij heeft een voorliefde voor subversieve uitingen en de beeldtaal van de subcultuur. Maar Bijl kleedt deze taal tegelijkertijd uit. Hij laat zien dat de tegenstellingen die de maatschappij vertoont ook deel uitmaken van hemzelf. Het werk ontbloot de fijne scheidslijn tussen oppervlakkigheid en diepzinnigheid. "Politiek is fictie, kunst is echt.", stelt Bijl.

Ten tijde van de studentenprotesten maakte Bijl deel uit van de band Götterdämmerung. Speciaal ter gelegenheid van het project in Casco dook de band nog één keer de studio in om een ‘best of' picturedisk op te nemen. De elpee verschijnt in een gelimiteerde editie van 500, inclusief een tekstboek waarin Marc Bijl aan de hand van interviews en statements onderzoekt hoe het gesteld is met de idealen van zijn geloofsgenoten.

2004 Charlotte Köhlerprijs
In zijn werk, dat vooral uit installaties, interventies en registraties daarvan bestaat, onderzoekt hij sociaal-maatschappelijke thema's en stelt daarbij vaak geldende regels en gangbare symbolen ter discussie.

Marc Bijl is er volgens eigen zeggen niet op uit de wereld te verbeteren. Bijl: ,,Ik maak de dingen om het leven te bevatten. Dat kunst een bepaalde zingeving zou moeten hebben, een functie in de maatschappij, heeft mij als kunstenaar aanvankelijk enorm in verwarring gebracht. Mag de kunst niet gewoon goed voor mij zijn? Ik zie mezelf meer als een soort Don Quichotte, iemand die ten strijde trekt tegen grote bedrijven als Nike of in zijn eentje de wereldproblematiek aankaart. Maar ik weet dat ik nog geen deuk in een pakje boter kan slaan. In die zin maak ik me geen illusies.''

Museum - 20/20 vision,
Marc Bijl schopt fris tegen nationalisme en fundamentalisme volgens de anarchistische esthetiek van de punkbeweging. Uit de luidsprekers van zijn geluidssculptuur galmt een kakofonie van citaten van onder anderen Kennedy, Stalin, Churchill, Hitler en Bin Laden.

2004 Chesed/Dien. The Breeder Project, Athens (GR)

14 november t/m 24 januari 2005 Marc Bijl A Passion Play
Marc Bijl staat vanwege zijn houding en beweging binnen de hedendaagse kunstwereld bekend als 'jonge hond'. Zijn project voor Museum Het Valkhof gaat over geloof, wraak en charisma van de macht, onder de titel 'A Passion Play'.

Relevante bronnen en verwijzingen: videoarchief op www.exposurerotterdam.nl, www.hetwildeweten.com,www.nrc.nl,


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 165.

Tweets by kunstbus